Hoàn thiện cơ chế phân quyền, thúc đẩy chuỗi giá trị dầu khí và năng lượng ngoài khơi

Thảo luận về dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi), các đại biểu đề nghị hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm phát triển chuỗi giá trị dầu khí và năng lượng ngoài khơi, nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên và bảo đảm an ninh năng lượng.

Đại biểu Châu Văn Minh (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) phát biểu thảo luận tại Tổ 15.

Thảo luận tại Tổ 15, đại biểu Châu Văn Minh (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) cho rằng, một trong những nội dung nổi bật của dự thảo là việc tiếp tục mở rộng thẩm quyền của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) trong quá trình tổ chức thực hiện hoạt động dầu khí. Theo đó, nhiều nội dung đã được chuyển từ cơ chế xin ý kiến nhiều cấp sang giao quyền chủ động hơn cho Petrovietnam trong phạm vi chức năng được giao. Đây là bước cải cách đáng ghi nhận, phù hợp với chủ trương phân cấp, phân quyền của Đảng và Nhà nước, đồng thời đáp ứng yêu cầu rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai các dự án dầu khí.

Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục rà soát toàn bộ các quy định liên quan đến trình tự, thẩm quyền và cơ chế phối hợp nhằm bảo đảm các quyền đã được Luật giao cho Petrovietnam được thực hiện đầy đủ, thống nhất và không phát sinh thêm các thủ tục hành chính ngoài những nội dung Luật đã quy định. Bên cạnh đó, tiếp tục rà soát để phân định rõ hơn các quyết định Petrovietnam thực hiện với tư cách doanh nghiệp và các quyết định Petrovietnam thực hiện theo nhiệm vụ được Nhà nước giao.

Các đại biểu tham gia thảo luận tại Tổ 15.

Liên quan đến phạm vi điều chỉnh, theo đại biểu Châu Văn Minh, dự thảo Luật hiện nay đã mở rộng đáng kể phạm vi điều chỉnh so với Luật Dầu khí năm 2022, tuy nhiên vẫn chủ yếu xoay quanh dầu khí. Trong khi đó, xu hướng quốc tế đang chuyển sang quản lý tổng hợp tài nguyên trong lòng đất (địa năng lượng) bao gồm dầu khí, hydro tự nhiên, địa nhiệt và các loại khí hiếm như helium, cũng như hoạt động thu giữ và lưu trữ CO2.

Do đó, đại biểu Châu Văn Minh đề nghị bổ sung quy định theo hướng hoạt động điều tra cơ bản dầu khí được phép kết hợp điều tra các tài nguyên năng lượng khác dưới bề mặt/trong lòng đất nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng dữ liệu và hạ tầng điều tra. Theo đại biểu, nếu thực hiện được như vậy sẽ không phải sửa Luật khi Việt Nam triển khai các chương trình hydro tự nhiên hoặc CCS trong tương lai.

Đại biểu Bùi Thị Kim Tuyến (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện quy định về thẩm quyền, trách nhiệm trong quản lý hoạt động dầu khí.

Đại biểu Bùi Thị Kim Tuyến (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) nhấn mạnh, việc mở rộng thẩm quyền của Petrovietnam trong thực hiện các quyền phê duyệt, chấp thuận và giám sát được giao trong hoạt động dầu khí đã thể hiện sự thay đổi về tư duy quản lý, chuyển từ mô hình can thiệp hành chính trực tiếp sang giao quyền nhiều hơn cho chủ thể có đủ năng lực chuyên môn và chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện. Đây là một bước tiến phù hợp với yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành dầu khí trong bối cảnh các dự án mới có mức độ rủi ro cao hơn, quy mô đầu tư lớn hơn và đòi hỏi quá trình ra quyết định nhanh hơn.

Tuy nhiên, đại biểu Bùi Thị Kim Tuyến cho rằng, việc giao thêm thẩm quyền cho Petrovietnam cần đồng thời xác định rõ tư cách của Petrovietnam khi thực hiện quyền của nước chủ nhà, phạm vi trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước về dầu khí và cơ chế phối hợp giữa các chủ thể liên quan. Việc phân quyền chỉ thực sự khả thi khi thẩm quyền, trình tự thực hiện, giá trị pháp lý của các ý kiến tham gia và trách nhiệm cuối cùng của từng chủ thể được quy định rõ, bảo đảm không làm phát sinh thêm tầng nấc thủ tục hoặc rủi ro pháp lý đối với các quyết định của Petrovietnam.

Bên cạnh đó, việc phân quyền cần được thực hiện có phân loại, theo hướng giao Petrovietnam quyết định các vấn đề chuyên môn, kỹ thuật và triển khai hợp đồng dầu khí; đồng thời tiếp tục bảo đảm thẩm quyền của cơ quan nhà nước đối với các vấn đề chiến lược, liên ngành, liên vùng hoặc có ảnh hưởng lớn đến quốc phòng, an ninh, quy hoạch và lợi ích quốc gia. Việc Luật giao thêm quyền mới chỉ là điều kiện cần; điều kiện đủ là phải có cơ chế thực thi tương ứng.

Đại biểu Đinh Công Sỹ (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) nhất trí với quy định bổ sung phát triển chuỗi giá trị dầu khí và năng lượng ngoài khơi.

Đại biểu Đinh Công Sỹ (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) cơ bản nhất trí với quy định trong dự thảo Luật về việc bổ sung phát triển chuỗi giá trị dầu khí và năng lượng ngoài khơi. Theo đại biểu, đây là định hướng phù hợp với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và thực hiện chủ trương chuyển dịch năng lượng, góp phần hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 của Việt Nam.

Tuy nhiên, đại biểu cũng cho rằng, các quy định của dự thảo Luật còn mang tính định hướng, chưa làm rõ nội hàm của “chuỗi giá trị dầu khí”, chưa xác định phạm vi điều chỉnh cũng như cơ chế phối hợp giữa hoạt động dầu khí với các ngành năng lượng mới, chưa có quy định về nguyên tắc sử dụng chung hạ tầng ngoài khơi để tối ưu hóa nguồn lực xã hội.

Đại biểu Đinh Công Sỹ đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu quy định cụ thể hơn về cơ chế phối hợp với phát triển điện khí, hydrogen và năng lượng tái tạo ngoài khơi; nguyên tắc sử dụng chung hạ tầng kỹ thuật (sử dụng hạ tầng dầu khí hiện hữu: giàn khai thác, đường ống dẫn khí, đường ống thu gom CO2, tuyến cáp điện, hệ thống thông tin liên lạc, kho chứa, cảng chuyên dùng, trung tâm điều khiển...); đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể về các nội dung nêu trên.

Tìm kiếm, thăm dò, khai thác là cốt lõi, nền tảng của chuỗi giá trị dầu khí trong giai đoạn mới

ĐBQH Phan Đức Hiếu: Cần tận dụng tối đa nguồn lực, hạ tầng dầu khí cho phát triển năng lượng mới