Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng: Petrovietnam được quyết định một số vấn đề cụ thể trong hoạt động dầu khí

Làm rõ "vai trò kép" của Petrovietnam

Chiều 8/8, Quốc hội khóa XVI tiếp tục thảo luận tại hội trường về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi). Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là việc dự thảo trao thêm quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) trong quá trình quản lý và triển khai các hoạt động dầu khí.

Các đại biểu cơ bản đồng tình với định hướng phân cấp, phân quyền, cho rằng việc chuyển một số thẩm quyền xuống cấp chuyên môn sẽ góp phần giảm thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao hiệu quả đầu tư. Tuy nhiên, cùng với quyền được trao, dự thảo cần thiết kế cơ chế kiểm soát chặt chẽ để tránh lạm quyền, đồng thời bảo đảm an toàn pháp lý cho cán bộ, người thực hiện nhiệm vụ.

Đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn ĐBQH Đồng Nai) đề nghị dự thảo Luật xác định rõ vị trí đặc thù của Petrovietnam.

Đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn ĐBQH Đồng Nai) đề nghị dự thảo xác định rõ vị trí đặc thù của Petrovietnam. Theo đại biểu, Tập đoàn đồng thời là doanh nghiệp Nhà nước giữ vai trò chủ lực trong ngành dầu khí và là chủ thể được giao thực hiện quyền, trách nhiệm của nước chủ nhà.

Từ đó, đại biểu kiến nghị luật cần có quy định riêng, trực tiếp về chức năng đại diện nước chủ nhà của Petrovietnam, thay vì phân tán nội dung này ở nhiều điều khoản. Việc xác lập rõ địa vị pháp lý sẽ giúp xác định rõ phạm vi quyền hạn, trách nhiệm và cách thức thực hiện các nhiệm vụ được Nhà nước giao.

Bên cạnh đó, đại biểu Trịnh Xuân An lưu ý đến vấn đề nguồn lực tài chính. Theo đại biểu, trong khi dự thảo mở rộng thẩm quyền cho Petrovietnam, cơ chế tài chính hiện hành vẫn chủ yếu giải quyết các khoản chi sau khi rủi ro đã xảy ra.

Trong lĩnh vực dầu khí, đặc biệt ở khâu thượng nguồn, doanh nghiệp phải đầu tư nguồn lực lớn cho công tác nghiên cứu, thăm dò, trong khi xác suất rủi ro cao. Vì vậy, cần nghiên cứu cơ chế tài chính phù hợp để Petrovietnam có đủ nguồn lực thực hiện nhiệm vụ, chủ động xử lý rủi ro và bảo đảm năng lực dài hạn.

Cùng quan tâm đến vấn đề phân quyền, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn ĐBQH Khánh Hòa) cho rằng, việc chuyển một số thẩm quyền từ Thủ tướng Chính phủ về Bộ Công Thương và giao Petrovietnam quyết định các nội dung chuyên môn, kỹ thuật trong quá trình thực hiện hợp đồng dầu khí là hướng cải cách cần thiết.

Theo đại biểu, việc giảm các tầng nấc phê duyệt có thể rút ngắn thời gian triển khai dự án, giảm chi phí tuân thủ và hạn chế nguy cơ bỏ lỡ cơ hội đầu tư. Với hoạt động dầu khí, quyết định chậm có thể kéo theo sự thay đổi của cả kế hoạch khoan, thậm chí ảnh hưởng tới hiệu quả của một chiến dịch thăm dò.

Tuy nhiên, đại biểu Lê Hữu Trí cho rằng, phân quyền phải được đặt trong khuôn khổ kiểm soát quyền lực và bảo đảm an toàn pháp lý.

Đáng chú ý, theo dự thảo Luật, Petrovietnam vừa có thể tham gia với tư cách nhà thầu, vừa thực hiện vai trò đại diện nước chủ nhà và được giao một số nhiệm vụ mang tính quản lý. Đại biểu cho rằng, đây là mô hình đặc thù của ngành dầu khí, nhưng cần được quy định minh bạch hơn.

Đại biểu đề xuất bổ sung tại Điều 56 quy định vai trò đại diện nước chủ nhà của Petrovietnam như một chức năng độc lập, từ đó làm cơ sở pháp lý cho các quyền và nghĩa vụ liên quan. Đồng thời, cần phân định rõ nhiệm vụ được Nhà nước giao với hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Theo đại biểu, nếu không tách bạch hai chức năng này, nguy cơ phát sinh xung đột lợi ích sẽ ảnh hưởng đến tính minh bạch và môi trường cạnh tranh, nhất là trong các dự án có sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) đánh giá dự thảo Luật đã có bước tiến khi quy định nghĩa vụ báo cáo định kỳ của Petrovietnam đối với những nội dung được giao quyền.

Ở góc độ kiểm soát sau phân quyền, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH Lâm Đồng) đánh giá dự thảo Luật đã có bước tiến khi quy định nghĩa vụ báo cáo định kỳ của Petrovietnam đối với những nội dung được giao quyền.

Theo đại biểu, trao quyền và hậu kiểm cần được thiết kế song hành ngay trong luật. Tuy nhiên, để cơ chế báo cáo trở thành công cụ giám sát thực chất, Chính phủ cần quy định rõ chu kỳ báo cáo, phạm vi thông tin phải cung cấp và cách xử lý khi phát hiện quyết định chấp thuận, phê duyệt chưa phù hợp.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng: “Cấp nào nắm rõ nhất thì quyết định việc đó”

Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh, phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục là tinh thần xuyên suốt của dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi). Theo Bộ trưởng, mục tiêu là tạo điều kiện giải phóng nguồn lực nhưng đồng thời phải củng cố cơ chế kiểm tra, giám sát.

Cách thiết kế này được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn thi hành Luật Dầu khí năm 2022, chủ trương đổi mới quản trị và tham khảo thông lệ của ngành dầu khí quốc tế.

“Cấp nào nắm rõ nhất thì ra quyết định về việc đó”, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh.

Theo Bộ trưởng, dự thảo Luật đang thiết kế hệ thống quản lý hoạt động dầu khí theo 3 tầng.

Ở cấp thứ nhất, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ tập trung quyết định các vấn đề có tính chiến lược, vĩ mô, gồm phân lô dầu khí, chính sách ưu đãi đầu tư và những nội dung liên quan đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại.

Ở cấp thứ hai, các cơ quan quản lý nhà nước, với Bộ Công Thương là cơ quan đầu mối, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương thực hiện chức năng quản lý chuyên ngành. Nhóm nhiệm vụ này bao gồm phê duyệt hợp đồng dầu khí, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, quản lý tài nguyên và trữ lượng dầu khí, đồng thời tổ chức kiểm tra, giám sát.

Ở cấp thứ ba, Petrovietnam - với tư cách đại diện nước chủ nhà - được giao một số thẩm quyền liên quan đến ký kết, quản lý, theo dõi và giám sát hoạt động dầu khí. Đặc biệt, Tập đoàn được quyết định một số nội dung cụ thể, mang tính chuyên môn, kỹ thuật trong phạm vi được giao.

Theo Bộ trưởng, việc giao thêm quyền cho Petrovietnam xuất phát từ năng lực chuyên môn, bộ máy và kinh nghiệm thực tiễn của Tập đoàn sau hơn 60 năm hoạt động trong lĩnh vực dầu khí.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng giải trình trước Quốc hội chiều 8/8.

Phân quyền nhưng không buông lỏng giám sát

Liên quan đến cơ chế hậu kiểm, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, dự thảo đã quy định tại khoản 10 Điều 58 việc Chính phủ ban hành quy định chi tiết về tổ chức kiểm tra, giám sát.

Cơ chế này được xây dựng theo hướng tăng cường giám sát dựa trên dữ liệu. Các thông tin do Petrovietnam và nhà thầu dầu khí báo cáo sẽ là cơ sở để cơ quan quản lý nhà nước theo dõi, đánh giá hoạt động và tiến hành kiểm toán theo định hướng rủi ro.

Theo Bộ trưởng, cách tiếp cận này nhằm tránh tình trạng quản lý bằng thủ tục hành chính ở mọi khâu, đồng thời bảo đảm Nhà nước kiểm soát được các hoạt động có nguy cơ ảnh hưởng đến tài nguyên, tài sản và lợi ích quốc gia.

Bộ trưởng cũng dẫn khoản 3 Điều 59 của dự thảo Luật, trong đó quy định trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước đối với việc đầu tư, bảo toàn và phát triển vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Như vậy, dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) đang được thiết kế theo hướng trao quyền mạnh hơn cho các chủ thể trực tiếp thực hiện công việc, trong đó có Petrovietnam, nhưng đồng thời gia tăng yêu cầu báo cáo, giám sát và kiểm soát rủi ro. Đây được xem là một trong những thay đổi quan trọng nhằm giảm độ trễ trong hoạt động dầu khí, song vẫn bảo đảm kiểm soát chặt tài nguyên và vốn nhà nước.

ĐBQH Nguyễn Thị Thanh Bình: Hoàn thiện khung pháp lý để mở đường phát triển năng lượng ngoài khơi

ĐBQH Phan Đức Hiếu: Cần tận dụng tối đa nguồn lực, hạ tầng dầu khí cho phát triển năng lượng mới

Trao quyền thực chất cho TP HCM để mở rộng không gian phát triển

Quốc hội xem xét sửa đổi Luật Dầu khí, Luật Nhà ở và nhiều luật quan trọng

ĐBQH Tạ Đình Thi: Cần thiết lập cơ chế khai thác hạ tầng dầu khí phục vụ phát triển kinh tế biển

Huy Tùng