Chuyên gia cảnh báo: Hiểm họa từ chiêu trò "tự tách ethanol khỏi xăng E10" trên mạng xã hội

Theo Thông tư số 50/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương, từ ngày 1/6/2026, xăng không chì theo quy chuẩn kỹ thuật hiện hành sẽ bắt buộc phối trộn thành xăng sinh học E10 để sử dụng cho động cơ xăng trên phạm vi toàn quốc. Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học tại Việt Nam nhằm giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường và tăng cường an ninh năng lượng.

Trong khi đó, xăng sinh học E5 RON92 vẫn tiếp tục được duy trì đến hết ngày 31/12/2030. Đối tượng áp dụng gồm thương nhân kinh doanh xăng dầu; các tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu, phối trộn, pha chế và kinh doanh nhiên liệu sinh học, xăng sinh học cùng các cơ quan, tổ chức liên quan.

Cũng theo Thông tư, căn cứ tình hình kinh tế - xã hội, kỹ thuật, công nghệ, cung cầu và giá cả thị trường, Bộ trưởng Bộ Công Thương có thể điều chỉnh tỷ lệ phối trộn hoặc bổ sung chủng loại xăng kinh doanh nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường và quyền lợi người tiêu dùng.

PGS.TS Phạm Hữu Tuyến, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các nguồn động lực và phương tiện tự hành, Đại học Bách khoa Hà Nội (Ảnh: Mạnh Tưởng)

Trao đổi với phóng viên PetroTimes, PGS.TS Phạm Hữu Tuyến, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các nguồn động lực và phương tiện tự hành, Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng, thời gian qua dư luận đang nhìn nhận E10 quá thiên về góc độ kỹ thuật, đặc biệt là các lo ngại về hao xăng hay ảnh hưởng động cơ, trong khi bản chất vấn đề còn liên quan đến an ninh năng lượng quốc gia.

Theo ông Tuyến, trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh, nguồn cung xăng dầu tiềm ẩn nhiều rủi ro, việc phát triển nhiên liệu sinh học là giải pháp giúp đa dạng hóa nguồn cung và giảm phụ thuộc vào xăng khoáng truyền thống.

“Khi phối trộn thêm 10% ethanol, tổng nguồn nhiên liệu sử dụng được sẽ tăng lên. Đây không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà còn là bài toán an ninh năng lượng”, ông Tuyến nhấn mạnh.

Ông cũng cho rằng truyền thông thời gian qua chủ yếu tập trung vào những tranh luận như “E10 gây hao xăng”, “hỏng động cơ” hay “giảm công suất”, thậm chí có nhiều thông tin mang tính suy diễn, chưa phản ánh đầy đủ bản chất vấn đề.

Về chuyên môn, PGS.TS Phạm Hữu Tuyến cho biết nhiều người hiện cho rằng E10 có nhiệt trị thấp hơn xăng khoáng nên sẽ tiêu hao nhiên liệu nhiều hơn. Tuy nhiên, cách hiểu này chưa đầy đủ.

Theo phân tích của ông, đúng là năng lượng của E10 thấp hơn xăng khoáng khoảng 3,4%, nhưng ethanol lại có khả năng hỗ trợ quá trình cháy hiệu quả hơn, giúp bù lại một phần mức chênh lệch này. Ngoài ra, E10 có trị số octan cao hơn, giúp nhiên liệu cháy sạch hơn, hạn chế đóng cặn trong động cơ và hỗ trợ vận hành ổn định.

“Trong điều kiện sử dụng thực tế, mức tiêu hao nhiên liệu giữa E10 và xăng khoáng gần như chênh lệch không đáng kể, thậm chí có trường hợp E10 còn cho kết quả tốt hơn”, ông Tuyến nói.

Một yếu tố khác thường ít được nhắc tới là khối lượng riêng của E10 lớn hơn xăng khoáng khoảng 1%. Điều này đồng nghĩa cùng một lít nhiên liệu, lượng nhiên liệu thực tế người dùng nhận được với E10 cũng nhiều hơn.

Theo PGS.TS Phạm Hữu Tuyến, việc đánh giá mức tiêu hao nhiên liệu trên thực tế rất khó tuyệt đối chính xác vì còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại xe, điều kiện giao thông, tải trọng, thời tiết hay cách vận hành. Chỉ cần khác biệt về đường sá hoặc tình trạng tắc đường cũng có thể tạo ra chênh lệch tiêu hao lớn hơn mức khác biệt giữa hai loại nhiên liệu.

“Chỉ dựa vào chênh lệch nhiệt trị để khẳng định E10 hao xăng hơn nhiều là chưa đúng và thiếu cơ sở thực tế”, ông Tuyến nhận định.

PGS.TS Phạm Hữu Tuyến: “Trong điều kiện sử dụng thực tế, mức tiêu hao nhiên liệu giữa E10 và xăng khoáng gần như không chênh lệch đáng kể, thậm chí có trường hợp E10 còn cho kết quả tốt hơn”.

Liên quan đến các thông tin lan truyền trên mạng xã hội về việc tự tách ethanol khỏi xăng E10 bằng muối hoặc các chất hút nước, PGS.TS Phạm Hữu Tuyến cảnh báo đây là việc làm không có cơ sở khoa học và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Theo ông, xăng E10 đã được nghiên cứu, thử nghiệm và đánh giá kỹ lưỡng trước khi đưa vào sử dụng. Trong khi đó, việc người dân tự ý dùng hóa chất để tách ethanol rồi tiếp tục sử dụng cho phương tiện có thể gây ảnh hưởng đến động cơ và an toàn vận hành.

“Các chất dùng để tách ethanol có ảnh hưởng gì đến động cơ hay không, đã được kiểm chứng hay chưa, đó là điều không ai đảm bảo được”, ông Tuyến nói.

Từ đó, ông khuyến cáo người dân không nên làm theo các hướng dẫn lan truyền trên mạng xã hội, tránh nguy cơ ảnh hưởng đến phương tiện cũng như mất an toàn trong quá trình sử dụng nhiên liệu.

Theo PGS.TS Phạm Hữu Tuyến, cần nhìn nhận E10 ở góc độ toàn diện hơn, không chỉ dừng lại ở khía cạnh kỹ thuật. Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu nhiều biến động, mục tiêu lớn hơn của nhiên liệu sinh học là góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, đa dạng hóa nguồn cung và hướng tới phát triển bền vững, thân thiện với môi trường.

Một lít xăng xanh và bài toán an ninh năng lượng

Xử lý nghiêm cửa hàng chậm chuyển đổi sang xăng E10

Thực hư chuyện dùng xăng E10 gây "yếu máy, hao xăng"

Các hãng ô tô tại Việt Nam nói về việc sử dụng xăng E10

Dùng xăng E10 xe có bị giảm độ bền hay cần bảo dưỡng đặc biệt?

Mạnh Tưởng