Dấu tích giếng khoan 61.

Từ tầm nhìn của Bác đến những mũi khoan đầu tiên

Những ngày cận kề kỷ niệm Ngày Truyền thống ngành Dầu khí Việt Nam (27/11), trở về Khu lưu niệm Dầu khí Đồng bằng sông Hồng, câu chuyện về giếng khoan 61 lại được nhắc tới như một sự kiện lịch sử. Nằm trên địa bàn xã Đông Cơ, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình trước đây, giếng khoan này không chỉ là một công trình thăm dò địa chất, mà còn là chứng nhân cho bước đi đầu tiên trên hành trình tìm kiếm, khai thác và đưa nguồn tài nguyên dầu khí phục vụ nền kinh tế đất nước.

Hơn 65 năm trước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành sự quan tâm đặc biệt đến việc xây dựng ngành công nghiệp dầu khí Việt Nam. Với tầm nhìn chiến lược, Người sớm nhận thức vai trò của dầu mỏ, khí đốt đối với sự nghiệp công nghiệp hóa và phát triển đất nước.

Trong các chuyến thăm những mỏ dầu tại Albania, Bulgaria năm 1957 và Azerbaijan năm 1959, Người đã tìm hiểu kinh nghiệm phát triển công nghiệp dầu khí, đồng thời đề nghị Liên Xô hỗ trợ Việt Nam xây dựng ngành công nghiệp quan trọng này.

Ngày 27/11/1961, Đoàn Thăm dò Dầu lửa 36 chính thức được thành lập, đặt nền móng cho lực lượng tìm kiếm, thăm dò dầu khí của Việt Nam. Đây cũng là dấu mốc lịch sử gắn với Ngày truyền thống PETROVIETNAM.

Sau ngày đất nước thống nhất, nhiệm vụ tìm kiếm và khai thác dầu khí càng trở nên cấp thiết. Ngày 6/8/1975, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra tuyên bố xúc tiến tìm kiếm, khai thác dầu khí trên lãnh thổ và lãnh hải Việt Nam, đồng thời mở cửa hợp tác với các chính phủ và doanh nghiệp nước ngoài.

Ngày 3/9/1975, Tổng cục Dầu mỏ và Khí đốt Việt Nam được thành lập trên cơ sở Liên đoàn Địa chất 36 và một bộ phận thuộc Tổng cục Hóa chất. Sự kiện này đánh dấu bước phát triển mới về tổ chức, tạo tiền đề để ngành dầu khí từng bước triển khai các hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác.

Trong bối cảnh nguồn lực còn hạn chế, điều kiện kỹ thuật và cơ sở vật chất thiếu thốn, những người làm dầu khí đã bắt đầu hành trình chinh phục lòng đất từ những vùng địa chất đầy tiềm năng.

Giếng khoan 61 và đêm không ngủ của những người tìm lửa

Ngày 3/2/1975, giếng khoan số 61 được khởi công tại xã Đông Cơ, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình. Đây là giếng khoan thăm dò đầu tiên phát hiện khí tự nhiên tại cấu tạo Tiền Hải C, trong trầm tích Mioxen, hệ tầng Tiên Hưng, ở độ sâu 1.146-1.156m, với lưu lượng trên 100.000 m³/ngày đêm.

Bước ngoặt lịch sử diễn ra vào ngày 18/3/1975, khi dòng khí tự nhiên đầu tiên chính thức phun lên từ lòng đất. Phía sau kết quả ấy là những ngày tháng lao động miệt mài và cả những đêm không ngủ của đội ngũ cán bộ, kỹ sư, công nhân dầu khí.

Ông Đặng Của, nguyên Liên đoàn phó Liên đoàn 36, từng kể lại không khí đặc biệt trong đêm mùa đông khi tin vui phát hiện dòng khí được xác nhận. Đêm ấy, ông và ông Phan Minh Bích, Liên đoàn trưởng, gần như thức trắng. Trong cái lạnh buốt, ông Bích khoác chiếc áo bông dày, đi lại trên hành lang rồi gọi sang phòng ông Của: “Không ngủ được ông Của ơi!”. Người đồng nghiệp cũng đáp lại rằng mình thao thức, hút hết điếu thuốc này đến điếu khác.

Ông Đặng Của, Liên đoàn phó Liên đoàn 36 (bên phải) và ông Nguyễn Trọng Tưởng (bên trái), bên ống dẫn khí đang phun tại giếng khoan 61, năm 1975. Ảnh tư liệu

Niềm vui và sự hồi hộp của những người trực tiếp làm nhiệm vụ thăm dò được đẩy lên cao khi ngày hôm sau, Liên đoàn 36 cử đoàn công tác do ông Phan Minh Bích làm trưởng đoàn lên báo cáo Thủ tướng Chính phủ Phạm Văn Đồng về việc phát hiện dòng khí tại Tiền Hải.

Ngày 20/2/1980, Thủ tướng Chính phủ ban hành chỉ thị yêu cầu khẩn trương xúc tiến khai thác khí mỏ Tiền Hải C để có nguồn chất đốt thay dầu diesel chạy máy phát điện. Tổng cục Dầu khí cùng các bộ, ngành và UBND tỉnh Thái Bình được giao phối hợp triển khai nhiệm vụ. Đây là bài toán cấp thiết về bảo đảm năng lượng cho sản xuất trong điều kiện đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh, nguồn nhiên liệu còn nhiều khó khăn.

Sau quá trình thẩm lượng và phát triển khai thác, ngày 19/4/1981, dòng khí công nghiệp đầu tiên được đưa vào buồng đốt turbine nhiệt điện công suất 10 MW tại Tiền Hải để thử nghiệm phát điện. Trạm xử lý khí Tiền Hải, khởi công từ tháng 1/1981, đã hoàn thành nhiệm vụ xử lý và vận chuyển khí đến trạm turbine.

Các tư liệu, hiện vật còn được lưu giữ tại Khu lưu niệm Dầu khí Đồng bằng sông Hồng.

Đến ngày 8/7/1981, mỏ khí Tiền Hải chính thức bước vào khai thác ổn định. Chỉ trong năm đầu hoạt động, trạm xử lý đã cung cấp 16 triệu m³ khí cho turbine điện, góp phần sản xuất 70 triệu kWh điện và thu hồi 380m³ condensate.

Đây là lần đầu tiên ngành dầu khí Việt Nam khai thác được sản phẩm khí công nghiệp phục vụ nền kinh tế quốc dân. Thành quả ấy không chỉ giải quyết một phần nhu cầu năng lượng trước mắt, mà còn khẳng định khả năng làm chủ khoa học, kỹ thuật của đội ngũ lao động dầu khí trong điều kiện đất nước còn nhiều khó khăn.

Từ nguồn khí Tiền Hải C, hoạt động công nghiệp tại địa phương từng bước được mở rộng. Năm 1987-1988, chủ trương khuyến khích sản xuất, phát triển công nghiệp của Đảng, Nhà nước và tỉnh Thái Bình đã tạo thêm điều kiện để nguồn khí được khai thác, sử dụng hiệu quả.

Bên cạnh việc cấp khí cho các tổ máy turbine phát điện, mỏ khí Tiền Hải còn cung cấp nhiên liệu cho nhiều nhà máy trong Khu công nghiệp Tiền Hải, hoạt động trong các lĩnh vực sản xuất gạch ceramic, granite, sứ vệ sinh, sứ dân dụng, sứ cách điện, thủy tinh và xi măng trắng.

Nguồn năng lượng tại chỗ đã góp phần hình thành một trung tâm công nghiệp vật liệu xây dựng và thủy tinh có quy mô đáng kể. Nhiều sản phẩm gạch ốp lát, sứ vệ sinh của địa phương được xuất khẩu sang thị trường châu Âu, Mỹ. Hoạt động sản xuất tạo việc làm cho hơn 6.000 lao động, mang lại doanh thu khoảng 360 tỷ đồng và đóng góp ngân sách 9,5 tỷ đồng theo các số liệu được ghi nhận thời kỳ đó.

Từ một phát hiện địa chất, dòng khí Tiền Hải đã trở thành nguồn lực thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển công nghiệp và cải thiện đời sống người dân địa phương.

Sau giếng khoan 61, nhiều giếng khoan tiếp tục được triển khai trong các năm tiếp theo, mở rộng hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí trong trầm tích Mioxen. Đến nay, khu vực này đã ghi nhận tổng cộng 13 vỉa khí, với tổng trữ lượng tại chỗ khoảng 1,3 tỷ m³.

Trở lại Khu lưu niệm Dầu khí Đồng bằng sông Hồng hôm nay, câu chuyện về giếng khoan 61 không chỉ gợi nhắc một thành tựu kỹ thuật của những năm tháng đầu xây dựng ngành. Đó còn là câu chuyện về tầm nhìn của những người đi trước, về tinh thần dám nghĩ, dám làm và khát vọng tự chủ nguồn năng lượng quốc gia.

[VIDEO] 44 năm dòng khí công nghiệp đầu tiên được khai thác tại Giếng khoan 61 (GK-61) mỏ Tiền Hải C

“Giếng tổ” GK-61 linh thiêng - mạch nguồn dầu khí Việt Nam

Từ giếng khoan 61 đến Khu lưu niệm Dầu khí: Ngọn lửa ký ức vẫn sáng mãi

Diệu Phương