Kiến tạo chính sách mới, nâng cao tính linh hoạt của thị trường xăng dầu

07:29 | 19/08/2026

44 lượt xem

(PetroTimes) - Sau hơn 12 năm thực hiện Nghị định 83/2014/NĐ-CP của Chính phủ, thị trường xăng dầu Việt Nam đã có nhiều thay đổi cả về quy mô, số lượng doanh nghiệp và đòi hỏi thích ứng nhanh hơn trước các biến động địa chính trị. Hiện tại, Bộ Công Thương đang xây dựng Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 83/2014/NĐ-CP cùng các nghị định sửa đổi, bổ sung về kinh doanh xăng dầu. Điều này đang mở ra một giai đoạn điều hành mới của thị trường xăng dầu Việt Nam.

Trao quyền chủ động cho doanh nghiệp

Thời gian qua, thị trường xăng dầu Việt Nam đã có nhiều thay đổi. Vì vậy, việc quản lý nhà nước trong lĩnh vực này cũng cần điều chỉnh để phù hợp thực tế, nhất là khi chi phí, năng lực logistics và quản trị của từng doanh nghiệp ngày càng có sự khác biệt. Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 83/2014/NĐ-CP được Bộ Công Thương xây dựng theo định hướng hoàn thiện cơ chế thị trường gắn với nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Theo đó, doanh nghiệp dự kiến sẽ được trao quyền chủ động hơn trong việc quyết định giá bán lẻ trên cơ sở tuân thủ quy định của pháp luật. Nhà nước từng bước chuyển từ điều hành trực tiếp sang tập trung xây dựng hành lang pháp lý, bảo đảm môi trường cạnh tranh minh bạch, công khai thông tin và tăng cường công tác giám sát.

PV OIL đã triển khai bán xăng E10 RON95 tại một số thành phố lớn trên cả nước.

Trong thời gian qua, thị trường xăng dầu Việt Nam có nhiều thay đổi. Điều này đòi hỏi hệ thống cơ chế chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn.

Đây được đánh giá là bước chuyển phù hợp với tiến trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường. Khi doanh nghiệp được trao quyền chủ động hơn, động lực cạnh tranh sẽ không còn nằm ở việc cùng áp dụng một mức giá điều hành mà chuyển sang năng lực quản trị, tối ưu chi phí, nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo đảm nguồn cung.

Cùng với đó, dự thảo cũng hướng đến tinh gọn hệ thống phân phối, giảm các tầng nấc trung gian, tăng cường số hóa dữ liệu và minh bạch thông tin thị trường. Đây là những yếu tố quan trọng để giảm chi phí lưu thông, nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Tuy nhiên, kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy, cơ chế thị trường chỉ phát huy hiệu quả khi phía sau là một hệ thống doanh nghiệp đủ năng lực bảo đảm nguồn cung và có khả năng ứng phó linh hoạt trước các biến động của thị trường quốc tế.

Những kinh nghiệm thực tiễn từ việc Petrovietnam điều hành chuỗi liên kết giữa các đơn vị thành viên nhằm ứng phó với biến động của thị trường quốc tế, đặc biệt trong giai đoạn xung đột Trung Đông hay quá trình triển khai xăng sinh học E10 trên phạm vi toàn quốc, là những minh chứng rõ nét về vai trò của doanh nghiệp trong việc tham gia vận hành thị trường xăng dầu.

Hiện tại, PVOIL đã chuẩn bị 13 điểm phối trộn xăng E10 trên toàn quốc.

Việc trao quyền chủ động cho doanh nghiệp sẽ giúp điều chỉnh thị trường nhanh và linh hoạt hơn.

Thực tiễn cho thấy, khi chuỗi cung ứng từ nhập khẩu dầu thô, chế biến, pha chế, tồn trữ đến phân phối được vận hành đồng bộ, doanh nghiệp không chỉ bảo đảm nguồn cung liên tục mà còn góp phần ổn định tâm lý thị trường, hạn chế những cú sốc về giá và đứt gãy nguồn hàng. Đây cũng chính là nền tảng để Nhà nước chuyển từ cơ chế điều hành trực tiếp sang mô hình quản lý bằng thể chế, quy hoạch, giám sát và các công cụ điều tiết vĩ mô. Trong khi doanh nghiệp phát huy vai trò chủ động trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và cạnh tranh trên thị trường.

Phát huy vai trò của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường

Trong hơn hai năm qua, thị trường năng lượng thế giới liên tục chịu tác động từ những biến động địa chính trị, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông. Giá dầu thô biến động mạnh, rủi ro gián đoạn vận tải biển, thay đổi dòng chảy thương mại và nguy cơ đứt gãy nguồn cung luôn hiện hữu.

Trong bối cảnh đó, Petrovietnam đã phát huy vai trò doanh nghiệp nòng cốt của ngành năng lượng Việt Nam khi chủ động điều phối toàn chuỗi giá trị, từ khai thác dầu khí, chế biến đến phân phối sản phẩm. Thay vì mỗi đơn vị ứng phó riêng lẻ, Tập đoàn thiết lập cơ chế điều hành thống nhất, theo dõi sát diễn biến thị trường thế giới, cập nhật liên tục tình hình nguồn cung, vận chuyển và tồn kho để đưa ra các kịch bản điều hành phù hợp.

Kiến tạo chính sách mới, nâng cao tính linh hoạt của thị trường xăng dầu

Trong thời điểm thị trường nhiều biến động, Petrovietnam đã phát huy vai trò doanh nghiệp nòng cốt của ngành năng lượng Việt Nam khi chủ động điều phối toàn chuỗi giá trị, từ khai thác dầu khí, chế biến đến phân phối sản phẩm.

Trong chuỗi liên kết đó, Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) đã duy trì vận hành Nhà máy Lọc dầu Dung Quất an toàn, ổn định ở công suất cao, bảo đảm khoảng 1/3 nhu cầu xăng dầu cả nước. Việc duy trì sản xuất liên tục không chỉ góp phần giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu mà còn tạo nền tảng quan trọng để ổn định thị trường trong nước khi giá dầu thế giới biến động.

Ở khâu phân phối, Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) phát huy lợi thế của doanh nghiệp đầu mối với hệ thống kho cảng và mạng lưới bán lẻ rộng khắp để điều tiết nguồn hàng, bảo đảm cung ứng liên tục đến các địa phương. Sự phối hợp giữa BSR và PVOIL dưới sự điều hành thống nhất của Petrovietnam đã tạo thành chuỗi cung ứng khép kín từ sản xuất đến tiêu thụ, góp phần hạn chế tối đa nguy cơ gián đoạn nguồn cung. Thực tiễn này cho thấy, trong điều kiện thị trường ngày càng mở và cạnh tranh hơn, điều quyết định không chỉ là quyền định giá mà còn là năng lực liên kết toàn chuỗi, khả năng dự báo và điều hành nguồn cung.

Phó Tổng Giám đốc Petrovietnam Lê Xuân Huyên: Điều giá trị nhất không chỉ là những giải pháp riêng của từng đơn vị, mà là sức mạnh của sự liên kết trong toàn chuỗi giá trị Petrovietnam.

Khi nói về chuỗi liên kết, Phó Tổng Giám đốc Petrovietnam Lê Xuân Huyên nhấn mạnh, điều giá trị nhất không chỉ là những giải pháp riêng của từng đơn vị, mà là sức mạnh của sự liên kết trong toàn chuỗi giá trị Petrovietnam. Trong bối cảnh một mắt xích gặp khó khăn có thể tác động đến toàn hệ thống, các đơn vị đã không xử lý theo cách riêng lẻ mà luôn đặt mình trong tổng thể chung của Tập đoàn. Từ thu xếp dầu thô, vận tải, chế biến, đến kinh doanh và phân phối, mọi thông tin đều được chia sẻ kịp thời, mọi phương án đều được phối hợp chặt chẽ, qua đó tạo nên năng lực ứng phó đồng bộ và hiệu quả. Đây là minh chứng rõ cho thấy sức mạnh của Petrovietnam không chỉ nằm ở năng lực của từng đơn vị thành viên, mà còn ở khả năng kết nối, phối hợp và hỗ trợ lẫn nhau trong toàn chuỗi giá trị. Đó cũng là nền tảng quan trọng để Petrovietnam tiếp tục giữ vững vai trò nòng cốt trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trước những biến động ngày càng khó lường của thị trường thế giới.

Một minh chứng rõ nét khác cho hiệu quả của chuỗi liên kết Petrovietnam là việc triển khai xăng sinh học E10 trên phạm vi toàn quốc. Đây không chỉ là việc đưa một sản phẩm mới ra thị trường mà là quá trình phối hợp đồng bộ giữa nhiều mắt xích trong chuỗi giá trị. Petrovietnam giữ vai trò điều phối chung. Trong khi đó, BSR chủ động chuẩn bị hệ thống phối trộn, hạ tầng kỹ thuật và nguồn nguyên liệu; Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất khôi phục sản xuất ethanol; PVOIL đầu tư hệ thống pha chế và tổ chức phân phối trên toàn quốc. Việc triển khai E10 trong thời gian ngắn nhưng vẫn bảo đảm chất lượng, nguồn cung và tính liên tục của thị trường cho thấy năng lực phối hợp của toàn hệ thống Petrovietnam. Đây cũng là tiền đề quan trọng để thực hiện các mục tiêu chuyển dịch năng lượng, giảm phát thải và đa dạng hóa nguồn nhiên liệu theo định hướng của Đảng và Chính phủ.

BSR xuất bán xăng E10 cho khách hàng bằng đường biển.

Từ thực tiễn đó, có thể thấy việc trao thêm quyền chủ động cho doanh nghiệp trong cơ chế giá sẽ phát huy hiệu quả khi đi cùng những doanh nghiệp có năng lực quản trị, hệ thống hạ tầng đồng bộ và khả năng liên kết toàn chuỗi. Với Petrovietnam, lợi thế không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở khả năng kết nối các đơn vị thành viên thành một hệ sinh thái thống nhất, từ khai thác, chế biến đến phân phối, tạo nên sức chống chịu trước các biến động của thị trường quốc tế.

Việc hoàn thiện Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 83/2014/NĐ-CP vì vậy không chỉ là sửa đổi cơ chế điều hành giá xăng dầu, mà còn là bước tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm phát huy đầy đủ vai trò của các doanh nghiệp chủ lực trong nền kinh tế thị trường. Khi đó, thị trường xăng dầu sẽ có thêm nền tảng để vận hành hiệu quả, qua đó góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu được dự báo sẽ còn diễn biến phức tạp trong thời gian tới.