Hôm nay, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Dầu khí (sửa đổi)

Theo Chương trình kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, ngày 23/8, Quốc hội biểu quyết thông qua Dự án Luật Dầu khí (sửa đổi). Đây là bước cuối trong quá trình hoàn thiện dự án luật được Chính phủ trình Quốc hội từ đầu kỳ họp và được các cơ quan của Quốc hội tiếp tục rà soát, chỉnh lý trong thời gian qua.

Dự kiến ngày 23/8, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Dầu khí (sửa đổi). (Ảnh minh họa)

Trước đó, tại phiên họp ngày 17/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo. Trên cơ sở kết quả phiên họp, cơ quan thường trực của Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua dự thảo sau khi tiếp tục hoàn thiện theo các ý kiến tại phiên họp.

Điểm đáng chú ý của dự thảo lần này là cách tiếp cận theo hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giảm thủ tục và chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển. Đây cũng được xem là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí ngày càng khó khăn, nhiều mỏ hiện hữu bước vào giai đoạn suy giảm sản lượng, trong khi các nguồn tài nguyên tiềm năng mới chủ yếu nằm ở vùng nước sâu, xa bờ, điều kiện địa chất phức tạp.

Phân cấp mạnh hơn, rút ngắn quá trình triển khai dự án

Một trong những nội dung lớn được hoàn thiện là phân định rõ thẩm quyền giữa Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM).

Theo dự thảo, thẩm quyền của Bộ Công Thương được tăng cường trong việc chấp thuận chủ trương thực hiện một số dự án phát triển mỏ dầu khí, trong đó các dự án có chuỗi đồng bộ công trình, thiết bị trên đất liền và trên biển. Việc phân cấp được kỳ vọng sẽ giảm các tầng nấc thủ tục, rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai dự án.

Tuy nhiên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội lưu ý phân quyền phải đi cùng phân định rõ trách nhiệm, cơ chế phối hợp và kiểm tra, giám sát. Đây là điều kiện quan trọng để mô hình quản lý hoạt động dầu khí thượng nguồn vận hành thông suốt sau khi thay đổi đáng kể về thẩm quyền.

Tạo cơ chế cho những nguồn tài nguyên khó

Dự thảo cũng bổ sung, hoàn thiện chính sách ưu đãi đối với hoạt động dầu khí và cơ chế khai thác đối với các mỏ, cụm mỏ, lô dầu khí đang trong giai đoạn khai thác tận thu.

Đây là nhóm chính sách có ý nghĩa trực tiếp đối với việc tận dụng nguồn tài nguyên còn lại. Trong bối cảnh nhiều mỏ đã khai thác lâu năm, hiệu suất suy giảm và chi phí gia tăng, việc có cơ chế phù hợp có thể giúp kéo dài tuổi thọ mỏ, nâng cao hệ số thu hồi và hạn chế nguy cơ để lại nguồn tài nguyên chưa được khai thác hết.

Ở chiều ngược lại, với các dự án mới tại khu vực nước sâu, xa bờ, cơ chế ưu đãi và hợp đồng dầu khí có tính cạnh tranh hơn được kỳ vọng góp phần cải thiện khả năng thu hút đầu tư, gia tăng trữ lượng và mở rộng không gian phát triển cho ngành.

Làm rõ cơ chế tài chính cho PETROVIETNAM

Một vấn đề được quan tâm trong quá trình chỉnh lý là xử lý các khoản chi phí PTROVIETNAM thực hiện thay nghĩa vụ của Nhà nước với tư cách nước chủ nhà.

Dự thảo đã bổ sung, hoàn thiện nguyên tắc xác định và xử lý các khoản chi phí này. Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu quy định phải bảo đảm minh bạch, xác định rõ trách nhiệm, đồng thời có cơ chế kiểm tra, giám sát để tránh thất thoát, lãng phí và tiêu cực.

Yêu cầu đặt ra là phải tách bạch giữa nguồn thu ngân sách Nhà nước và hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Với những khoản chi PETROVIETNAM đã thực hiện thay nhưng chưa được xử lý, Chính phủ được yêu cầu rà soát, báo cáo và xin ý kiến cấp có thẩm quyền theo từng trường hợp cụ thể.

Mở đường cho CCS và năng lượng ngoài khơi

Một điểm mới đáng chú ý khác là dự thảo bước đầu xây dựng khung pháp lý cho hoạt động thu hồi, lưu trữ carbon (CCS) gắn với hoạt động dầu khí.

Việc đưa CCS vào Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu giảm phát thải của ngành dầu khí mà còn mở ra khả năng hình thành một lĩnh vực dịch vụ, công nghiệp mới trong quá trình chuyển dịch năng lượng. Dự thảo đồng thời bổ sung quy định liên quan đến phát triển công trình năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu tiếp tục làm rõ cơ chế triển khai CCS, nhất là trong giai đoạn sau khi kết thúc khai thác dầu khí, bảo đảm tính khả thi, an toàn môi trường và sự thống nhất trong thực tiễn.

Theo đánh giá của Đại biểu Quốc hội, Chủ tịch HĐTV PETROVIETNAM Lê Ngọc Sơn, ý nghĩa quan trọng của lần sửa đổi này không chỉ nằm ở việc bổ sung các quy định mới, mà ở khả năng biến thể chế thành điều kiện để các dự án thực sự được triển khai. Cách tiếp cận này nhằm đồng thời khơi thông nguồn lực, khai thác hiệu quả tài nguyên, thu hút đầu tư và bảo đảm lợi ích Nhà nước, an ninh năng lượng, quốc phòng, an ninh trên biển.

Nếu được Quốc hội thông qua, Luật Dầu khí (sửa đổi) sẽ tạo thêm một khung pháp lý mới cho ngành dầu khí trong giai đoạn phát triển có nhiều thay đổi: từ yêu cầu gia tăng nguồn cung và bảo đảm an ninh năng lượng đến khai thác hiệu quả các mỏ khó, phát triển năng lượng ngoài khơi và từng bước tham gia vào chuỗi giá trị mới của nền kinh tế carbon thấp.

Khi đó, thước đo quan trọng nhất của đạo luật sẽ không chỉ là số lượng quy định được sửa đổi, mà là khả năng chuyển những cải cách về thể chế thành các dự án dầu khí cụ thể, nguồn lực mới và năng lực bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Sửa đổi Luật Dầu khí: Thiết lập hành lang pháp lý cho thu giữ, lưu trữ carbon

ĐBQH Nguyễn Duy Thanh: Không có cơ chế đủ mạnh, mỏ cận biên sẽ tiếp tục nằm dưới đáy biển

Sửa đổi Luật Dầu khí: Thoát tư duy quản lý bằng thủ tục, chuyển sang quản trị theo hiệu quả

UBTVQH thống nhất trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi)

Huy Tùng