Từ nguy cơ bỏ học đến ước mơ làm chủ công nghệ của cô học trò vùng biên

Học sinh Lý Hồng Vân bên cạnh mô hình “Cổng trường học thông minh"

“Cổng trường học thông minh của chúng em sẽ nhận diện khuôn mặt. Nếu hình ảnh chưa được lưu trữ, thiết bị sẽ không mở cổng và phát tín hiệu cảnh báo. Còn nếu hình ảnh đã được lưu thì cổng sẽ tự động mở và phát lời chào”, Vân háo hức giới thiệu.

Với Vân, đây là một trải nghiệm mới mẻ đang mở ra một cách nhìn khác về khoa học và công nghệ. Em cho biết, mình và các bạn mới chỉ được học trong phòng thực hành giáo dục STEM khoảng 3-4 buổi. Các thiết bị đã được chuẩn bị sẵn, nhưng học sinh phải tự tìm hiểu, tự lắp ráp, kết nối với máy tính và sử dụng lập trình Scratch để điều khiển mô hình.

Câu chuyện của Vân không chỉ dừng ở một mô hình cổng trường. Từ những thiết bị lần đầu được trực tiếp cầm, lắp ráp và vận hành, cô học trò lớp 9 đã bắt đầu nghĩ xa hơn về con đường học tập của mình.

Vân nói rằng trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng hiện diện trong cuộc sống và việc hiểu, làm chủ công nghệ sẽ trở nên quan trọng. Nếu có thể, em muốn theo đuổi lĩnh vực này và trở thành một lập trình viên.

Ở tuổi 14-15, một ước mơ như thế có thể vẫn còn rất dài phía trước. Nhưng điều đáng nói là giờ đây, ước mơ ấy đã có thêm một điểm tựa: một ngôi trường nội trú, những người thầy cô luôn động viên học sinh bước tiếp và một phòng STEM nơi những điều tưởng như chỉ có thể nhìn thấy qua sách vở đã trở thành những vật thể có thể chạm vào, tháo lắp và vận hành.

Ánh mắt của Vân ánh lên niềm vui, sự háo hức khi giới thiệu với các đại biểu về mô hình em đang thực hành

“Nếu ở nhà, em có thể đã không được đi tiếp”

Trò chuyện với cô Trần Thị Giang - giáo viên Tin học của Trường Phổ thông nội trú TH-THCS PETROVIETNM – Phong Thổ, đồng thời là người trực tiếp phụ trách phòng STEM mới biết phía sau ánh mắt sáng và sự tự tin của Hồng Vân là một câu chuyện khác.

Vân sinh ra trong một gia đình rất khó khăn ở khu vực Huổi Luông, là một xã biên giới thuộc huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu. Nhà em trước đây chỉ cách trường cũ em học khoảng một cây số, nhưng khoảng cách địa lý ngắn không đồng nghĩa với con đường đến trường luôn dễ dàng.

“Năm lớp 8, Vân là học sinh trong đội tuyển học sinh giỏi cấp tỉnh của trường. Gần đến ngày thi, gia đình không cho em đi thi vì thiếu người làm. Với một gia đình còn phải trông chờ vào công việc nương ruộng, việc một đứa con ở nhà phụ giúp đôi khi được đặt lên trước cả một kỳ thi. Gia đình chỉ trăn trở là không có người làm nên muốn con ở nhà đi làm”, cô Giang bùi ngùi kể.

Vân đã tâm sự với giáo viên phụ trách và cô Giang. Các thầy cô không chỉ động viên em ở lại trường mà còn tìm đến tận gia đình để thuyết phục bố mẹ. Nhưng điều khiến các thầy cô lo lắng hơn cả không phải một kỳ thi bị bỏ lỡ. Đó là nguy cơ một cô học trò học giỏi sẽ dần rời khỏi con đường học tập để trở về với công việc gia đình.

Cô Trần Thị Giang - giáo viên Tin học: "Ngày đầu tiên mở cửa phòng STEM, dẫn học sinh bước vào, chính tôi cũng bất ngờ trước ánh mắt của các em".

Các thầy cô kể cho Vân nghe về những anh chị từng học tại trường, nay đã trở thành công an, giáo viên, bác sĩ. Những câu chuyện ấy giúp em hình dung một tương lai khác - nơi việc học có thể thay đổi cuộc sống của chính mình và gia đình.

Rồi thật may mắn khi Trường Phổ thông nội trú TH-THCS PETROVIETNM – Phong Thổ được khánh thành ngay đầu năm học này. Vân đã mạnh dạn đăng ký ra học.

Ở trường mới, em được nội trú hoàn toàn. Điều đó đồng nghĩa với việc gia đình không còn phải lo một phần chi phí hằng ngày của em, còn Vân có thêm thời gian để học tập. Những ngày đầu xa nhà, cô học trò nhớ gia đình, nhiều lần muốn trở về. Nhà trường tạo điều kiện để học sinh được về thăm nhà, rồi các em trở lại trường và kể cho bố mẹ nghe những trải nghiệm của mình. Dần dần, sự lo lắng của gia đình chuyển thành niềm tin.

Theo cô Giang, đó là một thay đổi rất lớn đối với Vân. Từ chỗ đứng trước nguy cơ phải dừng lại việc tới trường, ở nhà phụ giúp gia đình, em đã có thể tiếp tục con đường học tập nói về AI và ước mơ trở thành lập trình viên.

Học sinh Phàn Thị Nguyên giới thiệu về mô hình điện gió ngoài khơi do em và các bạn thực hiện bằng máy in 3D

Sức hút của những giờ thực hành

Câu chuyện của Vân cũng giúp cô Giang nhìn rõ hơn giá trị của phòng STEM vừa được Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM) đồng hành đầu tư.

Cô từng giảng dạy ở khu vực miền núi, nơi điều kiện học tập còn nhiều hạn chế. Vì thế, ngày đầu tiên mở cửa phòng STEM, dẫn học sinh bước vào, chính cô cũng bất ngờ trước ánh mắt của các em.

“Các con ra đây là thấy thích thú hơn. Ngày đầu tiên mở cửa phòng, dẫn các bạn vào là ánh mắt ngạc nhiên. Mà bản thân mình cũng rất ngạc nhiên. Sau những buổi học đầu tiên, sự ngạc nhiên ấy nhanh chóng chuyển thành hứng thú. Nếu trước đây học sinh chủ yếu tiếp nhận kiến thức qua sách vở, hình ảnh hay lý thuyết, thì trong phòng STEM, các em được tự tay lắp ráp, được nhìn thấy sản phẩm vận hành và quan trọng hơn là được biến những ý tưởng trong đầu thành một sản phẩm cụ thể. Thay vì nhìn trên hình ảnh thì các bạn ấy được sờ thấy, được tự mình làm ra sản phẩm đấy”, cô Giang nhớ lại.

Có những tiết học, đến khi hết giờ, học sinh vẫn không muốn rời khỏi phòng. Sự cuốn hút ấy, với một giáo viên, có lẽ chính là tín hiệu đáng mừng nhất. Bởi STEM không chỉ đưa thêm thiết bị vào lớp học. Nó tạo ra một cách học khác, học sinh được đặt câu hỏi, được thử nghiệm, được sai, được sửa và được nhìn thấy kết quả từ chính đôi tay mình.

Với những học sinh ở vùng cao, ý nghĩa ấy còn lớn hơn. Cô Giang cho rằng nếu có thêm những không gian học tập như vậy tại Lai Châu, khoảng cách tiếp cận tri thức giữa học sinh miền núi và miền xuôi có thể được thu hẹp đáng kể. Khi đã có cơ hội tiếp cận, sự tò mò và hứng thú có thể trở thành động lực để các em phát triển nhanh hơn.

Không chỉ Lý Hồng Vân, ước mơ khám phá khoa học công nghệ cũng đang được nhen nhóm đối vớ nhiều học sinh dưới mái trường nội trú vùng biên giới này, khi được từng bước làm quen với phòng STEM.

Học sinh Lý Tuấn Kiệt (ngoài cùng bên phải) say mê với các mô hình vận động

Phàn Thị Nguyên – lớp 8A4 hào hứng giới thiệu mô hình điện gió do em và các bạn thực hiện bằng máy in 3D. Đứng trước sản phẩm còn mới, cô học trò nhỏ say sưa nói về cách nhóm lựa chọn ý tưởng từ chính lĩnh vực năng lượng tái tạo - một lĩnh vực gắn với hoạt động của PETROVIETNAM.

Theo Nguyên, việc tự tay thiết kế, in và hoàn thiện mô hình giúp em hiểu rõ hơn về năng lượng gió, đồng thời có thêm ý thức về bảo vệ môi trường. Với em, mô hình không chỉ là một sản phẩm học tập mà còn là cách để các bạn học sinh dễ dàng hình dung hơn về những nguồn năng lượng sạch đang ngày càng được quan tâm.

Cũng tại không gian STEM, Lý Tuấn Kiệt - lớp 8A2 cũng đang say mê với những thiết bị, mô hình và hoạt động lập trình. Từ những trải nghiệm ban đầu ấy, các em đang dần hình thành thói quen quan sát, đặt câu hỏi và tự tìm cách giải quyết vấn đề, những kỹ năng quan trọng để khoa học và công nghệ không còn là những khái niệm xa vời với học sinh vùng cao.

Có lẽ, hành trình nuôi dưỡng ước mơ của các em cũng bắt đầu từ những điều giản dị như thế: một ngôi trường giữ các em ở lại với con đường học tập, một người thầy tin rằng các em có thể đi xa hơn, và một không gian để các em được tận tay chạm vào những tri thức mà trước đây chỉ có thể nhìn qua trang sách.

Trung thu đầu tiên dưới mái trường PETROVIETNAM - Phong Thổ

Khánh thành phòng thực hành giáo dục STEM tại trường PETROVIETNAM - Phong Thổ

[VIDEO] Đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến gần hơn với học sinh vùng biên

[VIDEO] Ấm áp mùa Trung thu đầu tiên dưới mái trường mang tên PETROVIETNAM nơi biên giới

Phương Thảo