Tôi gặp Lưu Thế Anh vào một buổi chiều ở Vũng Tàu. Trước khi gặp, tôi cứ nghĩ giàn trưởng “người của biển” hẳn phải là người sạm nắng, nói to, đi đứng chắc nịch, nom đã thấy mùi sóng gió. Nhưng Thế Anh lại khác, gọn gàng, thư sinh, nói chậm, lễ phép, cười cũng hiền. Nhìn anh ngồi trước mặt, khó hình dung đó là người đang coi sóc một công trình dầu khí ngoài khơi, nơi ngày đêm tiếng máy không nghỉ, và mỗi quyết định đều phải tính đến con người, thiết bị, thời tiết, cùng nhịp vận hành của cả giàn.

Có một đêm trên giàn, một cán bộ kỹ thuật gặp vấn đề sức khỏe.

Ở đất liền, người ta có thể gọi xe, đưa người bệnh đến bệnh viện, nhờ thêm người thân, bác sĩ, phương tiện. Ngoài biển, mọi việc khó khăn hơn. Khoảng cách xa bờ làm cho mỗi quyết định phải đi qua nhiều lớp cân nhắc: tình trạng người bệnh, điều kiện thời tiết, khả năng bay, liên lạc với bờ, phương án y tế, quy trình di chuyển.

Đêm ấy, Lưu Thế Anh cùng bác sĩ của giàn ngồi bên người đồng nghiệp. Họ theo dõi từng diễn biến, giữ liên lạc với bờ, chuẩn bị phương án đưa người bệnh về đất liền sớm nhất. Người nằm đó lo một, người ngồi cạnh cũng nhấp nhổm chẳng yên. Nhưng trên giàn, lo lắng không được phép làm rối trí. Việc cần làm phải làm cho đúng, đủ thận trọng, đủ nhanh.

Sáng hôm sau, chuyến bay cấp cứu ra giàn. Người cán bộ được đưa về đất liền kịp thời. Cuộc gọi báo tình trạng người bệnh đã được kiểm soát, đến lúc ấy, những người thức cùng anh suốt đêm mới dám tin tình huống khó nhất đã qua. Ở nơi cách bờ hàng trăm cây số, trách nhiệm của giàn trưởng không chỉ nằm trong các bảng thông số, kế hoạch sản lượng hay báo cáo vận hành hằng ngày. Có những lúc, việc quan trọng nhất là giữ cho cả giàn bình tĩnh, phối hợp đúng quy trình, theo dõi sát sức khỏe của một đồng nghiệp và chuẩn bị mọi điều kiện để chuyến bay sớm nhất có thể đưa đồng nghiệp về bờ an toàn.

Khi nói đến giàn, đến giếng, đến ca trực, đến những đêm biển động, ánh mắt Thế Anh mới sáng lên.

Lưu Thế Anh quê Thái Bình. Trước khi biết đến dầu khí, anh đang chuẩn bị theo học Khoa Công nghệ Thông tin tại Đại học Bách khoa Hà Nội. Vũng Tàu, Vietsovpetro, giàn khoan, biển khơi… khi ấy đều nằm ngoài hình dung của một cậu học trò miền quê lúa.

Rồi một cuộc gọi đến gần sát hạn tuyển sinh đã đổi hướng đời anh.

Năm 2012, Vietsovpetro có chương trình tuyển chọn, đào tạo nhân lực trên phạm vi toàn quốc. Một cán bộ của Vietsovpetro thấy hồ sơ, gọi cho anh. Sau này nhắc lại, Thế Anh cười: “Nghề chọn người”. Đời người có khi rẽ sang một hướng khác từ một cuộc gọi, một tập tài liệu, vài bức ảnh giàn khoan trong ánh hoàng hôn.

Anh là một trong chín người được lựa chọn. Những hình ảnh đầu tiên về giàn khoan để lại trong anh ấn tượng mạnh. Thép, biển, ánh sáng, khoảng không mênh mông. Với một người trẻ, đó vừa là điều mới lạ, vừa gợi cảm giác về một nghề có sức hút.

Sau đó là những năm học ở Nga, tại Đại học Dầu khí Gubkin. Thế Anh nói chương trình đào tạo ở đó căn cơ. Những năm đầu học nền tảng kỹ thuật, khoa học tự nhiên; sau đó mới đi sâu vào địa chất, khoan, khai thác. Kiến thức đại học không biến một sinh viên thành người làm nghề ngay. Nhưng nó cho người trẻ cái móng. Có móng, ra hiện trường mới biết mình thiếu gì, cần học gì, học hỏi ai.

Những ngày đầu ở Nga cũng là một bài học về thích nghi. Sang vào tháng 10, tuyết rơi dày, lớp sinh viên trẻ bỡ ngỡ với khí hậu, sinh hoạt, ngôn ngữ. Các anh chị đi trước trong Vietsovpetro dìu dắt lớp sau từng chút một. Từ chỗ ăn ở, học tập, đến cách sống nơi xứ lạnh.

Có lúc, như nhiều người trẻ khác, anh từng nghĩ đến chuyện ở lại Nga. Nhưng càng học sâu, càng biết nhiều hơn về các mỏ dầu khí Việt Nam, ý nghĩ trở về càng rõ. Đến năm thứ ba, điều anh mong nhất là về nước, ra biển, làm việc trên công trình.

Lần đầu Thế Anh ra giàn, anh còn là sinh viên thực tập. Từ bờ ra giàn trung tâm mất hơn mười tiếng đi tàu. Chuyến đi rơi vào khoảng tháng 8, tháng 9, khi biển bắt đầu động. Ngày đầu, gần như ai cũng say sóng. Con tàu cứ lắc lư trên mặt nước, người chưa quen chỉ mong mau tới nơi. Khi được cẩu lên giàn, từ trên cẩu nhìn xuống, dưới kia là nước biển sâu hun hút, anh cũng thấy sợ. Cái sợ ấy rất thật. Không ai lần đầu bước lên một công trình thép giữa biển mà có thể bình thản như đi trong sân nhà. Giàn cao, to như một tòa nhà nhiều tầng. Nhưng khi đã đặt chân lên giàn, nỗi sợ ban đầu nhường chỗ cho sự tò mò và thích thú. Công trình trước mắt không còn là hình ảnh trong tài liệu. Nó có tiếng máy chạy, có đường ống, cầu thang, sàn thao tác, có những người thợ đang làm việc giữa một nhịp vận hành nghiêm ngặt. Với Thế Anh, đó là lần đầu nghề dầu khí hiện ra thật gần, bằng mắt thấy, tai nghe, bằng cả cảm giác chòng chành còn sót lại sau hơn mười tiếng đi biển.

Trở về Vietsovpetro sau đào tạo, bài học đầu tiên của Thế Anh không phải khai thác. Đó là an toàn. Những kỹ sư trẻ phải học khóa an toàn bắt buộc, đọc tài liệu, nắm quy trình. Lãnh đạo kiểm tra kỹ trước khi cho ra công trình biển. Thế Anh coi đó là một văn hoá rất đáng quý của Vietsovpetro: trước khi làm được việc, phải biết làm việc an toàn.

Sau này, khi đã làm chỉ huy giàn, tiếp nhận kỹ sư trẻ mới ra biển, anh cũng giữ cách ấy. Dù các bạn đã học ở trường, đã có bằng cấp, ra giàn vẫn phải học lại cách đi, đứng, thao tác, cách báo cáo, cách tự bảo vệ mình và bảo vệ người bên cạnh. Ở công trình biển, nhiều chuyện lớn khởi đi từ những sơ suất nhỏ.

Giàn đầu tiên Thế Anh làm việc là RP-3. Khi ấy, anh là kỹ sư trẻ, nhưng làm nhiều việc của một operator, trực tiếp vận hành tại hiện trường. Anh nhớ lần đầu nhìn máy bơm hoạt động, thấy dòng dầu, dòng khí đi qua hệ thống. Những gì từng học trên sách vở bỗng có âm thanh, độ rung, áp suất, nhiệt độ. Đeo găng tay, chạm vào thiết bị, nghe tiếng máy chạy, anh mới hiểu công nghệ ngoài giàn có đời sống riêng.

Trong ký ức của Thế Anh, RP-3 gắn với “cái giếng đầu tiên”. Anh nói, với người làm khai thác, mỗi cái giếng gần như có tính cách riêng. Có giếng nóng hơn. Có giếng cần nhiều gas lift hơn. Có giếng khó tính. Có giếng dễ chiều. Đi qua đủ nhiều, quan sát đủ lâu, người vận hành sẽ thuộc từng đặc điểm.

Nếu hỏi Thế Anh nhớ gì nhất trong những năm đầu đi giàn, câu trả lời không phải một thành tích. Anh nhớ cái Tết đầu tiên trên công trình biển.

Đêm giao thừa, xung quanh chỉ có giàn sáng đèn, giữa biển đêm hun hút. Anh khi ấy mới đi làm vài tháng, là người trẻ nhất trên giàn. Vừa háo hức, vừa nhớ nhà. Có lúc anh tách ra ngồi một góc, sống mũi cay cay. Một người anh đến ngồi cạnh. Anh nói mộc mạc: nghề này là vậy, có những lúc mình không thể ở bên gia đình. Đất liền mọi người đang sum vầy, còn mình ở đây để giữ cho dòng dầu, dòng khí không dừng lại. Đó cũng là một phần Tết của rất nhiều người khác.

Thế Anh nhớ câu nói ấy đến giờ.

Năm 2019, Thế Anh về Phòng Kỹ thuật Sản xuất của Xí nghiệp Khai thác. Quãng thời gian này cho anh góc nhìn rộng hơn. Không còn chỉ nhìn từng thiết bị, từng thao tác, anh bắt đầu hiểu cách phối hợp giữa công trình biển và khối điều hành trên bờ, giữa khai thác, bảo dưỡng, kỹ thuật, sản lượng và hiệu quả vận hành.

Năm 2021, anh trở lại biển, làm giàn phó BK giàn Công nghệ trung tâm số 3 khi khoảng 26–27 tuổi. Giàn công nghệ trung tâm số 3 là cụm giàn khai thác, xử lý trung tâm, phụ trách 06 giàn BK. Công việc ở đó đặt anh trước những bài toán cụ thể: khai thác, vận chuyển dòng, logistics, bảo dưỡng, sửa chữa, giám sát giàn không người trong điều kiện thời tiết xấu.

Có lúc phải quyết định có đưa người sang giàn không người để xử lý sự cố hay không. Mùa biển động, cửa sổ thời tiết rất hẹp. Chuyển người trong sóng gió luôn nguy hiểm. Người chỉ huy không thể chỉ nhìn yêu cầu sản xuất. Câu hỏi đầu tiên phải là: con người có an toàn không, thời tiết có cho phép không, phương án có đủ lớp bảo vệ không.

Tháng 1/2023, Lưu Thế Anh được bổ nhiệm giàn trưởng cụm giàn MSP-6 (cùng 04 giàn nhẹ BK) khi chưa đến 30 tuổi. MSP-6 là một trong những giàn cố định thuộc thế hệ công trình khai thác quan trọng của Vietsovpetro tại mỏ Bạch Hổ. Được đưa vào vận hành từ giai đoạn cuối thập niên 1980, giàn không chỉ mang ý nghĩa của một hạng mục kỹ thuật, mà còn là nơi tích tụ kinh nghiệm vận hành của nhiều thế hệ người dầu khí.

Thế Anh không giấu chuyện mình lo. Trước đó, anh tự tin hơn ở phần kỹ thuật. Nhưng “giàn trưởng” không chỉ là kỹ thuật. Đó là con người, tổ chức, an toàn, sức khỏe anh em, sự phối hợp giữa biển và bờ. Chỉ huy giàn không thể chỉ giỏi một phần việc.

Khi trao đổi với lãnh đạo Xí nghiệp Khai thác, anh được động viên, giàn trưởng sẽ áp lực, nhiều trách nhiệm. Nhưng nếu đã được tin tưởng giao nhiệm vụ thì cứ cố gắng hết sức, tập thể và lãnh đạo sẽ đồng hành. Câu khẳng định ấy, Thế Anh hiểu rằng mình không đứng một mình trước biển.

Khó khăn thực sự đến khi anh bước vào tập thể có nhiều người đã làm việc trên giàn từ trước khi anh sinh ra. Các chú, các anh có hàng chục năm kinh nghiệm, thuộc thiết bị, thói quen vận hành, thuộc lịch sử của giàn. Một người trẻ bước vào vị trí chỉ huy trong môi trường ấy không thể chỉ dựa vào quyết định bổ nhiệm. Có thời gian đầu, các chú gọi vui anh là “cháu giàn trưởng”. Nghe thân tình, nhưng phía sau có cả sự thử thách. Người trẻ tuổi này tuổi đời còn không bằng tuổi giàn, có hiểu giàn không? Có đủ bình tĩnh không? Có biết lắng nghe không? Có chỉ đạo được những người đã trải qua quá nhiều mùa biển không?

Thế Anh không chọn cách áp đặt. Thế Anh chia sẻ: Kinh nghiệm của thế hệ đi trước rất quý. Nhưng cũng có những cách làm cũ cần điều chỉnh theo quy trình mới để vận hành an toàn và đồng bộ hơn. Có tình huống liên quan đến thao tác công nghệ. Các chú làm theo kinh nghiệm cũ, vốn từng đúng trong một thời gian dài. Quy trình hiện nay yêu cầu bổ sung các bước chuẩn bị để giảm rủi ro. Ban đầu, mọi người chưa quen. Có người thấy phức tạp. Nhưng khi một vài tình huống phát sinh cho thấy làm đúng quy trình từ đầu sẽ tiết kiệm thời gian và hạn chế rủi ro, sự thay đổi dần được chấp nhận”.

Sau vài tháng, khi mọi người hiểu nhau hơn, công việc đi vào guồng. Từ bờ nhìn ra, thành tích của một giàn thường nằm trong báo cáo: sản lượng, phần trăm kế hoạch, số giờ dừng máy, số sáng kiến. Nhưng ngoài biển, phía sau mỗi con số là ca trực, họp giao ban, phương án dự phòng, những vòng kiểm tra trong gió lớn, những quyết định đặt an toàn lên trước.

Bây giờ, Thế Anh đang là Giàn trưởng giàn Thiên Ưng. Một trong những giàn khai thác xa bờ nhất của Vietsovpetro.

Năm 2025, giàn Thiên Ưng hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao, giữ nhịp vận hành an toàn, ổn định và hiệu quả. Sản lượng khai thác khí đạt 151,1 triệu Sm³, bằng 103,6% kế hoạch; sản lượng khí xuất bán hơn 144 triệu Sm³, đạt 103,1% kế hoạch; khai thác condensate đạt 14.997 Sm³, bằng 140% kế hoạch. Số giờ dừng sự cố máy nén khí Đại Hùng giảm gần 3 lần, từ 150 giờ năm 2024 xuống còn 59 giờ năm 2025, góp phần nâng lượng khí nén cho mỏ Đại Hùng từ 98,8 triệu Sm³ lên 126,1 triệu Sm³. Cùng với nhiệm vụ sản xuất, phong trào sáng kiến, sáng chế, truyền thông văn hóa doanh nghiệp tiếp tục được đẩy mạnh. Trong năm, giàn có 4 sáng kiến, giải pháp hợp lý hóa sản xuất được công nhận cấp Vietsovpetro.

Ít người biết, người giàn trưởng trẻ Thế Anh còn là một “cây sáng kiến”. Từ năm 2021 đến nay, Thế Anh là đồng tác giả của 06 sáng kiến được Vietsovpetro công nhận và ứng dụng rộng rãi trong hệ thống. Một trong số đó là giải pháp tối ưu hóa vận hành hệ thống công nghệ trên các giàn nhẹ BK, RC bằng cách xây dựng logic mới để điều khiển áp suất bình V-400. Giải pháp giúp tối ưu khả năng khai thác quỹ giếng trên các giàn đầu giếng BK, RC của Vietsovpetro. Trong năm đầu áp dụng thử nghiệm trên 3 công trình, giải pháp được công nhận giúp gia tăng sản lượng 3.847 tấn dầu, Một sáng kiến khác liên quan đến hệ thống làm mát khí đầu ra của máy nén khí Đại Hùng, giúp gia tăng hiệu suất làm việc của thiết bị, giảm lượng khí khai thác phải đốt bỏ. Trước đó, giải pháp hoán cải giàn cố định MSP để giảm chi phí vận hành của anh từng đạt giải Nhất hạng mục “Giải pháp công nghệ mang lại giá trị ứng dụng cao nhất” trong hội thi chuyên gia trẻ do Zarubezhneft tổ chức năm 2020.

Nếu nhìn từ hiện trường, sáng kiến ngoài giàn trước hết phải giải quyết được việc thật. Nó phải giúp hệ thống vận hành ổn hơn, tiết kiệm hơn, an toàn hơn, giảm lãng phí hơn. Ý tưởng hay mà không sống được ngoài giàn cũng chỉ nằm trên giấy.

Trong câu chuyện với tôi, Thế Anh nhiều lần nhắc đến tập thể. Anh nói một sáng kiến muốn được ứng dụng cần sự lắng nghe, phản biện, hỗ trợ của lãnh đạo và đồng nghiệp. Ở Vietsovpetro, khi người lao động có ý tưởng, lãnh đạo sẵn sàng cùng thảo luận, đánh giá; nếu khả thi thì nghiên cứu sâu, thử nghiệm và triển khai. Ngoài biển, không ai vận hành một mình. Một giàn vận hành bằng nhiều bàn tay, nhiều kinh nghiệm, nhiều lớp kiểm soát. Sáng kiến cũng vậy.

Khoảng 2 giờ sáng, mùng 3 Tết năm 2024, một sự cố chưa từng gặp xảy ra, dẫn đến shutdown toàn bộ hệ thống điện và có nguy cơ gây ảnh hưởng dây chuyền đến các giàn. Nếu không xử lý kịp thời, dầu trong đường ống có thể bị đông cứng, chi phí xử lý hậu quả có thể lên đến hàng triệu USD.

Thế Anh gọi lãnh đạo ngay trong đêm. Điều Thế Anh nhớ nhất là sự bình tĩnh của lãnh đạo, lắng nghe kỹ, đánh giá các phương án, cùng phân tích rồi đưa ra quyết định. Những thời điểm như vậy cho thấy công trình biển không vận hành bằng thiết bị đơn thuần. Nó vận hành bằng kỷ luật của hệ thống, kinh nghiệm của người đi trước, sự phối hợp giữa giàn và bờ, cùng khả năng giữ đầu óc tỉnh táo khi sự cố xảy ra. Người trẻ ngoài hiện trường cần kiến thức. Nhưng kiến thức chưa đủ. Anh cần điểm tựa từ quy trình, từ lãnh đạo, từ những người đã trải qua nhiều tình huống khó hơn mình. Đó cũng là một cách truyền nghề.

Năm 2026, Vietsovpetro bước vào dấu mốc 45 năm thành lập, cũng là tròn 40 năm kể từ ngày khai thác tấn dầu đầu tiên năm 1986. Bốn mươi lăm năm của một liên doanh dầu khí không chỉ được đo bằng sản lượng, doanh thu hay những công trình ngoài biển. Đó còn là thời gian để một lớp người đi trước mở đường, một lớp người kế tiếp giữ nhịp, rồi những người trẻ như Lưu Thế Anh tiếp tục nhận lấy phần việc của mình trong một giai đoạn mới.

Ngồi trò chuyện với Thế Anh, tôi có thêm niềm tin vào sức sống của Vietsovpetro, của Petrovietnam, của ngành công nghiệp - năng lượng Việt Nam. Niềm tin ấy không đến từ những khẩu hiệu lớn, mà từ cách một người trẻ nói về cái giếng đầu tiên, về quy trình an toàn, về sáng kiến phải sống được ngoài giàn, về trách nhiệm với từng anh em trong ca trực. Một ngành công nghiệp muốn đi xa cần tài nguyên, công nghệ, vốn liếng, cơ chế. Nhưng sau cùng, vẫn cần những con người đủ hiểu nghề, đủ yêu nghề để làm tốt phần việc của mình giữa những nơi xa bờ nhất.

Chiều Vũng Tàu khép lại chậm. Ngoài kia, hàng nghìn đồng nghiệp của Thế Anh vẫn đang âm thầm vận hành các công trình dầu khí biển để Tìm dầu làm giàu cho Tổ quốc. Trong câu chuyện của Lưu Thế Anh, tôi thấy một kiểu trưởng thành rất tự nhiên, từ nỗ lực và sự ham học hỏi. Từ một cuộc gọi tình cờ năm 2012 đến vị trí giàn trưởng trước tuổi 30, hành trình ấy không được làm nên bằng những mảng màu rực rỡ. Nó có say sóng, có sợ độ cao, có đêm giao thừa nhớ nhà, có áp lực khi đứng trước những người nhiều tuổi nghề hơn mình, có áp lực khi phải xử lý những sự cố, có những lần phải tự nhắc mình bình tĩnh. Ở nơi khơi xa ấy, mỗi người giữ một phần việc. Người giàn trưởng cũng vậy. Giữ cho công trình an toàn, cho dòng dầu, dòng khí về đất liền, và cho anh em hết ca lại được trở về bờ bình yên…

Nội dung: Thiên Tường | Thiết kế: Mai Châu