Kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống PETROVIETNAM (27/11/1961-27/11/2026)

PETROVIETNAM: Chuyển hóa nền tảng thành động lực tăng trưởng mới

07:48 | 05/11/2026

126 lượt xem

a a

(PetroTimes) - Theo đại biểu Quốc hội Phạm Thúy Chinh, sau 65 năm tích lũy năng lực công nghệ, nhân lực và xây dựng các chuỗi giá trị, PETROVIETNAM cần xác định đúng không gian đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và phát huy vai trò dẫn dắt trong hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng quốc gia.

Hơn nửa thế kỷ xây dựng và phát triển, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM) đã hình thành hệ sinh thái đa ngành, từ thăm dò, khai thác dầu khí đến khí, điện, chế biến và dịch vụ kỹ thuật, đóng góp quan trọng cho nền kinh tế và an ninh năng lượng quốc gia.

PETROVIETNAM: Chuyển hóa nền tảng thành động lực tăng trưởng mới

ĐBQH Phạm Thúy Chinh

Nhân dịp kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống PETROVIETNAM (27/11/1961 - 27/11/2026), Tạp chí Năng lượng Mới - PetroTimes trao đổi với đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Phạm Thúy Chinh, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội, về giá trị Tập đoàn đã tạo dựng, vị trí trong cấu trúc năng lượng - công nghiệp quốc gia, năng lực cần chuẩn bị cho tương lai và yêu cầu hoàn thiện thể chế để Tập đoàn phát huy tốt hơn vai trò trong giai đoạn phát triển mới.

PV: Nhìn lại chặng đường 65 năm, theo bà, giá trị lớn nhất mà PETROVIETNAM đã tạo dựng cho đất nước là gì? Những thành quả đó đã hình thành những năng lực và nền tảng nào cho chặng đường tiếp theo?

ĐBQH Phạm Thúy Chinh: Giá trị lớn nhất PETROVIETNAM tạo dựng trong những năm qua không chỉ nằm ở những đóng góp quan trọng đối với ngân sách Nhà nước, phát triển công nghiệp, cung ứng năng lượng và các lợi ích kinh tế gắn với biển, mà quan trọng hơn là từng bước hình thành năng lực công nghiệp - năng lượng có ý nghĩa chiến lược đối với nền kinh tế.

Hành trình đó không chỉ là câu chuyện về những mỏ dầu, dòng khí hay những công trình năng lượng, mà là hành trình hình thành và tích lũy năng lực của một ngành công nghiệp quan trọng.

Từ những hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí ban đầu, PETROVIETNAM đã xây dựng đội ngũ nhân lực kỹ thuật, năng lực quản trị dự án, khả năng làm chủ nhiều công nghệ và chuỗi giá trị từ dầu khí, khí, điện, chế biến đến dịch vụ kỹ thuật. Những năng lực này góp phần hình thành năng lực công nghiệp của đất nước và thúc đẩy hệ sinh thái doanh nghiệp liên quan.

Qua đó, PETROVIETNAM trở thành doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò trụ cột trong nền kinh tế, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực, an ninh kinh tế, quốc phòng và an sinh xã hội.

Trong bối cảnh hiện nay, đóng góp của PETROVIETNAM đối với an ninh năng lượng cần được nhìn nhận rộng hơn, không chỉ qua sản lượng dầu khí hay công suất nguồn điện, mà còn qua khả năng giảm tính dễ tổn thương của nền kinh tế trước các cú sốc năng lượng. Khi nguồn cung quốc tế bị gián đoạn, giá nhiên liệu tăng mạnh hoặc chuỗi cung ứng gặp sự cố, điều quan trọng là nền kinh tế có thể duy trì hoạt động đến đâu và phục hồi nhanh như thế nào.

Vì vậy, năng lực chủ động về nguồn cung, hạ tầng, công nghệ và những khâu chiến lược trong nước ngày càng có ý nghĩa quan trọng. Đây cũng là nền tảng để PETROVIETNAM tiếp tục phát huy vai trò bảo đảm an ninh năng lượng, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước những biến động bên ngoài.

PV: Vậy theo bà, PETROVIETNAM cần được định vị như thế nào trong cấu trúc năng lượng và công nghiệp quốc gia ở giai đoạn mới? Vai trò nào tiếp tục phát huy và những không gian phát triển nào cần mở rộng?

ĐBQH Phạm Thúy Chinh: Trong giai đoạn mới, PETROVIETNAM cần được định vị không chỉ là tập đoàn lớn trong lĩnh vực dầu khí, mà là tập đoàn công nghiệp - năng lượng có vai trò nòng cốt trong cấu trúc năng lượng và công nghiệp quốc gia.

Trước hết, Tập đoàn tiếp tục phát huy vai trò bảo đảm an ninh năng lượng thông qua tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí; phát triển nguồn khí, điện, chế biến sâu và bảo đảm các chuỗi cung ứng năng lượng thiết yếu. Tuy nhiên, nếu chỉ duy trì vai trò truyền thống thì chưa đủ. Không gian phát triển cần mở rộng từ khai thác tài nguyên sang làm chủ và tích hợp các chuỗi giá trị công nghiệp - năng lượng, kết nối lợi thế về công nghệ biển, hạ tầng, chế biến, logistics và nhân lực kỹ thuật để tạo ra hệ sinh thái có giá trị cao hơn.

Cụm giàn Hải Thạch - Mộc Tinh

PETROVIETNAM cũng cần chủ động tham gia những lĩnh vực phù hợp với xu thế chuyển dịch năng lượng như LNG, điện gió ngoài khơi, hydrogen, ammonia và các giải pháp giảm phát thải. Tuy nhiên, việc mở rộng phải dựa trên lợi thế thực chất và hiệu quả kinh tế, không chạy theo xu hướng hoặc dàn trải nguồn lực.

Theo tôi, mỗi quyết định đầu tư vào lĩnh vực mới cần trả lời ba vấn đề: Có góp phần giảm rủi ro phụ thuộc từ bên ngoài hay không? Có tạo ra năng lực công nghệ và công nghiệp thực chất cho Việt Nam hay không? Có bảo đảm hiệu quả kinh tế trong một lộ trình chuyển dịch năng lượng phù hợp hay không?

Trên cơ sở đó, PETROVIETNAM xác định lĩnh vực nên giữ vai trò chủ lực, lĩnh vực hợp tác với doanh nghiệp tư nhân và đối tác quốc tế. Cách tiếp cận này vừa phát huy nguồn lực quốc gia, vừa hạn chế đầu tư dàn trải, đồng thời tạo điều kiện để các thành phần kinh tế tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Định vị PETROVIETNAM trong giai đoạn tới còn phải gắn với vai trò dẫn dắt và kết nối. Tập đoàn có thể làm hạt nhân các chuỗi giá trị, thu hút doanh nghiệp và nhà đầu tư, tạo sức lan tỏa về công nghệ, vốn, nhân lực và thị trường. Thay vì mở rộng nhiều lĩnh vực, PETROVIETNAM tập trung vào những chuỗi giá trị có lợi thế để dẫn dắt, qua đó nâng cao hiệu quả và tạo vị trí tương xứng trong cấu trúc công nghiệp - năng lượng quốc gia.

PV: Để biến những lợi thế đã tích lũy thành năng lực cạnh tranh dài hạn, PETROVIETNAM cần ưu tiên đầu tư vào những năng lực nào ngay từ hôm nay để tạo lợi thế trong 10-20 năm tới?

ĐBQH Phạm Thúy Chinh: Lợi thế đã tích lũy chỉ thực sự trở thành lợi thế dài hạn khi PETROVIETNAM chuyển kinh nghiệm và nguồn lực hiện có thành những năng lực mà thị trường khó sao chép. Vì vậy, thay vì chỉ mở rộng quy mô, Tập đoàn cần ưu tiên các năng lực quyết định sức cạnh tranh trong tương lai.

Trước hết là năng lực khoa học - công nghệ và làm chủ công nghệ. PETROVIETNAM cần chuyển từ chủ yếu ứng dụng sang từng bước làm chủ những công nghệ then chốt, nhất là công nghệ có yêu cầu kỹ thuật cao, giúp nâng năng suất, giảm chi phí và gia tăng giá trị.

Thứ hai là năng lực quản trị và đánh giá hiệu quả đầu tư. PETROVIETNAM cần nâng cao năng lực quản trị danh mục, phân tích hiệu quả và kiểm soát rủi ro, bảo đảm các quyết định đầu tư dựa trên cơ sở thực chất và nguồn lực được phân bổ hợp lý.

Thứ ba là nguồn nhân lực chất lượng cao. Khả năng làm chủ công nghệ và triển khai dự án phức tạp phụ thuộc rất lớn vào con người. PETROVIETNAM cần đội ngũ giỏi chuyên môn, đồng thời có năng lực quản trị dự án, tài chính, thị trường và làm việc trong môi trường quốc tế.

Cuối cùng là năng lực dự báo, quản trị rủi ro và thích ứng với biến động. Tập đoàn cần xây dựng các kịch bản phát triển, đánh giá tác động của thay đổi địa chính trị, công nghệ và thị trường đến từng lĩnh vực hoạt động, từ đó điều chỉnh chiến lược và phân bổ nguồn lực phù hợp. Đây cũng là cơ sở để lựa chọn thời điểm đầu tư, kiểm soát rủi ro và duy trì hiệu quả dài hạn.

Đầu tư cho những năng lực này chính là đầu tư cho tương lai. PETROVIETNAM không chỉ cần có thêm dự án, mà quan trọng hơn là phải có khả năng lựa chọn và triển khai dự án hiệu quả, làm chủ công nghệ, nâng cao chất lượng quản trị và tạo ra những chu kỳ tăng trưởng mới trong 10-20 năm tới.

PV: Khi đã xác định được hướng đi và những năng lực cần đầu tư, theo bà, PETROVIETNAM cần làm gì để biến các nguồn lực và năng lực đó thành những động lực tăng trưởng mới, tạo giá trị cao hơn cho doanh nghiệp và nền kinh tế?

ĐBQH Phạm Thúy Chinh: Để tạo động lực tăng trưởng mới, PETROVIETNAM cần chuyển từ tư duy phát triển từng dự án sang tư duy tạo giá trị theo chuỗi. Một dự án có thể tạo doanh thu, nhưng một chuỗi giá trị được tổ chức tốt mới có khả năng tạo sức cạnh tranh và giá trị gia tăng bền vững.

Tập đoàn cần khai thác tốt hơn mối liên kết giữa các lĩnh vực đang có, từ dầu khí, khí, điện, chế biến đến dịch vụ kỹ thuật, hạ tầng và logistics. Khi các nguồn lực được kết nối thay vì vận hành tương đối độc lập, giá trị tạo ra từ mỗi dự án có thể tăng lên, đồng thời giảm chi phí và nâng hiệu quả vận hành.

Cùng với đó, cần khai thác hiệu quả tài sản, hạ tầng, dữ liệu kỹ thuật, nhân lực và quan hệ đối tác đã tích lũy để phát triển sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới.

Một yêu cầu khác là nâng cao tỷ lệ giá trị được tạo ra trong nước. PETROVIETNAM cần phát huy vai trò hạt nhân để hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp trong những lĩnh vực có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Qua đó, Tập đoàn thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ, công nghệ và dịch vụ kỹ thuật trong nước.

Tăng trưởng trong giai đoạn tới cũng phải gắn chặt với hiệu quả sử dụng vốn. Mỗi dự án, mỗi nguồn lực được đưa vào sử dụng cần được đánh giá trên tổng thể giá trị tạo ra, khả năng lan tỏa và đóng góp dài hạn, thay vì chỉ nhìn vào quy mô đầu tư. Điều này đòi hỏi Tập đoàn vừa khai thác tốt những tài sản hiện có, vừa lựa chọn thận trọng các cơ hội mới và bảo đảm kỷ luật đầu tư.

Nếu làm được điều đó, PETROVIETNAM sẽ chuyển từ lợi thế về nguồn lực sang lợi thế về khả năng tổ chức và tạo giá trị. Đây là nền tảng để Tập đoàn hình thành những động lực tăng trưởng mới, đồng thời tạo hiệu ứng lan tỏa lớn hơn đối với nền kinh tế.

PV: Để phát huy những nền tảng đã tạo dựng và thực hiện tốt hơn vai trò trong giai đoạn mới, theo bà, PETROVIETNAM cần thêm những điều kiện, cơ chế và không gian chính sách nào?

ĐBQH Phạm Thúy Chinh: Điều cần thiết không phải là những ưu đãi riêng lẻ, mà là khung thể chế đồng bộ, ổn định và có tính dự báo, đủ để PETROVIETNAM chủ động thực hiện những nhiệm vụ chiến lược mà thị trường khó có thể tự đảm đương.

Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý cho toàn bộ chuỗi giá trị công nghiệp - năng lượng, từ dầu khí, khí, điện, lọc - hóa dầu đến LNG và các lĩnh vực năng lượng mới. Những dự án liên ngành, liên vùng và liên quan đến không gian biển cần được phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm, rút ngắn quy trình nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia. Thiếu liên thông giữa các cơ chế có thể làm tăng thời gian và chi phí cơ hội.

Trong những năm gần đây, đặc biệt là năm 2025 và 2026, Quốc hội chú trọng hoàn thiện thể chế, tạo hành lang pháp lý cho phát triển năng lượng. Tuy nhiên, hoàn thiện pháp luật là điều kiện cần, chưa phải điều kiện đủ để bảo đảm an ninh năng lượng. Kết quả phải được thể hiện ở tiến độ dự án, khả năng đưa nguồn năng lượng vào vận hành, hiệu quả sử dụng vốn và mức độ đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế.

PETROVIETNAM cần chủ động tham gia những lĩnh vực như: điện gió ngoài khơi, hydrogen, ammonia và các giải pháp giảm phát thải (ảnh minh họa)

Đối với các dự án trọng điểm, cần xác định rõ mốc tiến độ, cơ quan có thẩm quyền giải quyết từng khâu, trách nhiệm của chủ đầu tư và cơ chế xử lý khi phát sinh vướng mắc. Vướng mắc vượt thẩm quyền cần được báo cáo và xử lý theo thời hạn rõ ràng.

Bên cạnh đó, cần tăng cường phối hợp liên ngành và phân cấp, phân quyền hợp lý. Với những dự án quy mô lớn, vòng đời dài, PETROVIETNAM cần có không gian chủ động hơn trong lựa chọn đầu tư, công nghệ và đối tác. Cơ chế tài chính cũng cần phù hợp với đặc thù dự án năng lượng có vốn lớn, thời gian thu hồi dài và rủi ro thị trường, công nghệ.

Tuy nhiên, trao thêm quyền chủ động phải đi cùng trách nhiệm giải trình về quyết định đầu tư, quản trị rủi ro, hiệu quả sử dụng vốn và kết quả thực hiện nhiệm vụ. PETROVIETNAM cần tuân thủ kỷ luật đầu tư, bảo toàn và phát triển vốn nhà nước. Về phía cơ quan quản lý, trách nhiệm không chỉ là ban hành quy định mà còn phải bảo đảm tính thống nhất, khả thi của hệ thống pháp luật và xử lý kịp thời những vướng mắc thuộc thẩm quyền.

Theo tôi, không gian chính sách không phải để PETROVIETNAM đầu tư rộng hơn bằng mọi giá, mà để Tập đoàn có đủ quyền và năng lực hành động nhanh hơn, hiệu quả hơn trước những cơ hội chiến lược. Nhà nước cần tạo lập khuôn khổ pháp lý khả thi; doanh nghiệp phải chứng minh hiệu quả bằng kết quả thực tế. Mục tiêu cuối cùng là bảo đảm nguồn năng lượng an toàn, liên tục, có chi phí hợp lý cho nền kinh tế, đồng thời xây dựng năng lực công nghiệp và công nghệ trong nước đủ mạnh để Việt Nam chủ động hơn trước biến động của thị trường năng lượng toàn cầu.

PV: Trân trọng cảm ơn bà về cuộc trao đổi này!

Năng lực chủ động về nguồn cung, hạ tầng, công nghệ và những khâu chiến lược trong nước ngày càng có ý nghĩa quan trọng. Đây cũng là nền tảng để PETROVIETNAM tiếp tục phát huy vai trò bảo đảm an ninh năng lượng, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế.