Hướng tới một nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại

Hơn một thế kỷ trước, Báo Thanh Niên - tờ báo tiền thân của báo chí cách mạng Việt Nam ra đời tại Quảng Châu, Trung Quốc. Tờ báo được nuôi dưỡng từ khát vọng cứu nước, cứu nhà, từ nỗi đau nô lệ và ý chí giành độc lập dân tộc. Ngay từ buổi đầu ấy, báo chí đã mang sứ mệnh đặc biệt, truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin, chuẩn bị về tư tưởng, chính trị, tổ chức cho sự thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong suốt chiều dài cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước, các thế hệ nhà báo đã bước vào cuộc chiến như những người lính thực thụ, cây bút, trang giấy chính là vũ khí sắc bén của họ.

Phóng viên Năng lượng Mới - PetroTimes tác nghiệp tại Trường Sa.

Đất nước đã hòa bình, thống nhất hơn nửa thế kỷ, nhưng mặt trận thông tin hôm nay vẫn đầy khốc liệt với những dạng thức mới như “chiến tranh thông tin”, “chiến tranh nhận thức”. Trong đó, dữ liệu và cả nhận thức con người trở thành mục tiêu tác động. Chỉ một cú chạm màn hình, tin giả, thông tin sai lệch hay các quan điểm cực đoan có thể lan truyền trong vài giây, tạo nên những làn sóng dư luận khó kiểm soát. Trong bối cảnh ấy, báo chí chính thống càng phải khẳng định vai trò là nguồn thông tin tin cậy, “người gác cổng sự thật”, giữ vững nền tảng tư tưởng và củng cố niềm tin xã hội. Giữ bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, đồng thời không ngừng đổi mới nội dung, hình thức và công nghệ chính là cách báo chí khẳng định vị thế trong kỷ nguyên số. Đại hội XIV của Đảng cũng xác định mục tiêu xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại, đồng hành cùng kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Đây không chỉ là yêu cầu nghề nghiệp mà còn là đòi hỏi của thời đại. Chuyên nghiệp trước hết là tôn trọng sự thật. Một bản tin có thể nhanh, nhưng nếu không đúng thì sự nhanh chóng ấy trở nên vô nghĩa. Một bài báo có thể tạo hiệu ứng mạnh, nhưng nếu thiếu trách nhiệm xã hội, hiệu ứng ấy có thể gây tổn thương cho cộng đồng. Trong dòng chảy thông tin từng giây, báo chí càng phải tỉnh táo, bản lĩnh và chuẩn xác hơn. Người làm báo hôm nay không chỉ cần kỹ năng viết, quay, dựng hay dẫn chương trình, mà còn phải hiểu dữ liệu, làm chủ công nghệ, thích ứng trí tuệ nhân tạo, tác nghiệp đa nền tảng và đủ năng lực phân tích những vấn đề nóng bỏng, phức tạp của đời sống.

Một tòa soạn hiện đại phải là trung tâm sản xuất thông tin hội tụ, nơi báo in, báo điện tử, video, podcast, đồ họa, dữ liệu số và mạng xã hội được kết nối trong quy trình linh hoạt, nhanh nhạy và hiệu quả. Nhà báo hôm nay cũng không thể chỉ ngồi chờ thông tin, mà phải đi, phải sống cùng thực tiễn để mỗi tác phẩm mang hơi thở cuộc sống. Một nhà báo giỏi không chỉ giàu kiến thức mà còn phải có “ngón nghề”, biết nhìn sâu, nghe thấu và biến dữ liệu khô khan thành những câu chuyện lay động lòng người.

Người đọc hôm nay không thiếu thông tin. Điều họ cần là thông tin đúng, có chiều sâu, trách nhiệm và đáng tin cậy. Vì vậy, báo chí muốn giữ vai trò dẫn dắt trong một “thế giới đang bay” phải nhanh hơn, đúng hơn và hay hơn. Nhanh để không tụt hậu, đúng để giữ niềm tin và hay để chạm tới cảm xúc, tư duy người đọc.

Nếu tính chuyên nghiệp là nền móng thì tính nhân văn mới chính là linh hồn của tờ báo chí. Nếu báo chí chỉ chạy theo lượt xem, khai thác bi kịch, kích động cảm xúc cực đoan hay giật gân câu khách, trước sau cũng sẽ đánh mất thiên chức cao quý của mình. Báo chí không chỉ phản ánh hiện thực mà còn phải góp phần cải tạo hiện thực, hướng con người tới những giá trị tốt đẹp hơn. Trong xã hội đang chịu nhiều áp lực của tốc độ, cạnh tranh và xung đột trên không gian mạng, báo chí càng phải là nơi gìn giữ lòng nhân ái, bảo vệ lẽ phải và lan tỏa tinh thần tích cực.

Tính nhân văn thể hiện trong chiều sâu văn hóa của mỗi tờ báo, mỗi nhà báo. Điều đó hiện diện ở cách báo chí chống tham nhũng, tiêu cực, đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. “Chống” là để “xây”, báo chí đối thoại chứ không dạy dỗ, phán xét. Lên án cái ác chứ không sa vào khai thác sự giật gân, rùng rợn để câu view, câu like. Báo chí có trách nhiệm bảo vệ người yếu thế, đồng hành cùng người lao động, lên tiếng trước cái xấu và nâng đỡ những điều tử tế. Một bài báo hay không chỉ làm người đọc hiểu thêm một vấn đề mà còn khiến họ sống nhân ái hơn, trách nhiệm hơn với cộng đồng và tin tưởng hơn vào những giá trị tốt đẹp của xã hội.

Trong nguồn sông lớn ấy, Tạp chí Năng lượng Mới - PetroTimes mang một sắc thái, một trách nhiệm và một niềm tự hào riêng. Sau 15 năm hình thành và phát triển, tuy chưa phải quãng đường dài, nhưng đủ để tờ báo, nay là Tạp chí Năng lượng Mới - PetroTimes khẳng định vị thế là tiếng nói của ngành công nghiệp - năng lượng quốc gia, đồng hành cùng những bước chuyển mình mạnh mẽ của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và đất nước.

Chúng ta luôn ghi nhớ những chỉ dẫn quý báu của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và lãnh đạo Petrovietnam: Đặc thù của báo chí năng lượng là đi vào một lĩnh vực vừa giàu tính kỹ thuật, vừa gắn chặt với an ninh năng lượng, kinh tế và chủ quyền quốc gia. Viết về dầu khí là kể câu chuyện về bản lĩnh, trí tuệ người Việt Nam giữa biển khơi, về ý chí vượt khó của những người lao động đang ngày đêm giữ “mạch máu năng lượng” cho Tổ quốc. Vì vậy, đòi hỏi người làm báo giỏi nghề chưa đủ mà phải hiểu ngành, hiểu công nghệ, hiểu địa chính trị năng lượng và có khả năng chuyển tải những vấn đề kỹ thuật phức tạp thành ngôn ngữ gần gũi với đời sống nhưng vẫn giữ được chiều sâu và độ chính xác.

Muốn có những tác phẩm có xương tủy, có hồn, hãy xuống công trường, vào nhà máy, theo tàu dịch vụ, ra giàn khoan, sống cùng người lao động để cảm nhận được từng ánh mắt, nụ cười, từng hơi thở, giọt mồ hôi. Chỉ từ thực tiễn ấy mới có thể hiểu sâu, viết đúng, viết hay về sự khắc nghiệt của biển trong mùa giông bão, giá trị của từng dòng dầu, trí tuệ của các nhà khoa học, hay tinh thần bền bỉ của những con người bình dị giữa đại dương sóng cả. Chính thực tiễn tạo nên chiều sâu và chất nhân văn cho tác phẩm báo chí.

Phóng viên Năng lượng Mới - PetroTimes tác nghiệp trên giàn khoan.

Nhiệm vụ của Petrovietnam và Hội Dầu khí Việt Nam luôn gắn với lợi ích quốc gia, dân tộc và những vấn đề nhạy cảm của nền kinh tế trong thời kỳ hội nhập. Chỉ một thông tin thiếu chuẩn xác cũng có thể tác động đến thị trường, doanh nghiệp, tâm lý xã hội và uy tín quốc gia. Vì vậy, người làm báo Năng lượng Mới - PetroTimes càng phải tỉnh táo, chuẩn mực, trách nhiệm và tuyệt đối tôn trọng sự thật. Những năm gần đây, tạp chí chuyển mình mạnh mẽ theo hướng hiện đại hóa, đẩy mạnh công nghệ, truyền thông đa nền tảng, video và mạng xã hội, song vẫn giữ nền tảng chuyên sâu, chuẩn mực. Sự đổi mới ấy không nhằm chạy theo xu hướng nhất thời mà để phục vụ tốt hơn công tác thông tin, tuyên truyền về sự phát triển của một tập đoàn công nghiệp - năng lượng quốc gia, trụ cột của an ninh năng lượng và quá trình chuyển dịch xanh, số hóa toàn diện.

Kỷ nguyên số đang mở ra cơ hội chưa từng có cho báo chí, nhưng cũng đặt ra thử thách rất lớn. Công nghệ có thể thay đổi cách truyền tải thông tin, trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ sản xuất nội dung, nhưng không công nghệ nào thay thế được trách nhiệm, trái tim và bản lĩnh của người làm báo. Cốt lõi của báo chí cách mạng Việt Nam vẫn là con người, những con người viết bằng trí tuệ, bằng lương tâm nghề nghiệp và bằng tình yêu đất nước.

Hướng tới một nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại chính là hành trình đi tới tương lai bằng ánh sáng của truyền thống và khát vọng đổi mới. Mỗi tác phẩm báo chí không chỉ là thông tin, mà còn là trách nhiệm, là tiếng nói của niềm tin và là nguồn năng lượng tinh thần góp phần xây dựng một đất nước hùng cường, sánh vai cùng bầu bạn năm châu.

Hải Đường