PVCFC chỉ ra 5 chuyển dịch lớn đang định hình tương lai ngành phân bón Việt Nam

Lãnh đạo PVCFC chỉ ra 5 dịch chuyển lớn của ngành phân bón Việt Nam.

Tại Hội thảo “Định hướng phát triển ngành phân bón quốc gia trong bối cảnh biến động địa chính trị toàn cầu”, bà Nguyễn Thị Hiền - Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC) - đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cho rằng những biến động địa chính trị, xu hướng chuyển đổi xanh, yêu cầu về an ninh lương thực và sự phát triển của công nghệ số đang làm thay đổi căn bản cách thức vận hành của ngành phân bón toàn cầu.

Yếu tố địa chính trị ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường phân bón toàn cầu

Theo bà Hiền, với năng lực sản xuất khoảng 1,6 - 1,8 triệu tấn phân bón mỗi năm cùng sản lượng xuất khẩu gần 500.000 tấn, PVCFC buộc phải tiếp cận thị trường dưới góc nhìn toàn cầu thay vì chỉ giới hạn trong phạm vi trong nước. Hiện sản phẩm của doanh nghiệp đã có mặt tại 22 quốc gia, từ các thị trường gần như Campuchia đến những thị trường khó tính như Australia, New Zealand và Mỹ.

Năm 2025, sản lượng xuất khẩu của PVCFC đạt gần 490.000 tấn và dự kiến vượt mốc 500.000 tấn trong năm nay, đưa doanh nghiệp trở thành một trong những nhà xuất khẩu phân bón lớn nhất Việt Nam. Đối với sản phẩm urê, PVCFC hiện vận hành nhà máy ở mức trên 116% công suất thiết kế và đang tiếp tục nâng lên 120%, trong khi nhu cầu tiêu thụ nội địa không đủ hấp thụ toàn bộ sản lượng. Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp phải liên tục mở rộng thị trường quốc tế và theo sát các biến động của kinh tế thế giới.

Bà Hiền cho biết, nếu trước đây ngành phân bón vận hành chủ yếu dựa trên lợi thế chi phí thấp và xu hướng toàn cầu hóa thì hiện nay các yếu tố địa chính trị ngày càng đóng vai trò quyết định. Những biến động như đại dịch Covid-19, xung đột Nga - Ukraine, căng thẳng tại Biển Đỏ hay những diễn biến gần đây tại khu vực Trung Đông đã cho thấy mức độ tác động mạnh mẽ của các rủi ro địa chính trị đối với chuỗi cung ứng, logistics và giá năng lượng toàn cầu.

Bà Nguyễn Thị Hiền - Phó Tổng Giám đốc PVCFC: Doanh nghiệp đã thay đổi nhiều quy trình vận chuyển và xuất khẩu, giảm sử dụng nhựa, tăng khả năng truy xuất nguồn gốc và cải thiện các tiêu chí phát triển bền vững.

Phó Tổng Giám đốc PVCFC dẫn chứng trường hợp Trung Quốc - quốc gia sản xuất phân bón lớn nhất thế giới thường xuyên điều tiết hoạt động xuất khẩu nhằm ưu tiên an ninh lương thực và ổn định sản xuất nông nghiệp trong nước. Điều này cho thấy yếu tố địa chính trị và chiến lược quốc gia đang ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường phân bón toàn cầu.

Một xu hướng khác được lãnh đạo PVCFC đặc biệt nhấn mạnh là chuyển đổi xanh. Đây không chỉ là yêu cầu về môi trường mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để tiếp cận các thị trường cao cấp.

“Người mua không chỉ quan tâm sản phẩm được làm ra ra như thế nào mà còn chú trọng đến cách doanh nghiệp đối xử với người lao động ra sao, sử dụng vật liệu bao bì thế nào và mức độ thân thiện với môi trường trong toàn bộ chuỗi cung ứng”, bà Hiền chia sẻ từ kinh nghiệm xuất khẩu sang Australia.

Để đáp ứng các tiêu chuẩn này, PVCFC đã thay đổi nhiều quy trình vận chuyển và xuất khẩu, giảm sử dụng nhựa, tăng khả năng truy xuất nguồn gốc và cải thiện các tiêu chí phát triển bền vững. Đổi lại, sản phẩm có thể tiếp cận những thị trường có giá bán cao hơn từ 30-50 USD/tấn so với các thị trường thông thường. Chuyển đổi xanh vì thế không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội tạo ra giá trị gia tăng và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

5 xu hướng chuyển dịch lớn

Theo bà Hiền, những biến động của thế giới hiện nay không chỉ tạo ra các thách thức ngắn hạn mà đang thúc đẩy những chuyển dịch mang tính cấu trúc đối với ngành phân bón toàn cầu. Từ góc nhìn của PVCFC, có 5 xu hướng chuyển dịch lớn sẽ tác động trực tiếp đến tương lai ngành phân bón Việt Nam trong những năm tới.

Giải pháp chẩn đoán sâu bệnh bằng công nghệ AI được PVCFC giới thiệu tại hội thảo.

Thứ nhất, ngành phân bón đang chuyển từ tư duy toàn cầu hóa sang bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng. Sau hàng loạt cú sốc từ đại dịch, xung đột địa chính trị và gián đoạn logistics, nhiều quốc gia đã đặt mục tiêu tự chủ nguồn cung lên hàng đầu. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải đa dạng hóa nguồn nguyên liệu, mở rộng hệ sinh thái đối tác và nâng cao khả năng thích ứng trước các biến động bên ngoài.

Thứ hai, trọng tâm cạnh tranh đang dịch chuyển từ tối ưu chi phí sang tối ưu khả năng chống chịu. Nếu trước đây chi phí thấp là lợi thế quyết định thì hiện nay năng lực duy trì sản xuất, bảo đảm nguồn cung trong khủng hoảng và khả năng ứng phó với biến động thị trường đang trở thành yếu tố tạo khác biệt. Các doanh nghiệp vì thế ngày càng chú trọng quản trị rủi ro, dự phòng nguyên liệu và đa dạng hóa thị trường.

Thứ ba, ngành phân bón toàn cầu đang chuyển từ mục tiêu gia tăng sản lượng sang nâng cao hiệu quả sử dụng. Thay vì khuyến khích sử dụng nhiều phân bón hơn, nhiều quốc gia hướng tới sử dụng đúng loại, đúng thời điểm và đúng liều lượng nhằm nâng cao năng suất cây trồng, giảm chi phí đầu vào và hạn chế tác động môi trường.

Thứ tư, xu hướng phát triển xanh đang thúc đẩy sự chuyển đổi từ phân bón truyền thống sang các dòng sản phẩm công nghệ cao và thân thiện môi trường. Các sản phẩm phân bón sinh học, phân bón chuyên dùng, giải pháp dinh dưỡng chính xác và các sản phẩm góp phần giảm phát thải carbon ngày càng được thị trường quan tâm.

Thứ năm, ngành phân bón đang chuyển từ quản trị dựa trên kinh nghiệm sang quản trị dựa trên dữ liệu và dự báo. Việc ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số giúp doanh nghiệp tối ưu quản trị chuỗi cung ứng, nâng cao khả năng dự báo thị trường, giảm chi phí vận hành và tăng tốc độ ra quyết định.

Bên cạnh các thách thức và cơ hội, lãnh đạo PVCFC cho rằng ngành phân bón Việt Nam vẫn đang đối mặt với tình trạng phân tán khi có hàng trăm doanh nghiệp tham gia sản xuất và kinh doanh phân bón. Trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, việc tăng cường liên kết và phối hợp giữa các doanh nghiệp là yêu cầu cần thiết để nâng cao vị thế của ngành trên thị trường quốc tế.

Theo đó, Phó Tổng Giám đốc PVCFC Nguyễn Thị Hiền kiến nghị Hiệp hội Phân bón Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò kết nối, tạo diễn đàn để các doanh nghiệp chia sẻ thông tin thị trường, phối hợp trong hoạt động xuất khẩu và xây dựng tiếng nói chung khi tham gia các sân chơi quốc tế.

PVFCCo - Phú Mỹ lập “cú đúp” tại Vietnam I4 Impact Awards 2026

Phân bón Cà Mau giới thiệu giải pháp dinh dưỡng toàn diện tại Đại hội đại biểu Hội Nông dân Việt Nam

PVCFC: Kế thừa để bứt phá

PVFCCo và PTSC tăng cường liên kết trong hệ sinh thái Petrovietnam

Phương Thảo