Chuỗi khí - điện - đạm: Trục liên kết chiến lược

Giữa bối cảnh đó, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đang từng bước định hình một cấu trúc chiến lược mang tính nền tảng, chuỗi khí - điện - đạm khép kín, được xem là “trục xương sống” bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn mới.

Không phải ngẫu nhiên mà chuỗi khí - điện - đạm được đặt vào vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển của Petrovietnam. Suốt hơn nửa thế kỷ, từ những giếng dầu đầu tiên ngoài khơi thềm lục địa đến hệ thống đường ống khí, các nhà máy điện trải dài khắp cả nước, Petrovietnam đã từng bước xây dựng một hệ sinh thái năng lượng tương đối hoàn chỉnh. Trong đó, khí tự nhiên là “mạch dẫn” liên kết các ngành công nghiệp trọng yếu, từ sản xuất điện đến chế biến sâu, từ bảo đảm năng lượng đến ổn định nông nghiệp.

Kho LNG Thị Vải (PV GAS) đóng vai trò then chốt trong lưu trữ và cung cấp khí tái hóa cho Nhà máy Điện Nhơn Trạch 3 và 4

Đến nay, khi trữ lượng khí nội địa dần suy giảm, nhu cầu điện tăng trưởng mạnh mẽ và áp lực chuyển dịch xanh ngày càng rõ nét, mô hình phát triển rời rạc theo từng khâu riêng lẻ đã không còn phù hợp. Thay vào đó, yêu cầu đặt ra là phải hình thành một chuỗi liên kết chặt chẽ, nơi mỗi mắt xích vừa vận hành độc lập, vừa bổ trợ và nâng đỡ lẫn nhau. Đó chính là logic hình thành chuỗi khí - điện - đạm, một cấu trúc vừa mang tính kinh tế vừa mang ý nghĩa chiến lược.

Trong chuỗi liên kết này, khí tự nhiên giữ vai trò khởi nguồn. Từ các mỏ khí ngoài khơi, dòng khí được thu gom, xử lý và vận chuyển qua hệ thống hạ tầng kỹ thuật hiện đại, trở thành đầu vào cho hai hướng phát triển song song: sản xuất điện và sản xuất phân bón, hóa chất. Sự kết nối này tạo ra một vòng tuần hoàn giá trị, trong đó tài nguyên được khai thác tối đa hiệu quả, hạn chế lãng phí, đồng thời gia tăng giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Ở khâu điện, khí tự nhiên, đặc biệt là khí LNG đang dần trở thành nguồn năng lượng chuyển tiếp quan trọng, vừa bảo đảm cung ứng điện ổn định, vừa tạo dư địa cho việc tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo. Khác với nhiệt điện than, điện khí có khả năng vận hành linh hoạt, khởi động nhanh, dễ điều chỉnh công suất, đóng vai trò “bệ đỡ” cho hệ thống điện trong bối cảnh tỷ trọng điện gió, điện mặt trời ngày càng tăng. Chính yếu tố này khiến điện khí trở thành một trong những trụ cột không thể thiếu trong quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.

Song song với đó, khí tự nhiên còn là nguyên liệu đầu vào quan trọng cho ngành sản xuất phân đạm, lĩnh vực gắn trực tiếp với an ninh lương thực quốc gia. Từ khí, các nhà máy đạm của Petrovietnam đã và đang cung ứng phần lớn nhu cầu phân bón trong nước, góp phần ổn định sản xuất nông nghiệp, đặc biệt trong những giai đoạn thị trường thế giới biến động mạnh. Như vậy, chuỗi khí - điện - đạm không chỉ bảo đảm an ninh năng lượng, mà còn mở rộng tác động sang an ninh lương thực - một trụ cột quan trọng khác của nền kinh tế.

Điểm nhấn đáng chú ý trong quá trình hoàn thiện chuỗi này chính là LNG (khí tự nhiên hóa lỏng). Trong bối cảnh nguồn khí nội địa suy giảm, LNG trở thành “mảnh ghép” chiến lược, vừa bổ sung nguồn cung, vừa duy trì và mở rộng chuỗi giá trị khí - điện - đạm. Việc Petrovietnam chủ động xây dựng chuỗi LNG khép kín, từ nhập khẩu, tồn trữ, tái hóa khí đến cung cấp cho các nhà máy điện, cho thấy một bước chuyển mạnh mẽ từ tư duy khai thác tài nguyên sang tư duy kiến tạo hệ sinh thái năng lượng.

Tổ hợp kho LNG và các nhà máy điện khí hiện đại như Nhơn Trạch 3 và 4 đang từng bước hiện thực hóa mô hình này, không chỉ góp phần bảo đảm nguồn cung điện cho khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam, mà còn đặt nền móng cho thị trường LNG tại Việt Nam. Quan trọng hơn, đây là minh chứng rõ nét cho năng lực làm chủ công nghệ, quản trị và vận hành chuỗi năng lượng phức hợp của doanh nghiệp trong nước.

Ở góc độ vĩ mô, chuỗi khí - điện - đạm mang lại ba giá trị cốt lõi đối với an ninh năng lượng quốc gia. Thứ nhất, nâng cao khả năng chủ động nguồn cung, khi Petrovietnam có thể kiểm soát toàn bộ chuỗi từ đầu vào đến đầu ra, qua đó giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào thị trường bên ngoài. Thứ hai, bảo đảm tính linh hoạt của hệ thống, với điện khí đóng vai trò điều tiết, cân bằng cung - cầu trong mọi tình huống. Thứ ba, tối ưu hiệu quả sử dụng tài nguyên, khi mỗi đơn vị khí được khai thác đều được tận dụng qua nhiều công đoạn, tạo ra giá trị kinh tế cao hơn.

Không dừng lại ở đó, chuỗi khí - điện - đạm còn là nền tảng quan trọng cho mục tiêu phát triển bền vững. Trong bối cảnh Việt Nam cam kết giảm phát thải và hướng tới phát thải ròng bằng “0”, điện khí LNG được xem là giải pháp chuyển tiếp hợp lý, giúp giảm dần phụ thuộc vào các nguồn năng lượng phát thải cao. Đồng thời, sự phát triển của chuỗi LNG cũng mở ra không gian mới cho các ngành dịch vụ kỹ thuật, logistics, tài chính năng lượng… tạo động lực lan tỏa cho toàn nền kinh tế.

Nhà máy Điện Nhơn Trạch 3 và 4

Đằng sau sự vận hành của chuỗi là vai trò điều phối trung tâm của Petrovietnam. Không chỉ tham gia ở từng khâu, Tập đoàn đang từng bước kết nối, tối ưu và đồng bộ toàn bộ hệ sinh thái năng lượng, từ khai thác, nhập khẩu đến sản xuất, tiêu thụ. Cách tiếp cận tổng thể này giúp nâng cao hiệu quả vận hành, giảm chi phí toàn chuỗi và quan trọng hơn, hình thành một cấu trúc năng lượng có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc bên ngoài.

Trong bối cảnh năng lượng ngày càng mang tính địa chính trị, việc xây dựng một chuỗi giá trị khép kín, chủ động và linh hoạt không chỉ có ý nghĩa kinh tế mà còn bảo đảm nền tảng ổn định, phát triển lâu dài của quốc gia. Chuỗi khí - điện - đạm của Petrovietnam vì vậy là một cấu trúc chiến lược, nơi mỗi dòng khí, mỗi kWh điện, mỗi sản phẩm đạm đều góp phần củng cố an ninh năng lượng Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Nguyễn Hiển