PGS.TS Nguyễn Thường Lạng: Sửa đổi Luật Dầu khí “mở đường” cho các cực tăng trưởng ven biển

Thể chế phải tạo động lực cho chuyển dịch năng lượng và tự chủ quốc gia

Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao và đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng, việc sửa đổi Luật Dầu khí cần được nhìn nhận từ góc độ rộng hơn là hoàn thiện thể chế phục vụ phát triển đất nước.

Ông cho rằng, luật cần hướng tới ba mục tiêu cốt lõi. Thứ nhất là góp phần ổn định thị trường và giá năng lượng thông qua phát triển nguồn cung trong nước, đa dạng hóa cơ cấu năng lượng và thúc đẩy các nguồn năng lượng mới, năng lượng sạch. Điều này sẽ giúp tăng khả năng tự chủ về năng lượng, giảm tác động từ các biến động của thị trường thế giới, qua đó góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.

Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, sửa đổi Luật Dầu khí cần mở rộng không gian đầu tư cả về phạm vi, địa bàn và quy mô... tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia mạnh mẽ hơn vào các lĩnh vực năng lượng mới và các dự án ngoài khơi.

Thứ hai, Luật Dầu khí cần tạo động lực cho quá trình chuyển dịch cơ cấu năng lượng. Theo ông, muốn duy trì tăng trưởng cao trong dài hạn, Việt Nam phải xây dựng được cơ cấu năng lượng hiện đại, xanh và bền vững. Chuyển dịch năng lượng cần đi trước một bước để tạo nền tảng cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế và hình thành mô hình tăng trưởng mới.

Thứ ba là nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng thông qua cải cách thể chế. Luật cần được thiết kế theo hướng minh bạch, tinh gọn, giảm thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian thẩm định và triển khai dự án. Nếu quá trình thực hiện kéo dài hoặc phát sinh nhiều chi phí không cần thiết sẽ làm giảm hiệu quả đầu tư và gây lãng phí nguồn lực xã hội.

Để thu hút đầu tư vào các dự án năng lượng quy mô lớn, đặc biệt là các dự án ngoài khơi, vị chuyên gia này cho rằng, điều quan trọng nhất là tháo gỡ các rào cản về thể chế. Việt Nam có tiềm năng rất lớn không chỉ về dầu khí mà còn ở các nguồn năng lượng ngoài khơi khác. Tuy nhiên, tiềm năng chỉ có thể trở thành động lực tăng trưởng khi có một môi trường đầu tư đủ mở và hiện đại.

Theo đó, sửa đổi Luật Dầu khí cần mở rộng không gian đầu tư cả về phạm vi, địa bàn và quy mô; tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia mạnh mẽ hơn vào các lĩnh vực năng lượng mới và các dự án ngoài khơi. Cùng với đó là đẩy mạnh số hóa, đơn giản hóa thủ tục, xây dựng hệ thống quản lý minh bạch và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm nhằm rút ngắn thời gian triển khai dự án.

PGS.TS Nguyễn Thường Lạng nhấn mạnh rằng, trong lĩnh vực năng lượng, cơ hội thị trường không chờ đợi ai. Nếu thủ tục kéo dài, nhà đầu tư sẽ bỏ lỡ cơ hội, trong khi nền kinh tế mất đi những nguồn lực phát triển quan trọng.

Hình thành các trung tâm công nghiệp - năng lượng, tạo động lực tăng trưởng mới

Đánh giá vai trò của Luật Dầu khí đối với an ninh năng lượng và an ninh kinh tế quốc gia, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng, Việt Nam hiện có đầy đủ điều kiện để phát triển mạnh ngành dầu khí, từ tiềm năng tài nguyên, hạ tầng, công nghệ đến nguồn nhân lực. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở thể chế.

Phần lớn hoạt động dầu khí của Việt Nam diễn ra ngoài khơi. Vì vậy, sự phát triển của ngành không chỉ mang lại giá trị kinh tế trực tiếp mà còn tạo ra những điểm tựa quan trọng để mở rộng không gian phát triển kinh tế biển.

Nếu các rào cản về cơ chế và thủ tục được tháo gỡ, ngành dầu khí sẽ có điều kiện phát triển mạnh hơn và tạo hiệu ứng lan tỏa tới nhiều ngành kinh tế khác như cơ khí chế tạo, logistics, vận tải biển, dịch vụ kỹ thuật, đóng tàu và các ngành kinh tế biển. Đây là chuỗi giá trị có khả năng tạo thêm việc làm, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp đáng kể cho tăng trưởng GDP.

Theo ông, trong bối cảnh thế giới liên tục đối mặt với các cú sốc địa chính trị và năng lượng, việc nâng cao khả năng tự chủ về năng lượng có ý nghĩa chiến lược đối với Việt Nam. Khi chủ động được nguồn cung trong nước, nền kinh tế sẽ giảm phụ thuộc vào các tuyến vận tải quốc tế, hạn chế rủi ro từ các điểm nghẽn địa chính trị và nâng cao khả năng chống chịu trước các biến động bên ngoài.

Ở góc độ kinh tế biển, phần lớn hoạt động dầu khí của Việt Nam diễn ra ngoài khơi. Vì vậy, sự phát triển của ngành không chỉ mang lại giá trị kinh tế trực tiếp mà còn tạo ra những điểm tựa quan trọng để mở rộng không gian phát triển kinh tế biển, thúc đẩy các hoạt động vận tải, dịch vụ hậu cần, khai thác hải sản và du lịch biển.

PGS.TS Nguyễn Thường Lạng đặc biệt kỳ vọng Luật Dầu khí sửa đổi sẽ tạo điều kiện hình thành các trung tâm công nghiệp - năng lượng quy mô lớn gắn với cảng biển, logistics, cơ khí chế tạo, dịch vụ kỹ thuật và các ngành công nghiệp phụ trợ. Khi đó, giá trị tạo ra không chỉ nằm ở sản lượng dầu khí khai thác được mà còn ở cả hệ sinh thái kinh tế đi kèm.

“Khi các ngành công nghiệp, dịch vụ và kinh tế biển cùng phát triển, hiệu ứng lan tỏa sẽ tác động trực tiếp tới tăng trưởng GDP. Không chỉ tạo nguồn thu ngân sách, ngành dầu khí còn có khả năng kích thích đầu tư, mở rộng sản xuất và tạo động lực cho nhiều ngành kinh tế khác. Trong chiến lược hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, dầu khí và các ngành công nghiệp năng lượng liên quan sẽ tiếp tục là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế”, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng nhấn mạnh.

Theo vị chuyên gia, nếu tận dụng tốt tiềm năng tài nguyên, hoàn thiện thể chế và phát huy lợi thế kinh tế biển, ngành dầu khí hoàn toàn có thể trở thành một trong những trụ cột đóng góp quan trọng cho mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của Việt Nam trong giai đoạn tới.

ĐBQH Cầm Thị Mẫn: Sửa đổi Luật Dầu khí đáp ứng yêu cầu thực tiễn về phát triển ngành Dầu khí

Luật Dầu khí (sửa đổi): Xung lực mới cho ngành dầu khí

Cần hoàn thiện các quy định về dự án phát triển mỏ dầu khí đồng bộ theo chuỗi

Đình Khương