Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Thanh Hóa

Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn do Công ty TNHH Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSRP) làm chủ đầu tư, là hạt nhân của Khu kinh tế Nghi Sơn - khu kinh tế tổng hợp ven biển lớn của khu vực Bắc Trung Bộ. Sau gần một thập niên vận hành, dự án không chỉ góp phần bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho thị trường trong nước mà còn tạo sức bật cho quá trình công nghiệp hóa của Thanh Hóa, mở ra dư địa phát triển cho nhiều ngành công nghiệp và dịch vụ liên quan.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới tăng trưởng xanh, nâng cao năng lực tự chủ về năng lượng và phát triển công nghiệp hiện đại, vai trò của Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn tiếp tục được kỳ vọng phát huy mạnh mẽ hơn nữa.

Xung quanh những vấn đề này, PetroTimes đã có cuộc trao đổi với bà Cầm Thị Mẫn, Đại biểu Quốc hội chuyên trách tỉnh Thanh Hóa các khóa XIV và XV.

Bà Cầm Thị Mẫn, Đại biểu Quốc hội chuyên trách tỉnh Thanh Hóa khóa XIV, XV

PV: Thưa bà, nhìn lại chặng đường phát triển của Khu kinh tế Nghi Sơn, Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn đã đóng vai trò như thế nào trong việc thay đổi diện mạo kinh tế của Thanh Hóa?

Bà Cầm Thị Mẫn: Theo tôi, Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn là một trong những dự án tạo dấu ấn quan trọng trong quá trình phát triển của Thanh Hóa. Nếu trước đây kinh tế của tỉnh chủ yếu dựa vào nông nghiệp và một số ngành công nghiệp truyền thống thì sự hiện diện của dự án đã góp phần thúc đẩy chuyển dịch sang mô hình phát triển dựa trên công nghiệp hiện đại.

Điều đáng ghi nhận là Nhà máy không chỉ tạo ra giá trị sản xuất hay đóng góp lớn cho ngân sách mà còn trở thành hạt nhân phát triển của Khu kinh tế Nghi Sơn. Từ một khu vực ven biển còn nhiều khó khăn, Nghi Sơn từng bước thu hút các dự án về công nghiệp chế biến, hóa chất, cơ khí, cảng biển, logistics và dịch vụ, góp phần hình thành diện mạo mới cho kinh tế Thanh Hóa.

Quan trọng hơn, dự án đã tạo nền tảng để địa phương phát triển hạ tầng giao thông, cảng biển, đô thị và nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là những yếu tố giúp Thanh Hóa nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Có thể nói, NSRP không chỉ tạo ra giá trị kinh tế trực tiếp mà còn mở ra không gian phát triển mới, góp phần đưa Thanh Hóa trở thành một trong những cực tăng trưởng quan trọng của khu vực Bắc Trung Bộ.

PV: Theo bà, tác động lan tỏa của Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn đối với sự phát triển của các ngành công nghiệp, logistics, dịch vụ và thu hút doanh nghiệp đầu tư vào Thanh Hóa được thể hiện như thế nào?

Bà Cầm Thị Mẫn: Với một dự án quy mô lớn như Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn, giá trị không chỉ nằm ở sản lượng hay doanh thu mà còn ở khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa đối với cả vùng kinh tế.

Sự hiện diện của tổ hợp lọc hóa dầu đã tạo điều kiện để nhiều doanh nghiệp đầu tư vào các lĩnh vực công nghiệp phụ trợ, hóa dầu, cơ khí, kho bãi, logistics và dịch vụ cảng biển. Qua đó, Khu kinh tế Nghi Sơn từng bước hình thành chuỗi liên kết sản xuất thay vì phát triển theo từng dự án riêng lẻ.

Để đáp ứng yêu cầu của một dự án trọng điểm quốc gia, hệ thống hạ tầng giao thông, cảng biển, điện, nước và các dịch vụ hỗ trợ cũng được đầu tư đồng bộ hơn. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương và tạo dư địa thu hút thêm các dự án có quy mô lớn.

Theo tôi, điều có ý nghĩa lâu dài là NSRP đã góp phần củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đối với môi trường đầu tư của Thanh Hóa. Khi một dự án chiến lược vận hành ổn định, đó cũng là minh chứng cho năng lực quản lý, chất lượng hạ tầng và khả năng đồng hành của địa phương với nhà đầu tư.

Nếu tiếp tục phát huy lợi thế về vị trí địa lý, cảng biển và kết nối hạ tầng, Nghi Sơn hoàn toàn có điều kiện trở thành trung tâm công nghiệp và logistics quan trọng của khu vực Bắc Trung Bộ.

PV: Bên cạnh những đóng góp về kinh tế và ngân sách, dự án này đã mang lại những thay đổi như thế nào đối với đời sống người dân địa phương, đặc biệt trong tạo việc làm, đào tạo nguồn nhân lực và nâng cao chất lượng hạ tầng?

Bà Cầm Thị Mẫn: Theo tôi, những tác động xã hội của Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn cũng rất đáng ghi nhận.

Trước hết, dự án đã tạo ra hàng nghìn việc làm trực tiếp và gián tiếp, không chỉ trong lĩnh vực vận hành nhà máy mà còn ở các lĩnh vực xây dựng, logistics, dịch vụ, cảng biển và các ngành công nghiệp liên quan. Điều này tạo thêm cơ hội để người lao động địa phương chuyển dịch từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ, với thu nhập và điều kiện làm việc ổn định hơn.

Bên cạnh đó, yêu cầu về nguồn nhân lực kỹ thuật đã thúc đẩy công tác đào tạo nghề, nâng cao chất lượng lao động. Đây là yếu tố quan trọng giúp Thanh Hóa từng bước hình thành đội ngũ nhân lực đáp ứng yêu cầu của các dự án công nghiệp hiện đại.

Sự phát triển của Khu kinh tế Nghi Sơn cũng kéo theo những thay đổi rõ nét về hạ tầng giao thông, điện, nước, đô thị và các dịch vụ xã hội. Những công trình này không chỉ phục vụ hoạt động sản xuất mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân trong khu vực.

Giá trị lâu dài của NSRP không chỉ nằm ở những con số về tăng trưởng hay ngân sách mà còn ở việc tạo dựng môi trường phát triển mới, nơi người dân có thêm cơ hội việc làm, được tiếp cận hạ tầng hiện đại và có điều kiện nâng cao chất lượng cuộc sống.

PV: Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng, nâng cao năng lực tự chủ về nguồn cung và phát triển ngành năng lượng theo hướng hiện đại, bà đánh giá vai trò của Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn như thế nào?

Bà Cầm Thị Mẫn: Đối với phát triển kinh tế - xã hội, năng lượng luôn là một trong những yếu tố nền tảng, quyết định khả năng tăng trưởng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Vì vậy, việc hình thành và vận hành ổn định các tổ hợp lọc hóa dầu quy mô lớn như Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Trước đây, Việt Nam phải phụ thuộc nhiều vào nguồn sản phẩm xăng dầu nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu trong nước. Việc đưa Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn vào vận hành đã góp phần bổ sung một nguồn cung lớn cho thị trường, qua đó nâng cao khả năng chủ động trong cân đối nguồn cung xăng dầu, đặc biệt trong những thời điểm thị trường thế giới có nhiều biến động.

Tuy nhiên, tôi cho rằng vai trò của Nhà máy không chỉ dừng lại ở việc cung cấp sản phẩm xăng dầu. Một dự án lọc hóa dầu hiện đại còn tạo nền tảng cho phát triển công nghiệp hóa dầu, mở rộng chuỗi giá trị từ khâu chế biến nguyên liệu đến sản xuất các sản phẩm phục vụ công nghiệp, nông nghiệp và đời sống.

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng hiện nay, các nhà máy lọc hóa dầu cũng đứng trước yêu cầu phải đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả vận hành, giảm phát thải và thích ứng với xu hướng phát triển xanh. Đây là thách thức chung của ngành công nghiệp năng lượng trên thế giới.

Nếu tiếp tục được đầu tư nâng cấp công nghệ, tăng cường quản trị và phát huy tốt vai trò trong chuỗi cung ứng năng lượng, NSRP sẽ tiếp tục là một mắt xích quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng, đồng thời góp phần nâng cao vị thế công nghiệp của Thanh Hóa.

Sau gần một thập niên vận hành, Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn đã trở thành một phần quan trọng trong bức tranh kinh tế của Thanh Hóa

PV: Thưa bà, bên cạnh vai trò bảo đảm nguồn cung năng lượng, Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn cần phát huy thêm những tiềm năng, lợi thế nào để đóng góp nhiều hơn vào sự phát triển kinh tế - xã hội của Thanh Hóa trong giai đoạn mới?

Bà Cầm Thị Mẫn: Tôi cho rằng giai đoạn phát triển tiếp theo đặt ra yêu cầu không chỉ duy trì hiệu quả vận hành mà còn phải phát huy tối đa giá trị lan tỏa của dự án.

Một trong những hướng đi quan trọng là tiếp tục thúc đẩy hình thành hệ sinh thái công nghiệp xung quanh NSRP. Một tổ hợp lọc hóa dầu lớn sẽ phát huy hiệu quả cao hơn khi gắn với các ngành công nghiệp phụ trợ, công nghiệp hóa chất, vật liệu mới, dịch vụ kỹ thuật, logistics và các ngành sử dụng sản phẩm đầu ra của lọc hóa dầu.

Bên cạnh đó, lợi thế về cảng biển nước sâu, vị trí địa lý và hạ tầng đồng bộ của Khu kinh tế Nghi Sơn là những điều kiện thuận lợi để phát triển chuỗi cung ứng công nghiệp quy mô lớn. Nếu khai thác tốt những lợi thế này, Nghi Sơn không chỉ là trung tâm sản xuất mà còn có thể trở thành đầu mối giao thương, logistics quan trọng của khu vực Bắc Trung Bộ.

Một vấn đề khác cần quan tâm là phát triển nguồn nhân lực. Các dự án công nghiệp lớn trong tương lai sẽ yêu cầu lực lượng lao động có trình độ kỹ thuật cao, có khả năng làm chủ công nghệ mới. Vì vậy, sự gắn kết giữa doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và địa phương là rất cần thiết.

Tôi cũng kỳ vọng trong thời gian tới, NSRP sẽ tiếp tục nghiên cứu các giải pháp nâng cao hiệu quả năng lượng, giảm phát thải, áp dụng các công nghệ tiên tiến phù hợp với xu hướng chuyển dịch năng lượng. Đây không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn là điều kiện để doanh nghiệp duy trì sức cạnh tranh trong dài hạn.

PV: Theo bà, để Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn tiếp tục phát huy vai trò là động lực tăng trưởng của Thanh Hóa, cần có những giải pháp gì từ phía doanh nghiệp và địa phương?

Bà Cầm Thị Mẫn: Theo tôi, để một dự án chiến lược phát huy hiệu quả bền vững cần có sự đồng hành của nhiều bên, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò chủ động, còn địa phương và các cơ quan quản lý tạo môi trường thuận lợi.

Về phía doanh nghiệp, yếu tố quan trọng là tiếp tục nâng cao năng lực quản trị, tối ưu hóa vận hành, bảo đảm an toàn sản xuất và chủ động nghiên cứu các hướng phát triển mới. Trong ngành năng lượng, sự thay đổi về công nghệ và thị trường diễn ra nhanh chóng, vì vậy khả năng thích ứng sẽ quyết định năng lực cạnh tranh lâu dài.

Về phía địa phương, cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp. Đồng thời, cần có quy hoạch phát triển công nghiệp theo hướng liên kết, tránh tình trạng các dự án phát triển rời rạc mà hướng tới hình thành chuỗi giá trị đồng bộ.

Tôi cũng cho rằng cần quan tâm hơn nữa đến việc phát triển các ngành công nghiệp vệ tinh quanh NSRP. Khi các doanh nghiệp phụ trợ, doanh nghiệp dịch vụ cùng phát triển, giá trị tạo ra sẽ lớn hơn nhiều so với một dự án đơn lẻ.

Có thể nói, sau gần một thập niên vận hành, Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn đã trở thành một phần quan trọng trong bức tranh kinh tế của Thanh Hóa. Vấn đề đặt ra trong thời gian tới là tiếp tục khai thác hiệu quả những giá trị đã hình thành, biến lợi thế về năng lượng, công nghiệp và hạ tầng thành động lực tăng trưởng mới.

PV: Nhìn lại chặng đường đã qua, bà kỳ vọng gì vào vai trò của Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn trong giai đoạn mới?

Bà Cầm Thị Mẫn: Tôi kỳ vọng Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn sẽ tiếp tục giữ vai trò là một trong những trụ cột công nghiệp của Thanh Hóa, đồng thời đóng góp tích cực hơn nữa vào mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Điều quan trọng là chúng ta cần nhìn nhận dự án không chỉ dưới góc độ một nhà máy sản xuất xăng dầu mà là một trung tâm công nghiệp năng lượng có khả năng tạo động lực cho nhiều lĩnh vực khác phát triển.

Trong thời gian tới, khi Việt Nam đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với chuyển đổi xanh, những dự án có quy mô lớn, công nghệ hiện đại và khả năng tạo chuỗi giá trị như Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn sẽ tiếp tục có vai trò quan trọng.

Tôi tin rằng với sự nỗ lực của doanh nghiệp, sự đồng hành của địa phương và định hướng phát triển phù hợp, Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn sẽ tiếp tục đóng góp vào quá trình đưa Thanh Hóa trở thành một cực tăng trưởng mạnh của khu vực Bắc Trung Bộ, đồng thời góp phần củng cố nền tảng an ninh năng lượng của đất nước trong giai đoạn mới.

PV: Xin trân trọng cảm ơn bà đã dành thời gian trao đổi với PetroTimes!

Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn đã hoàn thành 70% tiến độ bảo dưỡng tổng thể lần đầu

Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn duy trì vận hành tối đa và đảm bảo nguồn cung xăng dầu

Thủ tướng làm việc tại Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn và khảo sát địa điểm xây dựng kho dầu chiến lược

Mạnh Tưởng (thực hiện)