Tìm “cơ” trong “nguy”, vượt qua thách thức

Người lao động PVCFC bảo dưỡng thiết bị tại nhà máy

Giá phân bón giảm sốc

Dạo quanh một vòng thị trường phân bón có thể thấy, giá phân bón đã giảm sốc trong những tháng qua. Đặc biệt, giá urê thế giới suy yếu ở tất cả các thị trường từ quý IV/2022 do nhu cầu yếu và các nhà cung cấp phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt để bảo đảm doanh số bán hàng.

Theo các bản tin của Argus và Fertecon (các công ty dự báo, phân tích thị trường uy tín quốc tế), so với tháng 9-2022, giá urê hạt trong Yuzhnyy từ 611 USD/tấn (FOB) xuống còn 335 USD/tấn (FOB) vào tháng 2-2023, tức giảm 45% chỉ trong 5 tháng. Giá urê hạt đục Trung Đông cũng giảm từ 657 USD/tấn (FOB) xuống còn 372 USD/tấn (FOB). Dự kiến trong tháng 2 và tháng 3-2023, giá urê thế giới tiếp tục duy trì ổn định ở mức giá thấp, có thể giảm nhẹ thêm.

Giá DAP, kali thế giới cũng có mức đà giảm liên tiếp trong bối cảnh nhu cầu yếu. Các khu vực giao dịch đều trầm lắng. Ngoài ra, dự kiến nguồn cung có thể tăng nhiều hơn dự kiến vào quý II/2023 và chưa đến mùa vụ, làm tăng thêm xu hướng giảm giá cho DAP, kali cho đến khi nhu cầu quay trở lại.

Mặt hàng phân bón phức hợp NPK giao dịch ảm đạm, giá ở mức thấp do nhu cầu yếu và hầu hết người mua trên toàn thế giới tiếp tục ngừng mua do kỳ vọng giá sẽ giảm hơn. Các giao dịch chủ yếu diễn ra ở Nga và các quốc gia Nam Á. Giá NPK 15-15-15 Trung Quốc dao động 700-735 USD/tấn (CFR); NPK 10-26-26 ở Ấn Độ có giá 610-625 USD/tấn (CFR). Giá mặt hàng NPK dự kiến tiếp tục ổn định ở mức thấp nếu nhu cầu cải thiện chậm hoặc cạnh tranh bán hàng gia tăng trên toàn cầu.

Khi Trung Quốc mở cửa trở lại khiến nguồn cung phân bón toàn cầu tăng; logistics thông suốt, cước vận chuyển giảm mạnh trong khi nhu cầu sử dụng yếu đã khiến giá phân bón giảm mạnh trong mấy tháng trở lại đây, thiết lập mặt bằng giá thấp trên toàn thế giới.

Giá phân bón giảm liên tục sẽ khiến doanh nghiệp sản xuất gặp khó trong tiêu thụ, càng bán càng lỗ. Đây cũng chính là mối nguy rõ ràng nhất trong năm 2023 và thời gian tới mà các doanh nghiệp trong ngành phân bón trong nước phải đối mặt, trong đó có ngành phân bón dầu khí với hai doanh nghiệp là Tổng Công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí - CTCP (PVFCCo) và Công ty CP Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC).

Doanh nghiệp gặp thách thức lớn

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, nhu cầu phân bón cho sản xuất nông nghiệp nước ta khoảng trên 10 triệu tấn phân bón các loại mỗi năm. Tuy nhiên, giá phân bón năm 2022 ở mức cao khiến sức mua của nông dân yếu, ước tính nhu cầu nội địa giảm 20-30% trong năm 2022 tùy từng khu vực, dẫn tới hoạt động tiêu thụ gặp nhiều khó khăn, lượng phân bón tiêu thụ nội địa thấp hơn nhiều so với các năm trước. Đặc biệt, từ những tháng cuối năm 2022, việc xuất khẩu của các doanh nghiệp phân bón không còn thuận lợi như trước nên áp lực tiêu thụ trong nước lại càng cao, cạnh tranh khốc liệt trong thời điểm thấp vụ, nguồn cung vượt xa nhu cầu.

Giá phân bón giảm một mặt giúp nông dân giảm bớt khó khăn, nhưng mặt khác gây áp lực lớn lên các doanh nghiệp sản xuất phân bón. Giá phân bón giảm theo từng tuần, từng ngày khiến các đại lý chỉ nhập hàng cầm chừng với số lượng ít và có tâm lý đợi giá giảm thêm khi nhu cầu chăm bón của người nông dân chưa nhiều. Điều đó khiến các doanh nghiệp sản xuất phân bón trong nước gặp rất nhiều khó khăn khi hàng sản xuất ra không tiêu thụ được, tồn kho tăng cao.

Đặc biệt, từ quý IV/2022, giá dầu khí không tăng nhưng giá các loại phân bón lại liên tục giảm mạnh (đặc biệt là mặt hàng urê), giá bán thấp nên áp lực tồn kho và chi phí tài chính vô cùng lớn, biên lợi nhuận giảm nhanh chóng. Thậm chí, có những lô hàng sản xuất ra của một số doanh nghiệp đã phải chấp nhận bán dưới giá thành.

Người lao động PVCFC bảo dưỡng thiết bị tại nhà máy

Trong khi đó, những chính sách như các điều khoản của Luật Thuế GTGT áp dụng cho mặt hàng phân bón vẫn chưa được giải quyết phù hợp với thực tiễn dù đã doanh nghiệp đã kiến nghị nhiều năm khiến doanh nghiệp sản xuất kinh doanh phân bón trong nước càng trở nên khó khăn hơn. Ước tính, với quy mô ngành công nghiệp phân bón trên 100.000 tỉ đồng mỗi năm, với số thuế GTGT không được khấu trừ ở mức 5%, các doanh nghiệp phân bón phải gánh chịu 3.000-4.000 tỉ đồng/năm. Đây là con số rất lớn nếu xem xét đến lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp sản xuất phân bón, nhất là ở những thời điểm khó khăn.

Đặc biệt, việc phân bón là đối tượng không chịu thuế GTGT còn khiến phân bón sản xuất trong nước bị phân bón nhập khẩu chèn ép bởi không có lợi thế về giá cả. Về lâu dài, điều này có thể dẫn đến việc doanh nghiệp phải thu hẹp quy mô sản xuất, có nguy cơ đẩy ngành sản xuất phân bón Việt Nam “đi thụt lùi”...

Trong “nguy” có “cơ”

Dù vậy, thị trường vẫn có những điểm sáng khi trong những tháng gần đây, nông sản đã rộng cửa xuất khẩu, được mùa được giá, khiến nông dân phấn khởi, an tâm tái đầu tư sản xuất, có thể sẽ tác động tích cực tới việc tiêu thụ phân bón nội địa, qua đó giảm bớt áp lực tồn kho cho doanh nghiệp.

Nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu vẫn hiển hiện, nhiều quốc gia chú trọng an ninh lương thực, đẩy mạnh dự trữ, tiêu thụ nhiều hơn các mặt hàng chủ lực như lúa mì, gạo, ngũ cốc... Sản xuất nông nghiệp được duy trì, do đó, phân bón vẫn luôn là mặt hàng được ưu tiên hàng đầu và khó có thể thay thế.

Xuất hàng tại Nhà máy Đạm Phú Mỹ

Bên cạnh đó, sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (Petrovietnam), sự hỗ trợ của các đơn vị trong ngành Dầu khí, nguồn cung nguyên liệu khí tương đối ổn định, đội ngũ nhân lực vận hành nhà máy giàu kinh nghiệm, đội ngũ kinh doanh năng nổ cùng những kinh nghiệm quản trị biến động quý báu mà doanh nghiệp có được trong 2 năm đầy biến động, thách thức vừa qua là những thuận lợi quan trọng giúp doanh nghiệp phân bón dầu khí thêm vững tin vào sự khả quan của hoạt động năm 2023.

Nhìn chung, tình hình thị trường thế giới và nội địa đảo chiều từ “hồng” sang “xám” đối với ngành phân bón diễn ra nhanh chóng chỉ trong vài tháng dù vẫn có những điểm sáng nhất định. Điều này khiến cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực phân bón đang đối mặt với nhiều thách thức và đòi hỏi nhiều nỗ lực, giải pháp để trước hết có thể giải bài toán về tiêu thụ hàng hóa, tồn kho.

Giá phân bón đã giảm sốc trong những tháng qua (ảnh minh họa: Nhà máy phân bón ở Cherepovets, Nga)

Trong năm 2023, Petrovietnam giao các chỉ tiêu về sản xuất, kinh doanh, tài chính với kỳ vọng tăng trưởng đối với PVFCCo và PVCFC. Cụ thể, chỉ tiêu sản lượng sản xuất đối với PVFCCo là 950 nghìn tấn urê và 220 nghìn tấn NPK; đối với PVCFC là 950 nghìn tấn urê và 200 nghìn tấn NPK. Đây được xem là những nhiệm vụ khá áp lực và thách thức đối với hai doanh nghiệp trong bối cảnh nhiều khó khăn của thị trường phân bón.

Hiện tại, tùy đặc thù riêng của từng doanh nghiệp, PVFCCo và PVCFC đã có những phân tích, nhận diện thấu đáo, đầy đủ các thuận lợi cũng như khó khăn và từ đó đề ra những giải pháp hiệu quả cho năm 2023 để hoàn thành các chỉ tiêu kế hoạch. Trong đó, một số nhóm giải pháp đã được đưa ra như: Bảo đảm vận hành nhà máy ổn định, tăng công suất tối đa để đạt chỉ tiêu sản lượng; tìm kiếm thị trường, dự báo về thị trường xuất khẩu để đẩy mạnh xuất khẩu trong thời điểm nhu cầu trong nước thấp, tồn kho lớn; mở rộng khách hàng khối hóa chất... Song song với đó là tăng cường các giải pháp tiết giảm chi phí, giải pháp về thị trường, giải pháp về công nghệ, sáng kiến, cải tiến...

Trong buổi làm việc đầu năm 2023 với PVFCCo và PVCFC, Tổng Giám đốc Petrovietnam Lê Mạnh Hùng đã đặc biệt nhấn mạnh đến tư duy quản trị biến động trong bối cảnh thị trường luôn thay đổi với tốc độ nhanh chóng, các doanh nghiệp phải tiếp tục chủ động, linh hoạt thích ứng trong xây dựng kế hoạch, cân đối nguồn lực, điều hành sản xuất kinh doanh hợp lý, hiệu quả.

Tổng Giám đốc Petrovietnam một lần nữa chỉ đạo về việc tăng cường xây dựng văn hóa doanh nghiệp, bởi tuy khó lượng hóa nhưng văn hóa doanh nghiệp tạo ra “dưỡng khí”, môi trường, động lực để người lao động, để doanh nghiệp có đà, từ đó hỗ trợ cho các hoạt động sản xuất kinh doanh hiệu quả.

Kỳ vọng với những giải pháp đột phá cùng sự nỗ lực, cố gắng của mỗi CBCNV-NLĐ, các doanh nghiệp sẽ thực hiện thành công những mục tiêu, kế hoạch năm 2023, chứng tỏ sức mạnh nội lực của doanh nghiệp phân bón dầu khí trước khó khăn chung của toàn ngành phân bón.

PVCFC kỷ niệm 12 năm thành lập: Hành trình kiến tạo giá trị nông nghiệp Việt

Phân bón Cà Mau tiếp tục chiếm trọn niềm tin nông dân Campuchia

PVFCCo: Nghĩa tình, sẻ chia vì cộng đồng

Lê Trúc