Hoàn thiện thể chế thúc đẩy các dự án năng lượng, đáp ứng tăng trưởng hai con số
 |
| Đại biểu Quốc hội, Chủ tịch HĐTV Petrovietnam Lê Ngọc Sơn: Việc sớm đưa điện gió ngoài khơi vào khai thác là yêu cầu cấp thiết để bảo đảm an ninh năng lượng dài hạn |
Phát biểu tại phiên thảo luận tổ về kinh tế - xã hội ngày 10/4, ông Lê Ngọc Sơn -ĐBQH (Đoàn TP HCM), Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐTV Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam)nhấn mạnh, an ninh năng lượng đang là vấn đề “nóng”, song Việt Nam đã ứng phó hiệu quả với khủng hoảng năng lượng toàn cầu thời gian qua. Kết quả này có vai trò điều hành rất lớn của Chính phủ, các Bộ, ngành liên quan, đặc biệt là Bộ Công Thương.
Theo ĐBQH Lê Ngọc Sơn, so với nhiều quốc gia trong khu vực như Lào, Thái Lan hay Campuchia, Việt Nam vẫn đang kiểm soát tốt nguồn cung năng lượng. Giá xăng dầu trong nước hiện thấp hơn mặt bằng chung khu vực.
Về nguồn cung, hiện Việt Nam khai thác khoảng 180.000 thùng dầu/ngày, đủ cung cấp cho Nhà máy Lọc dầu Dung Quất - đơn vị đáp ứng khoảng 30% nhu cầu xăng dầu trong nước. Thời gian qua, nhà máy đã nâng công suất vận hành lên tới 125%, góp phần giảm áp lực thiếu hụt nguồn cung. Trong khi đó, Nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn đáp ứng khoảng 40% nhu cầu thị trường. Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông, Petrovietnam đã chủ động hỗ trợ nhà máy tìm kiếm các nguồn cung thay thế.
Đặt trong mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của đất nước, Chủ tịch HĐTV Petrovietnam Lê Ngọc Sơn cho rằng nhu cầu năng lượng của Việt Nam sẽ tiếp tục gia tăng mạnh, kéo theo áp lực rất lớn đối với đầu tư phát triển nguồn điện. Theo tính toán, để đáp ứng tăng trưởng GDP khoảng 10%, nhu cầu điện phải tăng 12-15% mỗi năm, tương đương bổ sung 7.000-8.000 MW công suất mới, một con số rất lớn trong bối cảnh nhiều dự án theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đang có nguy cơ chậm tiến độ do vướng mắc cơ chế.
Trước thực tế đó, Petrovietnam đang tập trung đầu tư vào các cụm điện khí LNG và các trung tâm công nghiệp - năng lượng sinh thái quy mô lớn. Dự án Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4 - nhà máy điện khí LNG đầu tiên của Việt Nam đã đi vào vận hành, mở ra bước tiến quan trọng cho chuyển dịch năng lượng.
Chủ tịch HĐTV Petrovietnam Lê Ngọc Sơn cho rằng, để tối ưu hiệu quả đầu tư, cần quy hoạch các trung tâm điện khí LNG với quy mô 3.000-5.000 MW, thay vì các dự án đơn lẻ khoảng 1.500 MW. Quy mô lớn sẽ giúp giảm 20-30% chi phí hạ tầng kho cảng LNG, đồng thời tiết kiệm khoảng 10% chi phí xây dựng nhà máy nhờ áp dụng mô hình chuẩn hóa. Ngoài ra, các trung tâm LNG còn có thể tận dụng nhiệt lạnh trong quá trình hóa khí (âm 165°C) để phục vụ các trung tâm dữ liệu, gia tăng hiệu quả tổng thể.
Bên cạnh LNG, điện gió ngoài khơi cũng đang được Petrovietnam tập trung đẩy mạnh, tuy nhiên cũng còn vướng mắc nhiều cơ chế thực hiện. Theo các tổ chức quốc tế, tiềm năng điện gió ngoài khơi của Việt Nam có thể đạt 600-1.000 GW, trong khi tổng công suất hệ thống điện hiện nay mới khoảng 84-85 GW.
“Việc sớm đưa điện gió ngoài khơi vào khai thác là yêu cầu cấp thiết để bảo đảm an ninh năng lượng dài hạn. Petrovietnam đang phối hợp với Bộ Công Thương kiến nghị hoàn thiện khung chính sách cho lĩnh vực này”, Chủ tịch HĐTV Petrovietnam cho biết.
Liên quan đến việc đầu tư các dự án năng lượng, ĐBQH Lê Ngọc Sơn nhìn nhận, các dự án năng lượng đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, nhưng hiện chủ yếu vẫn do doanh nghiệp nhà nước đảm nhận. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là cơ chế thu hút đầu tư. Theo ông, nguyên nhân chính khiến khu vực tư nhân chưa mặn mà là thiếu cơ chế bảo lãnh đầu ra. Bởi, nhà đầu tư chỉ có thể triển khai dự án khi có cam kết mua điện, từ đó mới đảm bảo tính khả thi và tiếp cận được vốn tín dụng.
Liên quan đến đầu tư công, đại biểu Lê Ngọc Sơn chỉ ra ba nút thắt lớn cần tháo gỡ. Trước hết là chất lượng công tác chuẩn bị đầu tư còn hạn chế, nhiều dự án chậm do vướng thủ tục và quy định. Thứ hai, mô hình hợp tác công - tư (PPP) chưa phát huy hiệu quả do thiếu cơ chế chia sẻ rủi ro, bảo lãnh doanh thu tối thiểu và khung pháp lý minh bạch để thu hút nhà đầu tư quốc tế. Thứ ba, tiến độ giải ngân vốn ODA còn chậm, mới đạt hơn 52,7%, gây lãng phí cơ hội phát triển.
Chủ tịch HĐTV Petrovietnam cho biết, ngay cả Petrovietnam cũng đang gặp vướng mắc với một số dự án sử dụng vốn ODA dù không thiếu nguồn lực tài chính, do phải tuân thủ quy trình phức tạp từ phía nhà tài trợ, làm kéo dài tiến độ triển khai.
Từ thực tiễn đó, ĐBQH Lê Ngọc Sơn kiến nghị cần hoàn thiện cơ chế chính sách, đặc biệt là các công cụ bảo lãnh đầu ra, cơ chế PPP và BOT hiệu quả; đẩy mạnh các dự án đầu tư và thu hút mạnh mẽ các thành phần kinh tế, bao gồm cả nhà đầu tư trong và ngoài nước, tham gia phát triển năng lượng nhằm đáp ứng mục tiêu tăng trưởng hai con số của nền kinh tế.
Diệu Đan
