Đổi mới nội dung, phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số

Kỷ nguyên số không chỉ làm thay đổi phương thức sản xuất, quản lý mà còn tạo ra bước chuyển căn bản trong đời sống tư tưởng. Không gian mạng đã trở thành môi trường chính hình thành nhận thức xã hội, nơi thông tin lan truyền theo cấp số nhân, phá vỡ các ranh giới truyền thống về không gian và thời gian.

Trong bối cảnh đó, nền tảng tư tưởng của Đảng - chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ đóng vai trò định hướng, mà còn là trụ cột bảo đảm ổn định chính trị, giữ vững bản sắc và con đường phát triển của dân tộc.

Tuy nhiên, chính sự “mở” của không gian mạng đã tạo điều kiện để các thế lực thù địch lợi dụng, đẩy mạnh hoạt động chống phá bằng những phương thức tinh vi, khó nhận diện. Vì vậy, vấn đề đặt ra không chỉ là bảo vệ, mà là đổi mới phương thức bảo vệ, phù hợp với môi trường số hóa, nhằm giữ vững trận địa tư tưởng trong điều kiện mới.

Sự hồi sinh của NMNĐ Thái Bình 2 là minh chứng sống động về sức mạnh tư tưởng của Đảng.

Cơ sở lý luận và yêu cầu đổi mới

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ mang tính chiến lược, gắn liền với sự tồn vong của chế độ. Trong mọi giai đoạn cách mạng, công tác tư tưởng luôn đi trước một bước, giữ vai trò định hướng, dẫn dắt và tạo sự thống nhất trong toàn xã hội.

Tuy nhiên, trong kỷ nguyên số, quy luật vận động của thông tin và tư tưởng đã thay đổi căn bản. Từ mô hình truyền thông tuyến tính, tập trung, đã chuyển sang mô hình mạng lưới, phi trung tâm, đa chiều và tương tác cao.

Sự thay đổi đó đặt ra một yêu cầu, đó là: Công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải chuyển từ “truyền đạt” sang “dẫn dắt”, từ “kiểm soát” sang “làm chủ”, từ “phản ứng” sang “chủ động kiến tạo”. Đây không chỉ là sự điều chỉnh về phương thức, mà là bước chuyển về tư duy chiến lược trong công tác chính trị, tư tưởng.

Thực trạng và những thách thức mới

Thực tiễn cho thấy, không gian mạng đang trở thành môi trường cạnh tranh thông tin ngày càng khốc liệt. Các luồng thông tin sai lệch, xuyên tạc được lan truyền nhanh chóng, lợi dụng tâm lý đám đông và cơ chế thuật toán để gia tăng ảnh hưởng.

Đáng chú ý, nhiều nội dung sai trái không còn xuất hiện dưới dạng trực diện, mà được ngụy trang dưới hình thức phân tích, bình luận, tạo ra cảm giác “khách quan giả tạo” và khó nhận diện.

Đặc điểm nổi bật là, khi thông tin sai lệch lan nhanh hơn thông tin chính thống, tạo ra hiện tượng “nhiễu loạn nhận thức”, làm suy giảm niềm tin xã hội. Trong khi đó, năng lực tiếp nhận và xử lý thông tin của một bộ phận người dân còn hạn chế, càng làm gia tăng nguy cơ bị dẫn dắt.

Từ thực trạng đó, có thể rút ra một nhận định mang tính bản chất, đó là: Thách thức lớn nhất hiện nay không phải là sự tồn tại của thông tin sai trái, mà là năng lực làm chủ và định hướng dòng chảy thông tin.

Từ thực tiễn tại NMNĐ Thái Bình 2: Bài học về sức mạnh tư tưởng

Nếu lý luận phản ánh quy luật, thì thực tiễn là nơi kiểm nghiệm. Trường hợp NMNĐ Thái Bình 2 chính là một minh chứng sinh động cho vai trò quyết định của công tác chính trị, tư tưởng.

Dự án kéo dài hơn một thập kỷ với hàng loạt khó khăn: thiếu vốn, biến động nhân sự, tiến độ chậm và đặc biệt là khủng hoảng niềm tin trong nội bộ và dư luận xã hội. Có thời điểm, nhiều cán bộ có kinh nghiệm xin nghỉ việc, tâm lý dao động lan rộng.

Tuy nhiên, bước ngoặt quan trọng không chỉ đến từ giải pháp kỹ thuật hay tài chính, mà đến từ “sự thống nhất ý chí chính trị, sự lãnh đạo của Đảng và việc khôi phục niềm tin tư tưởng trong tập thể”. Thông qua việc quán triệt nghị quyết, phát huy vai trò nêu gương của đảng viên, tổ chức các phong trào thi đua, khơi dậy tinh thần “Một đội ngũ - Một mục tiêu”, niềm tin được từng bước củng cố.

Niềm tin ấy được hiện thực hóa qua từng mốc quan trọng: Đốt lửa lần đầu (ngày 23/2/2022); Hòa lưới điện lần đầu (ngày 13/5/2022); Khánh thành nhà máy (27/4/2023).

Đến thời điểm hiện tại, Nhà máy đã và đang được khai thác vận hành an toàn, ổn định và hiệu quả, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Từ thực tiễn đó có thể khái quát thành một luận điểm có tính lý luận: Trong những thời điểm khó khăn nhất, yếu tố quyết định không phải chỉ là nguồn lực vật chất, mà là sức mạnh của niềm tin tư tưởng. Hay nói cách khác: Công tác chính trị, tư tưởng - nếu được thực hiện đúng - có thể trở thành “đòn bẩy quyết định” để chuyển hóa một dự án từ khủng hoảng đến thành công.

Đổi mới nội dung, phương thức trong kỷ nguyên số

Từ cả lý luận và thực tiễn, có thể xác định rõ hướng đổi mới. Trước hết, phải chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy “chống” sang tư duy “xây là nền tảng”. Không thể chỉ phản bác thông tin sai trái, mà phải tạo ra dòng thông tin tích cực đủ mạnh để dẫn dắt.

Tiếp đó, đổi mới phương thức theo hướng: Đa nền tảng - Tương tác cao - Tốc độ nhanh - Nội dung hấp dẫn.

Đồng thời, cần xây dựng “hệ sinh thái tư tưởng số”, trong đó báo chí chính thống giữ vai trò dẫn dắt, hệ thống chính trị là chủ thể tổ chức, nhân dân là trung tâm tiếp nhận và lan tỏa. Cốt lõi của việc đổi mới phương thức đó là: “Làm chủ dòng chảy thông tin thay vì chỉ ứng phó với thông tin”.

Một số kiến nghị, đề xuất

Để nâng cao hiệu quả công tác trong giai đoạn mới, cần tập trung một số đột phá: Một là, thiết lập cơ chế điều phối thông tin chiến lược, tạo khả năng dự báo, phát hiện sớm và định hướng dư luận theo thời gian thực. Hai là, xây dựng hệ sinh thái truyền thông chính thống đủ mạnh, để thông tin chính thống không chỉ “đúng”, mà còn “hấp dẫn và cạnh tranh”. Ba là, phát triển năng lực “miễn dịch thông tin” trong xã hội, trang bị kỹ năng nhận diện và xử lý thông tin cho đông đảo quần chúng nhân dân. Bốn là, đột phá về nguồn nhân lực, đào tạo đội ngũ vừa vững lý luận, vừa giỏi công nghệ. Nếu công nghệ là công cụ, thì con người chính là nhân tố quyết định. Năm là, hoàn thiện thể chế phù hợp môi trường số, bảo đảm quản lý hiệu quả nhưng không cản trở sự phát triển.

Có thể thấy rằng, không gian mạng đã trở thành mặt trận tư tưởng trọng yếu. Trong bối cảnh đó, đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà là nhiệm vụ chiến lược lâu dài. Thực tiễn từ NMNĐ Thái Bình 2 cho thấy một chân lý, đó là: “Khi niềm tin được củng cố, mọi khó khăn đều có thể vượt qua”. Do đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số thực chất là bảo vệ và nuôi dưỡng niềm tin xã hội. Khi chúng ta làm chủ được dòng chảy thông tin, sẽ làm chủ được niềm tin; mà làm chủ được niềm tin chính là làm chủ tương lai phát triển.

Phạm Thanh Tú

Phó Bí thư Chi bộ, Phó Trưởng phòng Tổ chức Hành chính NMNĐ Thái Bình 2