Kỳ 1: Địa chỉ số 2 Nguyễn Bình Khiêm và những thùng dầu đầu tiên thắp lên niềm tin

Ông Lê Quang Trung, nguyên Bí thư Đảng ủy, nguyên Phó Tổng Giám đốc Vietsovpetro.

Ký ức ngày đầu tiếp quản: Khi tài liệu cũ hóa thành “đốm lửa đầu nguồn”

Tháng 5/1975, khi âm vang Đại thắng Mùa Xuân còn vang vọng khắp non sông, giữa bộn bề ngổn ngang của một Sài Gòn vừa giải phóng, đoàn cán bộ kỹ thuật dầu khí từ miền Bắc nhận lệnh khẩn trương lên đường Nam tiến. Trong đoàn cán bộ ngày ấy có người kỹ sư trẻ Lê Quang Trung. Đến nay, mỗi khi nhắc lại thời điểm đặt chân đến cơ sở địa chất của chế độ cũ tại số 2 Nguyễn Bỉnh Khiêm, ký ức trong ông vẫn vẹn nguyên như mới hôm qua.

Sáng ngày 5/5/1975, ông Lê Quang Trung cùng nhóm 1 đáp chuyến bay đặc biệt vào Nam. Trên chuyến bay lịch sử ấy có Thiếu tướng Hoàng Phương, Chính ủy Bộ Tư lệnh Phòng không - Không quân, đưa pháo hoa vào Nam chuẩn bị đón Bác Tôn Đức Thắng vào làm lễ mừng giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước ngày 15/5/1975.

Đặt chân xuống đất Sài Gòn giữa không khí chiến thắng rực rỡ, Đoàn cán bộ Tổng cục Địa chất được Thiếu tướng Trần Văn Trà, Trưởng ban Quân quản Sài Gòn - Gia Định, bố trí đến làm việc tại Tổng cuộc Dầu hỏa và Khoáng sản của chính quyền cũ ở số 2 Nguyễn Bỉnh Khiêm, Quận 1.

Ông Trung bồ hồi xúc động: "Chúng tôi từ miền Bắc vào trong khí thế chiến thắng, tâm trạng háo hức. Cả đoàn ở khách sạn Continental trên đường Đồng Khởi rồi đi bộ qua trụ sở Tổng cuộc Dầu hỏa và Khoáng sản để đọc và đánh giá tài liệu. Tất cả anh em tiếp quản đều mặc áo bộ đội, mũ tai bèo. Người dân hồ hởi chào đón vì cứ nghĩ chúng tôi là bộ đội Cụ Hồ".

"Khi chúng tôi bước vào cơ sở của chế độ cũ, điều khiến anh em xúc động và trân trọng nhất là toàn bộ kho lưu trữ tài liệu địa chất, hồ sơ khoan thăm dò thềm lục địa phía Nam vẫn còn khá nguyên vẹn. Dù là tài liệu nước ngoài, được viết bằng tiếng Anh hay tiếng Pháp, nhưng dưới con mắt của những người làm kỹ thuật, đó là nguồn tài sản vô giá", ông Trung nhớ lại.

Những tập bản đồ địa chất, các thông số về cấu tạo tầng chứa ở thềm lục địa phía Nam được nhóm cán bộ thu thập, phân loại và bảo quản cẩn trọng từng trang. Nhưng điều làm ông Trung và đồng đội lay động đến từng tế bào cảm xúc, chính là những thùng dầu thô được lấy từ các giàn khoan thăm dò ngoài khơi đưa về đất liền cất giữ trước năm 1975.

Dòng dầu thô sánh đặc, kết tinh nơi lòng biển quê hương

Lần đầu tiên nhìn thấy dòng dầu thật sự bằng xương bằng thịt, cầm trên tay thứ tài nguyên sánh đặc, kết tinh nơi lòng biển quê hương, những người đi tìm lửa như được tiếp thêm nguồn sinh khí mới. Họ đã lấy mẫu, đóng gói cẩn thận để đưa ra Bắc báo cáo với Trung ương Đảng và Chính phủ. Trong hoàn cảnh đất nước vừa dứt tiếng súng, muôn vàn khó khăn, thiếu thốn từ vốn liếng đến trang thiết bị, những thùng dầu ấy chính là bằng chứng khoa học đanh thép nhất, củng cố niềm tin sắt đá của lãnh đạo Đảng: "Thềm lục địa nước ta không chỉ có tiềm năng, mà nhất định sẽ có dầu mỏ công nghiệp".

Nhìn lại chặng đường lịch sử, khát vọng dầu khí Việt Nam không phải là sự ngẫu nhiên, mà được định hình từ tầm nhìn chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chuyến thăm khu công nghiệp dầu lửa Baku (Liên Xô) năm 1959. Hạt mầm ấy được nuôi dưỡng qua những năm tháng chiến tranh, để rồi bùng lên thành ngọn lửa niềm tin vào tháng 5/1975, khi đoàn cán bộ dầu khí tiếp quản thành công bộ tài liệu địa chất và những thùng dầu mẫu quý giá tại số 2 Nguyễn Bỉnh Khiêm (Sài Gòn). Chính từ điểm tựa khoa học và thực tiễn vững chắc đó, tháng 9/1975, Tổng cục Dầu mỏ và Khí đốt Việt Nam, là tiền thân của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM) chính thức được thành lập, mở ra trang sử tự chủ chiến lược cho ngành năng lượng nước nhà.

Từ khát vọng của Bác Hồ đến tiếng gọi trong trái tim thế hệ trẻ

Đằng sau sự háo hức và quyết tâm của đoàn cán bộ Nam tiến ngày ấy, theo lời kể của ông Trung, là ý thức sâu sắc về một sứ mệnh lịch sử đối với Tổ quốc. Hành trang vào Nam của họ không có gì ngoài lòng yêu nước, tri thức chuyên môn và lời căn dặn từ tầm nhìn thiên tài của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chuyến thăm mỏ dầu Baku năm 1959. Họ coi việc tìm ra dầu cho đất nước không chỉ là một nhiệm vụ kinh tế đơn thuần, mà là sự hiện thực hóa ước nguyện của Bác.

Số 2 Nguyễn Bỉnh Khiêm từng là nơi tiếp quản tài liệu dầu khí, nay là Bảo tàng Địa chất.

Sau 3 tháng miệt mài đọc, phân tích và tổng hợp, đoàn đã hoàn thành báo cáo khoa học sắc bén, mang theo những mẫu dầu thô từ giếng khoan số IX bay ra Hà Nội trình trực tiếp lên Tổng cục Địa chất và Thủ tướng Chính phủ.

Đó là cơ sở thực tiễn vô giá để ngày 9/8/1975, Bộ Chính trị họp và ra Nghị quyết số 244-NQ/TW về việc triển khai công tác tìm kiếm, thăm dò dầu khí trong cả nước. Từ quyết sách lịch sử mang tầm chiến lược ấy, ngày 3/9/1975, Chính phủ quyết định thành lập Tổng cục Dầu mỏ và Khí đốt Việt Nam, và ngày 27/11/1975 thành lập Công ty Dầu khí Nam Việt Nam. Ngọn lửa dầu khí quốc gia đã chính thức được Đảng thắp sáng từ những ngày tháng hòa bình đầu tiên và hướng mũi nhọn tiến ra vùng biển Vũng Tàu.

Vũng Tàu những năm cuối thập niên 70, đầu thập niên 80 hoàn toàn chưa có vóc dáng của một đô thị dầu khí hiện đại. Đó là một vùng đất hoang sơ, đời sống sinh hoạt vô cùng khó khăn. Ông Trung bồi hồi kể lại: Lúc bấy giờ, anh em chúng tôi sống và làm việc trong điều kiện thiếu thốn trăm bề. Gạo ăn, thực phẩm đều phải nhờ vào sự sẻ chia, đùm bọc của tỉnh Đồng Nai cũ, rồi Đặc khu Vũng Tàu - Côn Đảo. Thành công của ngành dầu khí sau này không thể tách rời sự cưu mang, tình nghĩa của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương đã sát cánh cùng những người đi tìm lửa từ thuở ban sơ.

Lắng nghe những trải nghiệm gian khổ ấy, thế hệ trẻ chúng tôi mới thấu hiểu sâu sắc giá trị của từng mét khoan, từng bệ giàn khoan đang đứng vững giữa đại dương hôm nay. Hai chữ “Nghĩa tình” mà các thế hệ đi trước để lại không chỉ là nét đẹp văn hóa PETROVIETNAM, mà đã trở thành bài học nhân văn sâu sắc, nhắc nhở những người trẻ hôm nay phải sống, cống hiến sao cho xứng đáng với sự hy sinh và đùm bọc của nhân dân.

Còn tiếp...

Bản tin Dầu khí 20/5: Nhật Bản giải phóng 4,7 triệu thùng dầu thô từ kho dự trữ quốc gia

[Infographic] Hàng trình một thùng dầu thô: Từ mỏ ngoài khơi đến xăng dầu thành phẩm

Hồng Thắm - Mai Châu