Cuộc gặp Việt - Xô trên thềm lục địa (Kỳ 2): Sự ra đời của Vietsovpetro

Theo các điều khoản của hiệp định, đến cuối năm 1980, phía Liên Xô phải đưa ra các dự thảo hiệp định về việc thành lập một xí nghiệp liên doanh và điều lệ của tổ chức này.

Ngày 31/12/1980, những văn bản này, sau khi được thỏa thuận với Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, Ủy ban Nhà nước về kinh tế đối ngoại và Bộ Công nghiệp Khí đốt Liên Xô, đã được trình lên Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô, gồm các biện pháp ưu tiên nhằm thúc đẩy việc khai thác dầu khí tại thềm lục địa phía Nam Việt Nam.

Lễ ký Hiệp định liên chính phủ về hợp tác thăm dò địa chất và khai thác dầu khí tại thềm lục địa phía Nam Việt Nam - Mátxcơva, Điện Kremlin, ngày 3/7/1980. Ảnh tư liệu

Từ đó, các tàu nghiên cứu khoa học Poisk, Iskatel, Gambursev, Malưgin, Experiment-2 (Liên Xô) đã thực hiện khảo sát từ, trọng lực, địa chấn với phạm vi rộng khắp, bao phủ toàn thềm lục địa Việt Nam từ vịnh Thái Lan đến vịnh Bắc Bộ, nhằm nghiên cứu cấu trúc và đánh giá tiềm năng các bể trầm tích Đệ Tam Việt Nam.

Ngày 19/6/1981, trong dinh thự của doanh nhân Morozov, nhà số 17 phố Alexey Tolstoy, Lễ ký kết Hiệp định giữa Chính phủ Liên bang Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô Viết và Chính phủ Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam về việc thành lập Xí nghiệp Liên doanh Việt - Xô (Vietsovpetro) đã bắt đầu như thế.

Đặt bút ký văn kiện này là Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô, Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, Chủ tịch Phân ban Liên Xô trong Ủy ban Liên chính phủ Liên Xô - Việt Nam về hợp tác kinh tế, khoa học và kỹ thuật K. F. Katushev và Phó Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chủ tịch Phân ban Việt Nam trong Ủy ban liên chính phủ Trần Quỳnh.

Khác với Hiệp định năm 1980 mang tính nguyên tắc, Hiệp định ngày 19/6/1981 xác lập cơ sở thành lập và hoạt động của Xí nghiệp Liên doanh Vietsovpetro. Theo đó, phía Việt Nam và Liên Xô cùng tham gia trên nguyên tắc bình đẳng, với nhiệm vụ tiến hành tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí tại thềm lục địa phía Nam Việt Nam.

Phó Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Trần Quỳnh và Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô K.F. Katusev ký Hiệp định thành lập Xí nghiệp Liên doanh Việt - Xô, ngày 19/6/1981. Ảnh tư liệu

Sự ra đời của Vietsovpetro đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quan hệ hợp tác giữa hai nước. Những cam kết ở cấp chính phủ được cụ thể hóa thành một tổ chức sản xuất có bộ máy điều hành, đội ngũ chuyên môn, nguồn lực tài chính và chương trình hoạt động thống nhất. Các chuyên gia Việt Nam và Liên Xô phối hợp giải quyết những yêu cầu kỹ thuật, quản lý và tổ chức của một ngành công nghiệp còn rất mới mẻ tại Việt Nam.

Đối với phía Việt Nam, đây còn là cơ hội tiếp nhận kinh nghiệm thực tiễn về điều hành hoạt động dầu khí ngoài khơi, quản lý dự án, khảo sát địa vật lý, khoan biển, xây lắp công trình và tổ chức khai thác. Những kiến thức ấy có ý nghĩa lâu dài, bởi năng lực công nghiệp dầu khí chỉ có thể hình thành khi được tích lũy qua thực tiễn sản xuất.

Khi mới thành lập, Vietsovpetro có 168 cán bộ, công nhân viên, gồm 58 người Việt Nam và 110 chuyên gia, công nhân Liên Xô. Một tập thể lao động quốc tế được hình thành, cùng đảm nhận nhiệm vụ vừa xây dựng cơ sở vật chất, vừa triển khai hoạt động tìm kiếm dầu khí trên biển.

Công việc đặt ra rất lớn. Vietsovpetro phải tổ chức bộ máy quản lý, tiếp nhận và xử lý tài liệu địa chất, lập chương trình khảo sát, chuẩn bị phương tiện khoan, đồng thời xây dựng một hệ thống dịch vụ hậu cần phục vụ các công trình ngoài khơi.

Theo chương trình hoạt động giai đoạn 1981-1990, những nhiệm vụ trọng tâm của liên doanh gồm khảo sát địa vật lý và địa chất công trình, khoan tìm kiếm, thăm dò tại các lô 09 và 16, xây dựng căn cứ dịch vụ tổng hợp trên bờ và tổ chức khai thác mỏ Bạch Hổ.

Tháng 12/1981, chuyến tàu đầu tiên chở hàng hóa từ Liên Xô cập cảng dầu khí Vũng Tàu. Cùng các phương tiện vận tải, ôtô, đầu kéo, rơ-moóc là khối lượng lớn xi măng, sắt thép, máy móc và thiết bị phục vụ xây dựng kho tàng, bến cảng, bãi lắp ráp giàn khoan. Những chuyến hàng tiếp nối đã góp phần hình thành cơ sở vật chất ban đầu cho hoạt động dầu khí ngoài khơi.

Cảng dầu khí Vũng Tàu dần trở thành đầu mối của một hệ thống công nghiệp mới, nơi những thiết bị, vật tư được đưa từ nước ngoài về tiếp nhận, kiểm tra, lắp ráp, rồi tiếp tục vận chuyển ra biển. Cùng với lực lượng Vietsovpetro, nhiều đơn vị xây lắp, dịch vụ và vận tải trong nước đã tham gia thực hiện các nhiệm vụ hậu cần, xây dựng và cung ứng.

Từ đây, trên vùng đất ven biển Vũng Tàu, một căn cứ phục vụ công nghiệp dầu khí hiện đại bắt đầu thành hình.

(còn tiếp)

Cuộc gặp Việt - Xô trên thềm lục địa (Kỳ 1): Một quyết định giữa bộn bề khó khăn

Vietsovpetro: Biểu tượng đẹp, trang sử vàng trong quan hệ Việt-Nga

Hành trình vươn ra biển lớn

Lâm Anh