Giải bài toán cung ứng điện cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

PETROVIETNAM hiện đang quản lý, vận hành 12 nhà máy điện với tổng công suất lắp đặt 8.249 MW, chiếm khoảng 8,7% tổng công suất nguồn điện của hệ thống điện quốc gia.

Áp lực cung ứng điện ngày càng lớn

Nhu cầu điện tăng nhanh đang trở thành một trong những thách thức lớn đối với mục tiêu duy trì tăng trưởng kinh tế cao trong những năm tới. Sự mở rộng của sản xuất công nghiệp, các tổ hợp công nghiệp quy mô lớn và những ngành kinh tế có cường độ sử dụng năng lượng cao đòi hỏi hệ thống điện không chỉ tăng về sản lượng mà còn phải bảo đảm công suất, tính ổn định và khả năng cung ứng liên tục.

Thực tế vận hành năm 2026 cho thấy áp lực này đã hiện hữu. Theo báo cáo tại Hội nghị về phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia và công tác bảo đảm cung ứng điện năm 2027-2028 do Bộ Công Thương tổ chức ngày 7/11, điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống năm 2026 ước đạt 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3% so với năm 2025, cao hơn kịch bản cơ sở khoảng 6,2 tỷ kWh. Công suất cực đại toàn hệ thống đạt 57.537 MW vào tháng 6. Riêng phụ tải miền Bắc tăng 11,9%, cao hơn mức tăng của miền Trung và miền Nam.

Nhu cầu điện năm 2027 được dự báo tiếp tục tăng khoảng 10% trên nền phụ tải cao của năm 2026, trong khi năm 2028 còn được nhận định khó khăn hơn. Áp lực không chỉ đến từ tăng trưởng phụ tải mà còn do các nguồn điện nền mới cần thời gian đầu tư, nguy cơ El Niño kéo dài đến khoảng tháng 6/2027 và những bất ổn địa chính trị có thể tác động đến nguồn cung, giá than và LNG nhập khẩu.

Những con số này cho thấy bài toán cung ứng điện không thể chỉ giải quyết bằng việc bổ sung công suất nhà máy. Nguồn điện phải được phát triển đồng bộ với hạ tầng cung ứng nhiên liệu, hệ thống truyền tải và năng lực điều độ. Nếu nhà máy điện hoàn thành nhưng thiếu nhiên liệu, chậm đấu nối hoặc không có cơ chế huy động phù hợp, công suất được đầu tư cũng khó chuyển hóa thành sản lượng điện thực tế.

Đặc biệt đối với điện khí LNG, yêu cầu đồng bộ càng rõ rệt. Nhà máy điện cần có nguồn LNG ổn định, hợp đồng cung ứng dài hạn, hệ thống cảng tiếp nhận, kho chứa, tái hóa khí và đường ống vận chuyển. Trong khi đó, sự gia tăng tỷ trọng điện gió, điện mặt trời cũng đòi hỏi hệ thống truyền tải đủ năng lực, nguồn điện linh hoạt và các giải pháp lưu trữ để bảo đảm cân bằng cung - cầu.

Hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực đầu tư

Ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương).

Ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) nhấn mạnh, ngành điện đang đứng trước yêu cầu kép: vừa bảo đảm cung ứng điện đủ, an toàn, ổn định, tin cậy, vừa đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh và bền vững.

Theo ông Trịnh Quốc Vũ, một trong những trọng tâm hiện nay là hoàn thiện khung pháp lý, tháo gỡ các điểm nghẽn về đầu tư, đặc biệt đối với phát triển nguồn điện và lưới điện. Cùng với đơn giản hóa thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, việc hoàn thiện cơ chế thị trường điện, mở rộng mua bán điện trực tiếp (DPPA) và sớm triển khai cơ chế giá điện hai thành phần gồm giá công suất và giá điện năng là những nhiệm vụ quan trọng. Đây là những điều kiện để tạo môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người sử dụng điện.

Yêu cầu tháo gỡ thể chế đang được đặt ra trong quá trình sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Dự án luật được xây dựng theo hướng giải quyết những vướng mắc trong quy hoạch, đầu tư và vận hành hệ thống điện; bảo đảm tính đồng bộ giữa nguồn điện, lưới điện và nhu cầu phụ tải.

Đối với các dự án điện khí LNG, việc hoàn thiện cơ chế đầu tư, chia sẻ rủi ro, giá công suất và đàm phán hợp đồng mua bán điện có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng thu xếp vốn. Thực tế, các dự án điện khí LNG có tổng mức đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài, phụ thuộc vào giá nhiên liệu nhập khẩu và khả năng huy động của hệ thống.

Do đó, nhà đầu tư cần có cơ chế đủ ổn định để dự báo dòng tiền, trong khi bên mua điện cũng cần bảo đảm hài hòa chi phí và lợi ích của người tiêu dùng. Cơ chế sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn, khả năng chuyển ngang chi phí nhiên liệu và phương thức thanh toán cần được tính toán hợp lý, tránh chuyển toàn bộ rủi ro sang một phía.

Bên cạnh cơ chế đầu tư, tiến độ các công trình truyền tải cũng cần được ưu tiên. Việc phát triển nguồn điện tại những khu vực có tiềm năng nhưng thiếu khả năng giải tỏa công suất sẽ không mang lại hiệu quả tương xứng. Cùng với đó, cần thúc đẩy hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS), thủy điện tích năng và các giải pháp điều hành linh hoạt nhằm nâng cao khả năng hấp thụ năng lượng tái tạo.

Trong bài toán tổng thể này, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM) có lợi thế từ hệ sinh thái hoạt động trải dài trong chuỗi giá trị năng lượng, từ cung ứng khí, LNG đến sản xuất điện và dịch vụ kỹ thuật. Thông qua đơn vị thành viên là PV Power, PVPGB, Tập đoàn tham gia bổ sung nguồn điện cho hệ thống, trong đó Dự án Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4 đánh dấu bước phát triển của điện khí LNG tại Việt Nam.

Tính đến nay, PETROVIETNAM đang quản lý, vận hành 12 nhà máy điện với tổng công suất lắp đặt 8.249 MW, chiếm khoảng 8,7% tổng công suất nguồn điện của hệ thống điện quốc gia.

Ở khâu nhiên liệu, PV GAS giữ vai trò quan trọng trong phát triển hạ tầng đường ống, tiếp nhận, tồn trữ và cung ứng khí thiên nhiên, LNG, góp phần bảo đảm đầu vào cho các nhà máy điện khí. Năng lực kỹ thuật, chế tạo và xây lắp công trình biển của các đơn vị trong Tập đoàn cũng tạo điều kiện để PETROVIETNAM tham gia sâu hơn vào các dự án hạ tầng năng lượng và điện gió ngoài khơi.

Trong các nhiệm vụ bảo đảm cung ứng điện năm 2027-2028, Bộ Công Thương yêu cầu các đơn vị phối hợp với PETROVIETNAM, PV GAS và các doanh nghiệp liên quan xây dựng biểu đồ cung cấp than, khí, dầu đồng bộ với phương thức vận hành hệ thống; hoàn thiện cơ chế bổ sung LNG nhập khẩu và đẩy nhanh kết nối hạ tầng kho LNG Cái Mép với kho LNG Thị Vải. Đồng thời, PETROVIETNAM cùng EVN, TKV và các chủ đầu tư được yêu cầu rà soát, đăng ký quy mô đầu tư hệ thống lưu trữ năng lượng.

Petrovietnam chủ động các giải pháp vận hành điện, sẵn sàng ứng phó cao điểm mùa khô 2026

PV Power tập trung tối ưu vận hành, hoàn thành cao nhất kế hoạch năm 2026

Bảo đảm cung ứng điện năm 2027-2028: Quản trị rủi ro, chuẩn bị các phương án từ sớm

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng giao 8 nhóm nhiệm vụ bảo đảm cung ứng điện năm 2027-2028

Phương Thảo