Cần đẩy mạnh đầu tư công nghệ, da dạng hóa nguồn nguyên liệu sản xuất ethanol

Nguy cơ thiếu hụt nguồn nguyên liệu khi nhu cầu ethanol tăng cao

Phát biểu tại diễn đàn về phát triển nhiên liệu sinh học, ông Nguyễn Hùng Mạnh, Chánh Văn phòng Hiệp hội Sắn Việt Nam cho biết, hiện nay sắn lát khô vẫn là nguyên liệu chính để sản xuất ethanol nhiên liệu tại Việt Nam. Đây cũng là loại nguyên liệu mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất trong điều kiện sản xuất hiện nay.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Hùng Mạnh, việc bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định cho các nhà máy ethanol đang gặp nhiều khó khăn. Giá sắn lát khô hiện ở mức trên 6.000 đồng/kg, trong khi giá sắn củ tươi khoảng dưới 2.000 đồng/kg. Ngoài giá mua nguyên liệu, doanh nghiệp còn phải chịu thêm nhiều chi phí như vận chuyển, nhân công, bảo quản và những tác động từ tính thời vụ của cây sắn.

Theo ông Nguyễn Hùng Mạnh, cần xem xét nâng tầm đề án phát triển bền vững ngành hàng sắn thành chương trình được Chính phủ phê duyệt nhằm huy động sự tham gia đồng bộ của các bộ, ngành và địa phương trong phát triển vùng nguyên liệu.

Đáng chú ý, giá sắn nguyên liệu luôn có mối liên hệ chặt chẽ với giá xăng dầu. Khi giá xăng dầu giảm xuống mức thấp, các nhà máy sản xuất ethanol sẽ rất khó cạnh tranh trong thu mua nguyên liệu. Người nông dân và các đại lý thường ưu tiên bán sắn cho các nhà máy chế biến tinh bột, làm thức ăn chăn nuôi hoặc xuất khẩu vì mang lại lợi nhuận cao hơn.

Theo ông Nguyễn Hùng Mạnh, nếu mở rộng sử dụng nhiên liệu sinh học trong khi nguồn nguyên liệu vẫn chủ yếu phụ thuộc vào cây sắn thì nguy cơ thiếu hụt sẽ rất lớn. “Ngay ở thời điểm hiện nay, ngành sắn đã thiếu nguyên liệu”, ông nhấn mạnh.

Hiện phần lớn sản lượng sắn được sử dụng để sản xuất tinh bột, một phần chế biến sắn lát phục vụ chăn nuôi và xuất khẩu. Thậm chí, Việt Nam đã phải nhập khẩu cả sắn củ tươi và sắn lát từ Campuchia để đáp ứng nhu cầu chế biến trong nước. Nếu nhu cầu ethanol tiếp tục tăng, áp lực lên nguồn nguyên liệu sẽ ngày càng lớn.

Theo tính toán của Hiệp hội Sắn Việt Nam, với nhu cầu ethanol trong nước khoảng 250.000 m³ mỗi năm, lượng sắn lát cần sử dụng vào khoảng 1,1 triệu tấn. Trong bối cảnh nguồn cung hiện đã thiếu hụt, việc mở rộng sản xuất ethanol sẽ đòi hỏi những giải pháp căn cơ hơn về phát triển vùng nguyên liệu.

Cần đầu tư phát triển công nghệ để tối ưu nguồn nguyên liệu sản xuất ethanol.

Để giải quyết vấn đề này, ông Nguyễn Hùng Mạnh cho biết, Hiệp hội Sắn Việt Nam đã phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Công Thương xây dựng Đề án phát triển bền vững ngành hàng sắn giai đoạn 2022-2024. Đến tháng 4/2024, đề án đã được Bộ Công Thương phê duyệt, tạo nền tảng quan trọng cho việc phát triển ngành sắn trong thời gian tới.

Tuy nhiên, theo ông, để tạo chuyển biến mạnh mẽ hơn, cần xem xét nâng tầm đề án thành chương trình được Chính phủ phê duyệt nhằm huy động sự tham gia đồng bộ của các bộ, ngành và địa phương trong phát triển vùng nguyên liệu. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ mở rộng diện tích trồng sắn, nâng cao năng suất, cải thiện giống và xây dựng chuỗi cung ứng bền vững, đáp ứng nhu cầu của các nhà máy chế biến tinh bột cũng như sản xuất ethanol.

Đầu tư công nghệ để nâng cao sức cạnh tranh

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Mai Tuấn Đạt, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) cho biết, theo định hướng của cơ quan quản lý và chỉ đạo của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), BSR đã chuẩn bị tham gia đầu tư các dự án sản xuất nhiên liệu sinh học.

Trong bối cảnh nền kinh tế mở, doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải cạnh tranh trực tiếp với các nhà sản xuất hàng đầu thế giới. Hiện Mỹ chiếm khoảng 52% sản lượng ethanol toàn cầu, Brazil chiếm khoảng 27%, trong khi Việt Nam mới chỉ ở giai đoạn đầu phát triển ngành này. “Để bảo đảm nguồn cung, chúng ta phải kết hợp cả sản xuất trong nước và nhập khẩu”, ông Mai Tuấn Đạt nhận định.

Theo ông Mai Tuấn Đạt, cần đầu tư phát triển công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí và tạo lợi thế cạnh tranh ethanol.

Theo ông, một nhà máy nhiên liệu sinh học tại Khu kinh tế Dung Quất sẽ không chỉ cạnh tranh với các doanh nghiệp trong nước mà còn phải cạnh tranh với các nhà sản xuất toàn cầu, đặc biệt là Mỹ - quốc gia có hệ thống chính sách hỗ trợ rất mạnh cho ngành nhiên liệu sinh học. Điều này đặt ra yêu cầu rất lớn về năng lực cạnh tranh đối với doanh nghiệp Việt Nam.

Bên cạnh đó, nguồn nguyên liệu đầu vào cũng cần được đa dạng hóa. Theo ông Mai Tuấn Đạt, các nhà máy không thể tiếp tục phụ thuộc hoàn toàn vào cây sắn mà cần từng bước chuyển sang sử dụng ngô và các loại nguyên liệu khác có nguồn cung ổn định hơn, chi phí hợp lý hơn và khả năng cạnh tranh cao hơn.

Đặc biệt, ông nhấn mạnh rằng công nghệ sẽ là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của ngành ethanol Việt Nam trong tương lai. Chỉ khi ứng dụng các công nghệ tiên tiến, nâng cao hiệu suất chuyển hóa nguyên liệu, giảm chi phí sản xuất và tối ưu hóa chuỗi cung ứng, doanh nghiệp mới có thể cạnh tranh với các nhà sản xuất lớn trên thế giới.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy lộ trình sử dụng nhiên liệu sinh học nhằm giảm phát thải và thực hiện cam kết chuyển đổi năng lượng, việc bảo đảm nguồn nguyên liệu không chỉ là bài toán mở rộng diện tích trồng sắn mà còn đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể hơn. Phát triển vùng nguyên liệu bền vững, đa dạng hóa nguyên liệu đầu vào và đầu tư mạnh cho khoa học công nghệ sẽ là những trụ cột quan trọng để ngành ethanol phát triển hiệu quả, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và từng bước nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Chuyển đổi sang xăng E10: Không phải “áp đặt”, mà là bước đi tất yếu của an ninh năng lượng

Xăng E10 sẵn sàng “phủ sóng” toàn quốc: Không ghi nhận sự cố, người dùng được hưởng lợi kép

Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam: Xăng E10 không gây hại động cơ

Phát triển nhiên liệu sinh học tại Việt Nam: Bài học từ hình mẫu thành công của Brazil

Đình Khương