Chuyện 100 ngày ở Hormuz (Kỳ 2)

Kỷ luật của những người ở tuyến đầu

Nếu trên bờ là những cuộc họp, email, đánh giá rủi ro và trao đổi quốc tế, thì trên tàu PVT Valencia là đời sống rất cụ thể của 22 con người. Họ vẫn phải trực ca, kiểm tra boong, giữ máy, quản lý hàng, cập nhật bản đồ, chuẩn bị cứu sinh, canh chừng các tín hiệu bất thường, và cùng lúc phải tự giữ tinh thần cho mình cũng như đồng đội.

Kiểm tra thiết bị máy móc trên tàu PVT Valencia.

Vai trò của thuyền trưởng Trần Duy Quang và đội ngũ sĩ quan chủ chốt vì thế đặc biệt quan trọng. Thuyền trưởng là người tiếp nhận chỉ đạo, thông tin và khuyến cáo từ bờ, nhưng cũng là người phải chuyển hóa tất cả thành quyết định vận hành ngay tại hiện trường. Anh Quang cùng Ban Chỉ huy tàu duy trì cơ chế trao đổi thường xuyên với Công ty, Maersk, chủ hàng, cảng đến, đồng thời giải thích cho thuyền viên để từng người hiểu mình đang làm gì và vì sao phải làm như vậy.

Có thời điểm, thách thức lớn nhất không phải là sóng gió, mà là "chiến tranh" điện tử. Tín hiệu GPS và AIS bị gây nhiễu, hệ thống ECDIS hiển thị vị trí tàu sai lệch. Có lúc, màn hình định vị cho thấy PVT Valencia như đang nằm trên sa mạc Saudi Arabia; lúc khác, vị trí lại nhảy sang tận bờ biển Địa Trung Hải. Những câu chuyện nghe qua tưởng như “dở khóc dở cười”, nhưng với người đi biển, đó là một rủi ro nghiêm trọng.

Khi công nghệ hiện đại không còn đáng tin cậy tuyệt đối, Ban Chỉ huy tàu phải quay về những phương pháp hàng hải căn bản: dùng radar đối chiếu với phao tiêu, đảo, công trình ven bờ; quan sát bằng mắt thường khi có điều kiện; tính toán vị trí dự đoán bằng hướng đi, tốc độ, thời gian, gió và dòng chảy. Mỗi lần đổi hướng, mỗi lần bàn giao ca, mỗi vị trí cập nhật đều phải kiểm tra chéo. Sự an toàn của con tàu 47.000 tấn lúc ấy nằm trong kỷ luật của từng thao tác nhỏ.

Vệ sinh boong tàu.

Ở tuyến boong, Đại phó và đội ngũ boong duy trì tuần tra, cảnh giới, kiểm soát an ninh, quản lý hàng hóa và chuẩn bị sẵn sàng ứng phó khẩn cấp. Ở buồng máy, Máy trưởng, Máy hai và đội ngũ trực máy phải bảo đảm hệ động lực, máy móc và thiết bị thiết yếu luôn ổn định trong điều kiện tàu có thể phải cơ động bất cứ lúc nào. Một sự cố kỹ thuật thông thường trong hoàn cảnh bình thường đã là phiền phức; trong vùng rủi ro cao, nó có thể trở thành mối nguy lớn.

Điều đáng quý là sau những dao động ban đầu, tập thể thuyền viên PVT Valencia đã tìm lại được nhịp vận hành chuyên nghiệp. Họ không chỉ ở lại để hoàn thành nhiệm vụ, mà còn trở thành điểm tựa cho nhau. Khi đến giữa tháng 4/2026, Công ty thu xếp được việc thay ca cho 11 thuyền viên, lại có người không muốn về ngay vì thương anh em còn ở lại. Chi tiết ấy nhỏ thôi, nhưng nói lên rất nhiều về tinh thần của một tập thể đã cùng nhau đi qua những ngày khó khăn.

Việc bảo dưỡng tàu vẫn được thực hiện theo định kỳ.

Không neo chờ bị động

Một trong những quyết định đáng chú ý của PVTrans OFS trong khủng hoảng là không để tàu rơi vào trạng thái neo chờ bị động quá lâu. Khi điều kiện cho phép, Công ty cùng Maerk và các bên liên quan xây dựng phương án để tàu PVT Valencia tiếp tục thực hiện các hành trình được đánh giá là an toàn.

Đó không phải là “chạy liều”. Mỗi chuyến đi đều phải có cơ sở: khu vực hoạt động được cho phép, tuyến chạy được kiểm tra, bảo hiểm được thu xếp, cảng và thời gian hành trình được tính toán. Chính cách tiếp cận linh hoạt nhưng có kiểm soát này giúp tàu không bị đóng băng về khai thác, thuyền viên duy trì nhịp sinh hoạt nghề nghiệp, và Công ty giảm được phần nào tổn thất trong một tình huống bất khả kháng.

Luyện tập PCCC trên tàu PVT Valencia

Trong hơn 2 tháng cao điểm, tàu PVT Valencia đã thực hiện được nhiều chuyến hàng an toàn trong khu vực vùng Vịnh. Những chuyến đi ấy mang lại doanh thu, nhưng quan trọng hơn, chúng cho thấy năng lực vận hành của đội ngũ nhân sự Việt Nam trong môi trường quốc tế rất phức tạp. Ở một phía khác, chi phí bảo hiểm chiến tranh tăng mạnh, có thời điểm được chào theo gói rất ngắn 7 ngày hoặc 14 ngày, phản ánh đúng mức độ căng thẳng của thị trường. Mỗi quyết định khai thác vì thế đều là sự cân bằng giữa an toàn, chi phí, hợp đồng và trách nhiệm với con người.

Đến khi các tín hiệu ngoại giao xuất hiện vào giữa tháng 6/2026, tâm lý thuyền viên trên tàu và tại Công ty nhẹ đi phần nào. Nhưng bài học lớn nhất của hơn 100 ngày ở Hormuz lại nằm ở sự tỉnh táo trước những tín hiệu tích cực. Tin tức có thể làm con người hy vọng, nhưng chỉ dữ liệu an toàn mới được phép mở đường cho một chuyến đi. Bởi vậy, PVTrans OFS vẫn tiếp tục phối hợp với Maersk, bảo hiểm và các cơ quan liên quan để đánh giá phương án đưa tàu ra khỏi khu vực khi mọi điều kiện thật sự bảo đảm.

Sau 100 ngày, điều còn lại

Nhìn lại câu chuyện PVT Valencia, có thể thấy đây không chỉ là một sự cố hàng hải chưa từng gặp trong lịch sử của PVTrans. Đó còn là một bài kiểm tra toàn diện đối với năng lực quản trị của PVTrans OFS sau khi mở rộng sang lĩnh vực vận tải biển quốc tế. Nếu chỉ nhìn từ bên ngoài, người ta dễ thấy một con tàu bị kẹt ở Hormuz. Nhưng nhìn kỹ hơn, đằng sau đó là cả một hệ thống đã vận hành liên tục hơn 100 ngày: điều hành khủng hoảng, quản trị rủi ro, phối hợp quốc tế, duy trì kỹ thuật, chăm lo thuyền viên và bảo vệ hiệu quả khai thác trong giới hạn an toàn.

Diễn tập chữa cháy trong khoang máy.

Trong hệ thống ấy, chị Hoài Hương không hiện lên như một nhân vật được tô đậm bằng những lời ca ngợi cá nhân. Điều đáng ghi nhận ở chị là một phong cách quản lý bình tĩnh, thực tế và có trách nhiệm: dám mở hướng phát triển mới, dám đối diện rủi ro, đặt an toàn con người lên trước, dùng quy trình để kiểm soát áp lực và dựa vào đội ngũ thay vì một mình gánh lấy mọi vấn đề.

Anh Phú cũng vậy. Anh không chỉ là một cán bộ an toàn tham mưu từ bờ, mà là người kết nối giữa công tác quản trị của Công ty và nỗi lo rất đời thường của thuyền viên. Thuyền trưởng Trần Duy Quang cùng Đại phó, Máy trưởng, Máy hai và toàn bộ anh em trên tàu lại là những người biến sự chỉ đạo ấy thành kỷ luật vận hành cụ thể giữa biển.

Diễn tập thả xuồng cứu sinh trên tàu PVT Valencia.

Có lẽ vì thế, 100 ngày ở Hormuz không nên được kể như một câu chuyện của riêng một cá nhân, cũng không chỉ là một bản báo cáo thành tích. Đó là ký sự về một tập thể: những người trên bờ không ngủ yên vì còn con tàu ở vùng rủi ro; những người trên tàu vẫn giữ ca trực, giữ máy, giữ hàng và giữ tinh thần; những người đối thoại với đối tác quốc tế để từng điều kiện an toàn được làm rõ; và những người lặng lẽ chờ ngày PVT Valencia rời Hormuz bằng một hành trình được tính toán cẩn trọng.

Ngày con tàu thật sự rời vùng Vịnh an toàn, đó chắc chắn sẽ là một ngày rất vui của PVTrans OFS nói riêng và PVTrans nói chung. Nhưng ngay cả trước ngày ấy, câu chuyện PVT Valencia đã để lại một kinh nghiệm quý báu: trong vận tải biển quốc tế, bản lĩnh không phải là coi nhẹ hiểm nguy. Bản lĩnh là nhận diện đúng rủi ro, lượng hóa nó, quản trị nó, và giữ được con người bình tĩnh đi qua những thời khắc khó nhất.

Chuyện 100 ngày ở Hormuz (Kỳ 1)

Phóng sự của Nguyễn Như Phong