Chuyên gia hiến kế củng cố an ninh năng lượng trước rủi ro địa chính trị

An ninh năng lượng trước những thách thức chưa từng có

Sáng 22/7, Viện An ninh phi truyền thống (Trường Quản trị và Kinh doanh, Đại học Quốc gia Hà Nội) phối hợp với Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) tổ chức tọa đàm "An ninh năng lượng - trụ cột của an ninh quốc gia trong bối cảnh rủi ro an ninh phi truyền thống". Diễn đàn hướng tới nhận diện những nguy cơ, thách thức mới đối với an ninh năng lượng Việt Nam, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực quản trị rủi ro và sức chống chịu của hệ thống năng lượng quốc gia.

Theo GS.TS Hoàng Đình Phi, Hiệu trưởng Trường Quản trị và Kinh doanh, an ninh năng lượng không chỉ tác động đến an ninh con người mà còn gắn chặt với an ninh kinh tế, an ninh mạng và an ninh quốc gia. Trong bối cảnh các lĩnh vực ngày càng liên kết chặt chẽ, việc bảo đảm an ninh năng lượng đòi hỏi cách tiếp cận liên ngành, dựa trên quản trị rủi ro thay vì chỉ xử lý sự cố khi phát sinh. Ông cho biết, mục tiêu lớn nhất của tọa đàm là nhận diện những điểm yếu, thách thức và nguy cơ trước mắt cũng như lâu dài để xây dựng các chiến lược quản trị rủi ro phục vụ cơ quan quản lý và các doanh nghiệp năng lượng.

Tọa đàm quy tụ nhiều chuyên gia đầu ngành về năng lượng, đại diện các cơ quan quản lý, doanh nghiệp như Petrovietnam, EVN, cùng các nhà khoa học và tổ chức nghiên cứu để thảo luận về các giải pháp tăng cường an ninh năng lượng trong bối cảnh rủi ro an ninh phi truyền thống.

Phát biểu tại tọa đàm, TS Nguyễn Thành Hưởng, Trưởng Ban Quản trị rủi ro và Giám sát tuân thủ Petrovietnam nhận định, các rủi ro an ninh phi truyền thống đang gia tăng với tốc độ nhanh và tác động trực tiếp tới lĩnh vực năng lượng. Theo ông, xung đột địa chính trị, tấn công mạng quy mô lớn, biến động giá dầu, đứt gãy chuỗi cung ứng hay cạnh tranh công nghệ đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh năng lượng và mục tiêu phát triển của Việt Nam.

Ông cho rằng, năng lực bảo đảm an ninh năng lượng không chỉ phụ thuộc vào nguồn lực và hạ tầng mà còn nằm ở khả năng dự báo, xây dựng các kịch bản ứng phó và quản trị rủi ro. Vì vậy, ngành năng lượng cần chuyển từ tư duy xử lý sự cố sang quản trị rủi ro chủ động, đồng thời xây dựng hệ thống năng lượng có khả năng chống chịu cao trước thiên tai, dịch bệnh và các cú sốc từ bên ngoài.

TS Nguyễn Thành Hưởng, Trưởng Ban Quản trị rủi ro và Giám sát tuân thủ Petrovietnam nhìn nhận năng lượng là nền tảng của phát triển, quốc phòng và an ninh.

Theo TS Nguyễn Thành Hưởng, quá trình chuyển dịch năng lượng gắn với mục tiêu tăng trưởng xanh và phát thải ròng bằng "0" cần được triển khai đồng bộ từ hoàn thiện thể chế, ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển các giải pháp giảm phát thải đến huy động các nguồn lực tài chính. Bên cạnh đó, cần đa dạng hóa nguồn cung, mở rộng không gian phát triển mới, tăng năng lực công nghiệp trong nước và nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế để củng cố an ninh năng lượng quốc gia.

Xây dựng hệ thống năng lượng có sức chống chịu cao

Phát biểu tại tọa đàm, Anh hùng Lao động, TS Nguyễn Hùng Dũng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Dầu khí Việt Nam cho biết, thời gian qua Hội Dầu khí Việt Nam đã tích cực tham gia góp ý, phản biện nhiều chính sách, pháp luật liên quan đến lĩnh vực năng lượng, trong đó có Luật Dầu khí, các nghị định và nhiều diễn đàn chuyên ngành về năng lượng, an ninh năng lượng.

TS Nguyễn Hùng Dũng

Theo TS Nguyễn Hùng Dũng, năng lượng là nền tảng của mọi hoạt động kinh tế - xã hội. Chỉ cần thiếu điện hoặc thiếu xăng dầu, toàn bộ sản xuất, vận tải và đời sống sẽ bị ảnh hưởng. Chính vì vậy, Petrovietnam luôn xác định bảo đảm an ninh năng lượng là nhiệm vụ trọng tâm và đã xây dựng hệ thống quản trị rủi ro toàn diện đối với chuỗi cung ứng, nguồn nguyên liệu và hoạt động sản xuất kinh doanh.

Được biết, cùng với Petrovietnam, các đơn vị thành viên như BSR, PVEP, PV GAS, PVOIL... đều xây dựng các kịch bản ứng phó nhằm bảo đảm nguồn cung trong mọi tình huống. Đặc biệt, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất hiện đã có khả năng chế biến khoảng 40 loại dầu thô khác nhau thay vì phụ thuộc vào một nguồn nguyên liệu như trước đây. Đây là kết quả của quá trình chủ động đa dạng hóa nguồn cung để giảm thiểu rủi ro.

Trong lĩnh vực thăm dò, khai thác dầu khí, Petrovietnam cũng mở rộng hợp tác quốc tế, tìm kiếm cơ hội đầu tư ở nước ngoài trong bối cảnh các mỏ trong nước suy giảm sản lượng. Đồng thời, Tập đoàn tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ, nghiên cứu các giải pháp dự trữ năng lượng và phát triển năng lượng sạch nhằm nâng cao khả năng ứng phó với các biến động của thị trường quốc tế.

Ở lĩnh vực điện, đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, nhiệm vụ trọng tâm là bảo đảm cung cấp điện ổn định phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Đến nay, tỷ lệ tổn thất điện năng của Việt Nam chỉ còn khoảng 6%, tương đương nhiều quốc gia tiên tiến. Điện gió và điện mặt trời đã chiếm trên 25% tổng công suất nguồn điện; nếu tính cả thủy điện, tỷ trọng năng lượng tái tạo của Việt Nam thuộc nhóm cao trong khu vực châu Á.

Hệ thống truyền tải điện quốc gia cũng đã được đầu tư với bốn mạch đường dây 500 kV Bắc - Nam, đóng vai trò "xương sống" trong việc bảo đảm cung cấp điện trên phạm vi cả nước. Tuy nhiên, EVN cho rằng khi tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng lớn, việc duy trì cân bằng hệ thống điện trở nên phức tạp hơn do công suất điện mặt trời và điện gió phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết. Vì vậy, phát triển các hệ thống lưu trữ năng lượng và thủy điện tích năng sẽ là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao tính linh hoạt và khả năng chống chịu của hệ thống điện trong tương lai.

Trung tướng, GS.TS Nguyễn Xuân Yêm, Viện trưởng Viện An ninh phi truyền thống đề xuất tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về an ninh năng lượng và an ninh phi truyền thống.

Nhìn ở góc độ an ninh quốc gia, Trung tướng, GS.TS Nguyễn Xuân Yêm, Viện trưởng Viện An ninh phi truyền thống nhấn mạnh, Nghị quyết số 55-NQ/TW đã xác định bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược. Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới biến động mạnh, khái niệm an ninh năng lượng cần được mở rộng, không chỉ dừng ở việc bảo đảm đủ năng lượng cho sản xuất và đời sống mà còn phải bảo đảm nguồn năng lượng sạch, bền vững, an toàn và đủ sức đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế tốc độ cao.

Theo ông, để nâng cao an ninh năng lượng cần đồng thời thực hiện nhiều giải pháp như sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, đa dạng hóa nguồn cung và thị trường nhập khẩu, phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, hoàn thiện thể chế, tăng cường đào tạo về quản trị rủi ro và xây dựng các kịch bản ứng phó đối với các tình huống an ninh phi truyền thống.

Các ý kiến tại tọa đàm đều thống nhất rằng trong bối cảnh các rủi ro toàn cầu ngày càng khó lường, an ninh năng lượng không chỉ là trách nhiệm của riêng ngành năng lượng mà là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp và xã hội. Xây dựng một hệ thống năng lượng hiện đại, tự chủ và có khả năng chống chịu cao sẽ là nền tảng quan trọng để Việt Nam duy trì tăng trưởng, bảo đảm an ninh quốc gia và phát triển bền vững trong những thập niên tới.

NSRP - Mắt xích quan trọng trong chiến lược tự chủ năng lượng quốc gia

Petrovietnam - Động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế năm 2026

Đẩy nhanh triển khai Nghị quyết 70, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

Tháo gỡ ba "nút thắt", khơi thông nguồn lực cho an ninh năng lượng

Đình Khương - Ngọc Hà