Bộ Tài chính ban hành Thông tư mới về giám sát, quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp

Một trong những nội dung trọng tâm của Thông tư số 102/2026/TT-BTC là làm rõ trách nhiệm giám sát, kiểm tra của cơ quan đại diện chủ sở hữu đối với hoạt động đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp

Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 102/2026/TT-BTC hướng dẫn một số nội dung về giám sát, kiểm tra, đánh giá, xếp loại, báo cáo và công khai thông tin trong quản lý, đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Thông tư có hiệu lực kể từ ngày ban hành và thay thế một số quy định trước đây nhằm đồng bộ với Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp năm 2025 và Nghị định số 365/2025/NĐ-CP của Chính phủ.

Theo quy định, đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan đại diện chủ sở hữu, người đại diện chủ sở hữu trực tiếp, người đại diện phần vốn nhà nước; doanh nghiệp nhà nước; các tổ chức tín dụng do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng (trừ Ngân hàng Chính sách Xã hội).

Một trong những nội dung trọng tâm của Thông tư là làm rõ trách nhiệm giám sát, kiểm tra của cơ quan đại diện chủ sở hữu đối với hoạt động đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Theo đó, cơ quan đại diện chủ sở hữu phải thực hiện việc báo cáo, phân tích, đánh giá và giải trình toàn diện kết quả đầu tư vốn; đồng thời tổ chức giám sát trên cơ sở đúng nguyên tắc, phạm vi, thẩm quyền, trình tự và mục tiêu của hoạt động đầu tư vốn nhà nước. Việc đánh giá phải xem xét cả hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội cũng như mức độ hoàn thành các nhiệm vụ chính trị, quốc phòng, an ninh so với đề án hoặc phương án đầu tư đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Thông tư cũng quy định cơ quan đại diện chủ sở hữu phải chịu sự giám sát trong quá trình thực hiện quyền và trách nhiệm của mình. Nội dung giám sát bao gồm việc giao nhiệm vụ, xác định chỉ tiêu chiến lược phát triển, kế hoạch sản xuất kinh doanh hằng năm và các nội dung quản trị khác đối với doanh nghiệp có vốn nhà nước.

Đáng chú ý, văn bản mới bổ sung các quy định về Hệ thống thông tin quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Bộ Tài chính được giao chủ trì xây dựng, quản lý, vận hành, bảo trì và nâng cấp hệ thống; đồng thời hướng dẫn việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, doanh nghiệp nhằm hình thành cơ sở dữ liệu thống nhất phục vụ công tác quản lý, giám sát vốn nhà nước.

Các cơ quan đại diện chủ sở hữu có trách nhiệm chỉ đạo, phối hợp cung cấp thông tin, dữ liệu đầy đủ, chính xác, trung thực và kịp thời lên hệ thống. Thông tư cũng nghiêm cấm các hành vi làm sai lệch, thay đổi, hủy hoại, chiếm đoạt hoặc tiết lộ trái phép dữ liệu, gây ảnh hưởng đến lợi ích của Nhà nước.

Trong thời gian Bộ Tài chính hoàn thiện và đưa Hệ thống thông tin vào vận hành, các cơ quan đại diện chủ sở hữu và doanh nghiệp tiếp tục thực hiện việc lập, nhập dữ liệu và gửi báo cáo theo phương thức hiện hành, bảo đảm hoạt động giám sát không bị gián đoạn.

Cùng với việc ban hành Thông tư số 102/2026/TT-BTC, Bộ Tài chính cũng bãi bỏ toàn bộ Thông tư số 200/2015/TT-BTC và Thông tư số 77/2021/TT-BTC; đồng thời bãi bỏ Điều 9 Thông tư số 36/2021/TT-BTC và Khoản 4 Điều 1 Thông tư số 16/2023/TT-BTC.

Việc thay thế các quy định cũ được kỳ vọng sẽ tạo khuôn khổ pháp lý thống nhất, phù hợp với các quy định mới về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, tăng cường minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lý vốn nhà nước.

Quản lý vốn nhà nước: Quy trình đầy đủ, kiểm soát vẫn có thể rỗng

Sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước để tạo tính tiên phong dẫn dắt

Bộ Tài chính hoàn tất phương án đề xuất giao chỉ tiêu cho 7 tập đoàn nhà nước chủ lực

TS Võ Trí Thành: Cần cách đánh giá mới về doanh nghiệp nhà nước