Mở rộng “rổ dầu”, vững nguồn cho Dung Quất

Đi tìm lời giải cho bài toán đa dạng nguồn dầu

Ngày 23-9 tại New York (Hoa Kỳ), Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) đã trao Thỏa thuận khung mua dầu thô với ExxonMobil châu Á - Thái Bình Dương, thuộc Tập đoàn ExxonMobil. Thỏa thuận diễn ra dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng lãnh đạo cấp cao Đảng, Nhà nước và Chính phủ Việt Nam.

Thỏa thuận với ExxonMobil nằm trong quá trình BSR đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn dầu thô, nâng cao tính linh hoạt trong vận hành và tăng khả năng ứng phó với những biến động khó lường của thị trường năng lượng thế giới. Trước ExxonMobil, BSR cũng đã ký các thỏa thuận cung ứng dầu thô với Chevron nhằm góp phần bảo đảm nguồn nguyên liệu cho Nhà máy Lọc dầu (NMLD) Dung Quất.

Nhập dầu thô nguyên liệu cho NMLD Dung Quất

Tuy nhiên, câu chuyện chủ động nguồn dầu thô cho NMLD Dung Quất không bắt đầu từ những thỏa thuận trong năm 2026. Đây là quá trình được BSR triển khai từ nhiều năm trước, khi nguồn dầu trong nước thay đổi và yêu cầu nâng cao hiệu quả vận hành.

Những năm đầu vận hành, NMLD Dung Quất chủ yếu sử dụng dầu thô Bạch Hổ - là loạt dầu “ngọt” phù hợp với cấu hình công nghệ thiết kế ban đầu của nhà máy. Tuy nhiên, từ cuối năm 2014, mỏ Bạch Hổ vào cuối chu kỳ khai thác, sản lượng cung ứng cho BSR ngày càng suy giảm. Tính chất dầu cũng thay đổi, trong đó xuất hiện nhiều thành phần nhẹ hơn và một số tạp chất có ảnh hưởng đến quá trình vận hành. Năm 2015, sản lượng Bạch Hổ chỉ đáp ứng khoảng 80% nhu cầu nguyên liệu để NMLD Dung Quất vận hành ở 100% công suất thiết kế.

Sự suy giảm của nguồn Bạch Hổ buộc BSR phải thay đổi cách tiếp cận nguyên liệu. Nếu trước đây bài toán chủ yếu là bảo đảm dầu thô cho một cấu hình nhà máy đã được thiết kế tương đối rõ ràng, thì về sau, bài toán trở thành làm thế nào để cấu hình đó có thể tiếp nhận ngày càng nhiều loại dầu khác nhau mà vẫn bảo đảm an toàn, ổn định và hiệu quả.

Quá trình này được BSR thực hiện từng bước. Năm 2010, NMLD Dung Quất đã nhập và chế biến thành công lô dầu Azeri đầu tiên, được phối trộn với dầu Bạch Hổ. Sau đó, danh mục các loại dầu có khả năng chế biến tiếp tục được mở rộng. Đến năm 2017, nhà máy đã có khả năng chế biến trên 67 chủng loại dầu thô khác nhau ngoài dầu Bạch Hổ, trong đó có 10 loại dầu trong nước và hơn 57 loại dầu nước ngoài; một số loại có tỷ lệ phối trộn thay thế dầu Bạch Hổ lên tới hơn 50%.

Đến năm 2023, “rổ dầu” cung ứng đã gồm 9 loại dầu thô trong nước và 14 loại dầu thô nhập khẩu. Danh mục khi đó có Bạch Hổ, Rồng, Sư Tử Đen, Tê Giác Trắng, Rạng Đông, Đại Hùng, Hải Thạch, Sông Đốc, Ruby ở trong nước; WTI Midland, Azeri và Bu Attifel ở nhóm nhập khẩu. Cùng thời điểm, BSR đánh giá thêm 33 loại dầu thô có khả năng cung ứng cho nhà máy. Đến nay, BSR đã đánh giá 92 loại dầu thô tiềm năng. Từ con số này đến số loại dầu thực sự được đưa vào chế biến là cả một quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và tối ưu hóa.

Như vậy, phía sau một lô dầu thô được mua về NMLD Dung Quất không chỉ là một hợp đồng thương mại. Đó là kết quả của cả quá trình nghiên cứu đặc tính nguyên liệu, đánh giá khả năng phối trộn, thử nghiệm công nghệ và tính toán hiệu quả kinh tế. Chính năng lực đó đang giúp BSR từng bước chuyển từ thế bị động trước sự suy giảm của nguồn dầu truyền thống sang chủ động hơn trong việc lựa chọn nguyên liệu.

Làm chủ công nghệ, mở rộng “rổ dầu”

Năm 2026 đang ghi nhận những bước tiến mới trong quá trình mở rộng “rổ dầu” của BSR. Từ đầu năm đến nay, BSR đã thử nghiệm thành công 3 loại dầu thô mới, nâng tổng số loại dầu thô có thể chế biến tại NMLD Dung Quất lên 40, gồm 12 loại dầu trong nước và 28 loại dầu nhập khẩu.

Trong đó, đáng chú ý là dầu thô Erha của Nigeria và condensate Sao Vàng - Đại Nguyệt. Riêng trong tháng 6-2026, BSR đã làm chủ công nghệ chế biến dầu thô Erha với tỷ lệ phối trộn tối đa khoảng 45% thể tích và condensate Sao Vàng - Đại Nguyệt ở tỷ lệ tối đa khoảng 12% thể tích. Kết quả thử nghiệm cho thấy nhà máy vẫn có thể vận hành ổn định ở mức 119-120% công suất thiết kế.

Dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng lãnh đạo cấp cao, Tổng Giám đốc BSR Nguyễn Việt Thắng (thứ 6 từ trái qua, hàng đầu) trao Thỏa thuận khung mua dầu thô với đối tác ExxonMobil châu Á - Thái Bình Dương

Với Erha, đây là loại dầu có hàm lượng lưu huỳnh và kim loại cao hơn một số loại dầu đang được chế biến tại nhà máy. Việc chế biến thành công ở tỷ lệ cao cho thấy năng lực đánh giá và điều chỉnh chế độ vận hành của BSR, đồng thời mở thêm khả năng tiếp cận một nguồn dầu từ Nigeria. Với condensate Sao Vàng - Đại Nguyệt, kết quả thử nghiệm cho thấy hiệu suất thu hồi naphtha cao, qua đó góp phần bổ sung nguồn nguyên liệu cho các phân xưởng sản xuất xăng và tối ưu cơ cấu sản phẩm.

Những kết quả này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu nguyên liệu của NMLD Dung Quất ngày càng lớn. Theo kế hoạch giai đoạn 2025-2028, BSR đặt mục tiêu vận hành nhà máy ở mức 108-116% công suất thiết kế, tương ứng nhu cầu dầu thô khoảng 160.000-171.000 thùng/ngày. Sau khi hoàn thành Dự án Nâng cấp mở rộng, công suất thiết kế của nhà máy sẽ được nâng từ 148.000 lên 171.000 thùng/ngày.

Chính vì vậy, khả năng lựa chọn dầu thô trở thành một yếu tố quan trọng đối với hiệu quả vận hành trong dài hạn. Khi nhu cầu nguyên liệu tăng, việc có thêm nhiều nguồn dầu phù hợp sẽ giúp BSR chủ động hơn trong cân đối nguồn cung và lựa chọn nguyên liệu theo từng thời điểm của thị trường.

Tổng Giám đốc BSR Nguyễn Việt Thắng cho biết, mục tiêu của Dự án Nâng cấp mở rộng không chỉ là nâng công suất mà còn “nâng cao độ linh động lựa chọn dầu thô, bảo đảm nguồn dầu thô cung cấp lâu dài và có hiệu quả cho nhà máy”.

Đây chính là mối liên hệ giữa đầu tư công nghệ, mở rộng công suất và bảo đảm nguồn nguyên liệu. Công suất lớn hơn đòi hỏi nguồn dầu lớn hơn, nhưng để vận hành hiệu quả, nhà máy cũng cần có khả năng lựa chọn nhiều loại dầu hơn.

Năm 2025, NMLD Dung Quất nhập khoảng 8,28 triệu tấn dầu thô, trong đó dầu thô nhập khẩu chiếm khoảng 31%. Năm 2026, BSR tiếp tục cân đối nguồn dầu trong nước và duy trì nhập khẩu với tỷ trọng khoảng 15%, từ các khu vực như Tây Phi, Địa Trung Hải và Đông Nam Á.

Trong bức tranh đó, thỏa thuận khung với ExxonMobil châu Á - Thái Bình Dương là thêm một mắt xích trong mạng lưới nguồn cung của BSR. Nhưng giá trị lâu dài của việc mở rộng nguồn cung không nằm ở một thỏa thuận riêng lẻ, mà ở khả năng biến những nguồn dầu khác nhau thành nguyên liệu có thể chế biến hiệu quả tại NMLD Dung Quất.

Từ 33 loại dầu thô đã chế biến đến tháng 7-2024, lên 40 loại có thể chế biến trong năm 2026, “rổ dầu” của BSR đang được mở rộng song hành với năng lực công nghệ. Đây là nền tảng để NMLD Dung Quất có thêm dư địa lựa chọn nguyên liệu, chủ động hơn trước biến động của thị trường dầu thô và chuẩn bị tốt hơn cho giai đoạn vận hành ở công suất cao hơn.

BSR và ExxonMobil Châu Á - Thái Bình Dương trao thỏa thuận khung, mở rộng nguồn cung dầu thô cho NMLD Dung Quất

BSR xuất bán sản phẩm White Spirit, mở hướng phát triển trong lĩnh vực mới

BSR chủ động phòng ngừa, sẵn sàng ứng phó, giữ vững an toàn NMLD Dung Quất

[VIDEO] Quảng Ngãi khẳng định bảo đảm nguồn vật tư, vật liệu cho san lấp mặt bằng Dự án NCMR NMLD Dung Quất

Thanh Hiếu