“Hồi sinh” Đại Hùng nhờ nội lực công nghệ

Trong lịch sử phát triển của ngành dầu khí Việt Nam, Đại Hùng là một trường hợp đặc biệt. Từ một dự án kém hiệu quả, từng đứng trước nguy cơ dừng khai thác, Đại Hùng đã được “hồi sinh” nhờ nội lực khoa học công nghệ, tư duy quản trị và bản lĩnh của đội ngũ kỹ sư Việt Nam. Vì vậy, công trình nghiên cứu - ứng dụng nhằm khôi phục, mở rộng và nâng cao hiệu quả khai thác tại đây không chỉ là thành tựu kỹ thuật, mà còn mang ý nghĩa chiến lược đối với Tổng công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí (PVEP) và ngành công nghiệp - năng lượng quốc gia.

Từ mỏ dầu “1 USD” đến biểu tượng hồi sinh

Đại Hùng nằm tại bể Nam Côn Sơn, trong điều kiện địa chất phức tạp và độ sâu nước hơn 110m. Giai đoạn 1993-1999, dưới sự vận hành của các nhà thầu quốc tế, việc áp dụng công nghệ khai thác chưa phù hợp đã khiến sản lượng sụt giảm mạnh, từ khoảng 35.000 thùng/ngày xuống còn hơn 2.000 thùng/ngày. Hiệu quả kinh tế không đạt kỳ vọng, dự án được chuyển giao cho phía Việt Nam vào năm 1999 với giá tượng trưng 1 USD.

Bước ngoặt xuất hiện khi Petrovietnam giao PVEP tiếp nhận mỏ từ năm 2003. PVEP đã nghiên cứu và ứng dụng công nghệ một cách linh hoạt, không máy móc mà là cải tiến ứng dụng sao cho phù hợp với điều kiện đặc thù phức tạp về mặt địa chất, thời tiết khắc nghiệt của mỏ Đại Hùng.

Theo ông Nguyễn Thiện Bảo, Tổng Giám đốc PVEP, nhờ các cải tiến ứng dụng khoa học mang tính đột phá như: ứng dụng trí tuệ nhân tạo, tối ưu hóa thiết kế giếng khoan, áp dụng các phương pháp gia tăng hệ số thu hồi dầu, cũng như cải tiến hệ thống xử lý và vận chuyển dầu ngoài khơi, tái xử lý địa chấn 3D-PSDM để giải mã cấu trúc phân khối, giải pháp wetdock… được nghiên cứu để không áp dụng rập khuôn máy móc mà là “may đo” riêng cho mỏ Đại Hùng. Những cải tiến này không chỉ giúp duy trì sản lượng ổn định mà còn góp phần gia tăng trữ lượng có thể khai thác của mỏ, đưa doanh thu lũy kế của mỏ Đại Hùng lên hơn 4,1 tỉ USD, đóng góp trọng yếu vào an ninh năng lượng quốc gia; nộp ngân sách hơn 600 triệu USD, tối ưu hóa chi phí vận hành hàng chục triệu USD mỗi năm.

Công trình nghiên cứu ứng dụng tại mỏ Đại Hùng không chỉ khẳng định năng lực tự chủ khoa học và công nghệ của ngành dầu khí Việt Nam mà còn góp phần đào tạo đội ngũ nhân lực chất lượng cao, đủ khả năng tiếp tục làm chủ và triển khai các dự án khai thác dầu khí ngoài khơi trong tương lai.

Đặc biệt, bên cạnh việc khôi phục lại việc khai thác và duy trì sản lượng của mỏ Đại Hùng, công trình nghiên cứu còn mở ra một không gian phát triển mới cho mỏ. Đây mấu chốt của sự “hồi sinh” dự án này khi không chỉ đưa một mỏ từng suy giảm nhanh trở lại quỹ đạo khai thác ổn định, mà còn mở thêm không gian phát triển mới, điển hình là khu vực Đại Hùng Nam. Năm 2023, giếng thẩm lượng DHN-4X thử vỉa thành công với lưu lượng tối đa khoảng 6.350 thùng dầu/ngày và 4,5 triệu bộ khối khí/ngày, qua đó củng cố cơ sở thương mại để phát triển Đại Hùng Nam, mở ra cánh cửa nối dài vòng đời mỏ Đại Hùng.

Đội ngũ kỹ sư kiểm tra thiết bị tại giàn khai thác ngoài khơi - minh chứng cho năng lực làm chủ công nghệ và vai trò của khoa học công nghệ trong nâng cao hiệu quả sản xuất, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Thành quả rõ nhất của tư duy ấy là Dự án phát triển mỏ Đại Hùng giai đoạn 3. Dự án được phê duyệt FDP vào tháng 6-2022, có tổng mức đầu tư hơn 400 triệu USD, tổng sản lượng thu hồi dự kiến hơn 22 triệu thùng dầu và 21,4 tỉ bộ khối khí, lưu lượng đỉnh khoảng 9.000 thùng/ngày. Ngày 7-5-2025, Đại Hùng giai đoạn 3 đã đón dòng dầu thương mại đầu tiên với lưu lượng khoảng 6.000 thùng/ngày, sớm hơn 20 ngày so với kế hoạch hiệu chỉnh. Đây không chỉ là một cột mốc vận hành, mà là bằng chứng cho thấy công trình nghiên cứu - ứng dụng khoa học công nghệ tại Đại Hùng đã chuyển hóa thành năng lực triển khai dự án thực tế, rút ngắn tiến độ và gia tăng hiệu quả đầu tư.

Nâng tầm năng lực ngành dầu khí

Ý nghĩa lớn nhất của hành trình “hồi sinh” Đại Hùng là khẳng định năng lực tự chủ toàn diện của đội ngũ kỹ sư, nhà khoa học và người lao động Việt Nam trong khai thác dầu khí ngoài khơi phức tạp. Từ nghiên cứu, thiết kế, chế tạo đến thi công và vận hành, phần lớn giải pháp đều do lực lượng trong nước đảm nhiệm; riêng Đại Hùng pha 3 được thực hiện bởi lực lượng 100% người Việt trong hệ sinh thái Petrovietnam.

Đây là bước trưởng thành có ý nghĩa chiến lược, bởi khi làm chủ được Đại Hùng, PVEP và Petrovietnam đã tích lũy được năng lực để áp dụng cho các mỏ khó tương tự trong tương lai, đồng thời nâng cao vị thế của doanh nghiệp Việt trong chuỗi công nghiệp - năng lượng ngoài khơi. Công trình đã giúp gia tăng tài nguyên dầu khí tại chỗ hơn 183 triệu thùng dầu kể từ khi tiếp nhận thông qua việc ứng dụng rất thành công và toàn diện khoa học công nghệ từ địa chất, công nghệ mỏ, khoan thăm dò thẩm lượng để mở rộng diện tích xác minh thân chứa dầu khí cũng như đóng góp cho ngân sách Nhà nước. Bên cạnh hiệu quả kinh tế, thành công tại Đại Hùng còn gắn trực tiếp với bảo đảm an ninh năng lượng và góp phần khẳng định chủ quyền biển đảo.

Người lao động PVEP làm việc trên giàn Đại Hùng.

Đặc biệt, từ thành công của mỏ Đại Hùng đã khẳng định hướng đi đúng đắn của PVEP trong việc đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào trực tiếp chuỗi sản xuất để duy trì sản lượng khai thác, tạo động lực nền tảng cho công tác thăm dò khai thác.

Việc công trình “Nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ có tính sáng tạo đột phá để khôi phục, mở rộng và nâng cao hiệu quả thăm dò khai thác mỏ Đại Hùng” được các chuyên gia đánh giá hội tụ đầy đủ giá trị khoa học, hiệu quả kinh tế - xã hội để đề cử xét Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học công nghệ đợt 7 năm 2026 là một sự ghi nhận xứng đáng cho những nỗ lực nghiên cứu, triển khai hiệu quả các giải pháp kỹ thuật cho các thế hệ người làm khoa học tại Petrovietnam.

Giá trị lớn nhất mà Đại Hùng mang lại không chỉ nằm ở những con số kinh tế, mà còn ở một minh chứng rõ ràng: với khoa học công nghệ và bản lĩnh con người, những giới hạn tưởng chừng không thể hoàn toàn có thể được vượt qua, tạo ra lợi ích lâu dài cho quốc gia.

Hiền Anh