Xây dựng mô hình “Nhà máy thông minh” Nhà máy Đạm Cà Mau:

Kỳ 1: Từ nghị quyết Đảng ủy đến "Nhà máy thông minh"

08:10 | 27/10/2026

68 lượt xem

a a

(PetroTimes) - Tại Nhà máy Đạm Cà Mau, chuyển đổi số được đặt trong tổng thể nhiệm vụ chính trị và chiến lược phát triển doanh nghiệp. Từ nghị quyết của Đảng ủy PVCFC đến việc tích hợp dữ liệu, đổi mới quản trị và lựa chọn các khâu trọng tâm, vai trò của tổ chức Đảng được khẳng định trong quá trình cụ thể hóa chủ trương thành những mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp sản xuất, kinh doanh.

Đưa chuyển đổi số vào trọng tâm lãnh đạo

Đảng ủy Tổng công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC) ban hành Nghị quyết số 371-NQ/ĐU ngày 25/4/2022 về thực hiện chuyển đổi số tại công ty đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Ngày 21/2/2025, Đảng ủy tiếp tục ban hành Nghị quyết số 985-NQ/ĐU, nhấn mạnh đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhằm nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tạo động lực tăng trưởng mới.

Việc triển khai được cụ thể hóa bằng cơ chế, sự chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra, giám sát, cùng Chiến lược khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến năm 2030, định hướng đến năm 2050.

Theo ông Văn Tiến Thanh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐQT PVCFC, chuyển đổi số phải được xác định là một phần trong định hướng phát triển của doanh nghiệp, không phải một dự án công nghệ độc lập.

“Điều quan trọng nhất là phải nhìn nhận chuyển đổi số không phải là một dự án công nghệ độc lập, càng không phải việc đầu tư thêm một vài phần mềm, thiết bị hay hệ thống mới. Đối với PVCFC, chuyển đổi số được xác định là một phương thức mới để nâng cao năng lực sản xuất, năng lực quản trị và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Vì vậy, ngay từ đầu, Đảng ủy PVCFC đã đặt chuyển đổi số trong tổng thể nhiệm vụ chính trị và chiến lược phát triển của toàn Tổng công ty”.

Bên trong phòng điều khiển trung tâm của Nhà máy Đạm Cà Mau.

Về quá trình cụ thể hóa chủ trương, ông Thanh nhấn mạnh: “Từ định hướng của Đảng ủy cấp trên về chuyển đổi số đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, Đảng ủy PVCFC đã ban hành Nghị quyết số 371-NQ/ĐU ngày 25/4/2022 về thực hiện chuyển đổi số tại Công ty đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Đây là một dấu mốc quan trọng, bởi từ thời điểm đó, chuyển đổi số được xác lập ở cấp nghị quyết của Đảng ủy, trở thành một nội dung lãnh đạo xuyên suốt chứ không chỉ là nhiệm vụ riêng của bộ phận công nghệ thông tin”.

Ở cấp nhà máy, yêu cầu là chuyển các định hướng này thành những nhiệm vụ gắn với hoạt động vận hành, bảo dưỡng và quản trị.

“Đối với Đảng bộ bộ phận Nhà máy Đạm Cà Mau, tinh thần đó được chuyển thành những nhiệm vụ rất cụ thể: vận hành an toàn, ổn định; bảo dưỡng chuyên nghiệp; loại bỏ tổn thất; nâng cao năng suất; tối ưu chi phí; làm chủ công nghệ; nâng cao độ tin cậy thiết bị; phát triển hạ tầng dữ liệu và năng lực của đội ngũ kỹ thuật. Tôi cho rằng đây chính là điểm khác biệt của PVCFC. Chúng tôi không đặt câu hỏi ‘nhà máy cần mua công nghệ gì?’, mà đặt câu hỏi ‘nhà máy đang có điểm nghẽn gì và công nghệ, dữ liệu có thể giúp giải quyết điểm nghẽn đó như thế nào?’.” - Bí thư Đảng ủy PVCFC nhấn mạnh.

Ngày 1/10/2025, Nhà máy Đạm Cà Mau được gắn biển “Dự án nâng cấp Nhà máy thông minh giai đoạn 1”. Đây là hoạt động thiết thực chào mừng Đại hội đại biểu Đảng bộ Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM) lần thứ IV, nhiệm kỳ 2025-2030, hướng tới Đại hội đại biểu Đảng bộ Chính phủ lần thứ Nhất và Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Trọng tâm giai đoạn này là tích hợp dữ liệu từ các hệ thống hiện hữu, xây dựng kho dữ liệu tập trung, kết nối sản xuất và bảo dưỡng, tạo nền tảng cho điều hành dựa trên dữ liệu.

Ông Văn Tiến Thanh khái quát sự phân công giữa các cấp quản trị và lực lượng thực hiện: “Đảng lãnh đạo bằng định hướng và nghị quyết; HĐQT định hướng, giám sát; Ban điều hành tổ chức thực hiện; các tổ chức Đảng, chi bộ và đội ngũ cán bộ, đảng viên tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động; còn người lao động là chủ thể trực tiếp biến công nghệ thành năng suất và hiệu quả”.

Các đại biểu chúc mừng Lễ gắn biển công trình Dự án nâng cấp Nhà máy thông minh giai đoạn 1.

Từ nghị quyết đến hành động ở từng chi bộ

Để chuyển đổi số đi vào thực tiễn, yêu cầu đặt ra không chỉ là ban hành nghị quyết, mà còn phải cụ thể hóa chủ trương thành mục tiêu, nhiệm vụ và chương trình hành động phù hợp với điều kiện sản xuất của Nhà máy Đạm Cà Mau. Đây là khâu thể hiện vai trò của các chi bộ trong việc đưa định hướng của Đảng ủy đến từng lĩnh vực công tác, gắn yêu cầu đổi mới với trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và người lao động.

Trong quá trình đó, các cấp ủy, chi bộ và đội ngũ cán bộ quản lý, kỹ thuật cùng tham gia thúc đẩy việc triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số, từ đổi mới phương thức quản trị, ứng dụng dữ liệu trong điều hành đến tối ưu vận hành và bảo dưỡng thiết bị. Những định hướng chung chỉ có thể trở thành kết quả khi được cụ thể hóa thành công việc hằng ngày, có sự phối hợp giữa các bộ phận và được theo dõi trong quá trình thực hiện.

Có thể kể đến những cán bộ trực tiếp tham gia quá trình này như ông Nguyễn Thanh Tùng, khi đó là Phó Tổng giám đốc, nay là Tổng giám đốc PVCFC; ông Nguyễn Duy Hải, khi đó là Giám đốc Nhà máy, nay là Phó Tổng giám đốc PVCFC; cùng ông Bùi Văn Chương, ông Phạm Thường và đội ngũ cán bộ, đảng viên tại các đơn vị sản xuất. Ở những vị trí công tác khác nhau, họ góp phần đưa các mục tiêu chuyển đổi số vào hoạt động quản lý, kỹ thuật và vận hành, tạo sự gắn kết giữa định hướng lãnh đạo với yêu cầu thực tế của nhà máy.

Vai trò của tổ chức Đảng vì thế không chỉ nằm ở việc xác lập chủ trương, mà còn ở khả năng tổ chức thực hiện, phân công trách nhiệm, tạo sự đồng thuận và thúc đẩy các bộ phận cùng hướng tới mục tiêu chung. Nhà máy thông minh không đơn thuần là câu chuyện ứng dụng công nghệ, mà còn là quá trình đổi mới phương thức lãnh đạo, quản trị và tổ chức sản xuất.

Kỳ 1: Từ nghị quyết Đảng ủy đến Nhà máy thông minh

Vai trò của tổ chức Đảng không chỉ nằm ở việc xác lập chủ trương, mà còn ở khả năng tổ chức thực hiện, phân công trách nhiệm, tạo sự đồng thuận và thúc đẩy các bộ phận cùng hướng tới mục tiêu chung.

Từ ứng dụng công nghệ đến quản trị dựa trên dữ liệu

Trong năm 2025, PVCFC hoàn thiện và đưa vào vận hành Data Warehouse, kết nối các hệ thống ứng dụng và triển khai báo cáo gần thời gian thực phục vụ phân tích, ra quyết định. Trong sản xuất, dữ liệu từ các hệ thống SCADA, ERP, MES được kết nối để theo dõi thông số vận hành, tiêu hao năng lượng, hiệu suất dây chuyền và trạng thái an toàn.

Theo ông Thanh, thách thức không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở việc thay đổi cách tổ chức khai thác thông tin. “Tôi cho rằng đây mới là phần khó nhất của chuyển đổi số. Công nghệ có thể mua được, phần mềm có thể thuê hoặc đầu tư, nhưng thay đổi tư duy của tổ chức và con người thì không thể mua bằng tiền. PVCFC xác định phải chuyển từ tư duy ‘có phần mềm là chuyển đổi số’ sang tư duy ‘dữ liệu phải tạo ra giá trị và hỗ trợ quyết định’. Đó cũng là lý do chúng tôi không triển khai các ứng dụng một cách rời rạc mà từng bước xây dựng nền tảng dữ liệu tập trung”.

Nền tảng dữ liệu được kỳ vọng giúp người quản lý phát hiện bất thường sớm hơn, có thêm cơ sở phân tích và lựa chọn phương án xử lý. Ông Thanh phân tích: “Điều chúng tôi muốn thay đổi là cách đặt câu hỏi. Trước đây, một cán bộ quản lý có thể hỏi: ‘Tại sao thiết bị này hôm nay hoạt động không ổn định?’. Sau này, hệ thống phải giúp trả lời sâu hơn: thiết bị đã có dấu hiệu bất thường từ khi nào, chỉ số nào thay đổi, xu hướng đang đi theo hướng nào, nguy cơ xảy ra sự cố ra sao và phương án xử lý nào tối ưu nhất? Đó chính là sự chuyển đổi từ quản trị dựa nhiều vào kinh nghiệm sang quản trị dựa trên dữ liệu, nhưng tôi nhấn mạnh rằng dữ liệu không thay thế con người. Dữ liệu giúp con người nhìn thấy vấn đề sớm hơn, đầy đủ hơn và có cơ sở hơn để quyết định”.

Cùng với việc xây dựng hệ thống, PVCFC từng bước xác định trách nhiệm đối với dữ liệu và ban hành quy định khai thác, sử dụng dữ liệu số.

Một điểm rất quan trọng trong quá trình này là PVCFC cũng đang từng bước xây dựng quản trị dữ liệu, chứ không chỉ xây dựng hệ thống dữ liệu. PVCFC đã chuyển dần từ dữ liệu phân tán sang quản trị dữ liệu tập trung, xác định Data Owner/Data Steward, đồng thời ban hành quy định về khai thác và sử dụng hiệu quả dữ liệu số. Đảng ủy có vai trò rất quan trọng ở đây: tạo sự thống nhất về nhận thức, tạo động lực thay đổi và kiểm soát để chuyển đổi số không đi chệch khỏi mục tiêu nâng cao hiệu quả doanh nghiệp.

Đối với trí tuệ nhân tạo (AI), PVCFC hướng đến ứng dụng có trách nhiệm, bảo đảm tuân thủ và duy trì sự giám sát của con người trong các quyết định quan trọng. Bí thư Đảng ủy PVCFC cho biết: “Chúng tôi xác định AI không chỉ là công cụ nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn đặt ra yêu cầu mới về quản trị công nghệ, dữ liệu và trách nhiệm ra quyết định. Vì vậy, PVCFC đang từng bước xây dựng khung quản trị AI, bảo đảm công nghệ được ứng dụng minh bạch, đúng quy định, dữ liệu được bảo vệ và con người luôn giữ vai trò kiểm soát đối với những quyết định quan trọng có sự hỗ trợ của AI. Mục tiêu cuối cùng không phải là ‘nhà máy có bao nhiêu phần mềm’, mà là ‘nhà máy ra quyết định tốt hơn, nhanh hơn, chính xác hơn và chủ động hơn nhờ dữ liệu’.”

PVCFC đã chuyển dần từ dữ liệu phân tán sang quản trị dữ liệu tập trung, xác định Data Owner/Data Steward, đồng thời ban hành quy định về khai thác và sử dụng hiệu quả dữ liệu số.

Chọn đúng điểm nghẽn để chuyển đổi

Trong Dự án Nhà máy thông minh giai đoạn 1, PVCFC xác định vận hành sản xuất và bảo dưỡng là hai mô-đun trọng tâm, đồng thời tích hợp dữ liệu sản xuất - bảo trì trên nền tảng dữ liệu tập trung. Với lĩnh vực năng lượng, doanh nghiệp sử dụng EPMS, hệ thống giám sát điện thông minh, KPI năng lượng và định mức kinh tế - kỹ thuật để theo dõi tiêu hao, nhận diện dư địa tiết kiệm và đề xuất giải pháp cải tiến.

Ông Văn Tiến Thanh nhấn mạnh nguyên tắc lựa chọn ưu tiên: “Chúng tôi không lựa chọn ưu tiên theo cách ‘công nghệ nào mới nhất thì triển khai trước’. Nguyên tắc của PVCFC là ưu tiên nơi tạo ra tác động lớn nhất đối với an toàn, tính liên tục của sản xuất, chi phí và năng suất. Đối với Nhà máy Đạm Cà Mau, những lĩnh vực được đặt trọng tâm gồm vận hành sản xuất, quản lý thiết bị và bảo dưỡng, năng lượng, an toàn - môi trường, chất lượng và điều hành tổng thể. Lý do rất rõ: với một nhà máy hóa chất - phân bón quy mô lớn, chỉ một điểm nghẽn thiết bị cũng có thể ảnh hưởng đến cả chuỗi sản xuất. Vì vậy, nếu dữ liệu có thể giúp phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, tối ưu lịch bảo dưỡng, giảm dừng máy ngoài kế hoạch thì giá trị tạo ra là rất lớn”.

Cách tiếp cận này cũng được thể hiện trong định hướng của Đảng bộ bộ phận Nhà máy nhiệm kỳ 2025-2030, khi chương trình Quản lý bảo trì toàn diện (TPM), bảo dưỡng tiên đoán, chuyển đổi số trong quản trị sản xuất, văn hóa an toàn và cải tiến công nghệ được đặt trong mối liên hệ với nhau.

Đây cũng là lý do chương trình TPM, bảo dưỡng tiên đoán và chuyển đổi số được đặt cạnh nhau trong định hướng phát triển của Đảng bộ bộ phận Nhà máy. Tại Đại hội Đảng bộ bộ phận Nhà máy nhiệm kỳ 2025-2030, các tham luận tập trung vào TPM, chuyển đổi số trong quản trị sản xuất, bảo dưỡng tiên đoán, văn hóa an toàn và cải tiến công nghệ. Trong Dự án Nhà máy thông minh giai đoạn 1, PVCFC cũng xác định hai mô-đun trọng tâm là vận hành sản xuất và bảo dưỡng, đồng thời tích hợp dữ liệu sản xuất - bảo trì trên nền tảng dữ liệu tập trung. Năng lượng cũng là một ví dụ điển hình. PVCFC sử dụng EPMS, hệ thống giám sát điện thông minh, KPI năng lượng và định mức kinh tế - kỹ thuật để theo dõi tiêu hao, nhận diện dư địa tiết kiệm và đưa ra giải pháp cải tiến.

Kết quả thực tế cho thấy cách tiếp cận này có cơ sở. Năm 2025, sau các giải pháp cải tiến và tối ưu công nghệ, công suất vận hành sau bảo dưỡng tổng thể tăng từ 115% lên 118%; mức tiêu hao thực hiện cả năm là 21,766 GJ/tấn urê bao, tiết giảm 4,44% so với định mức năm 2022. Như vậy, tiêu chí lựa chọn của chúng tôi rất đơn giản: chuyển đổi số phải bắt đầu từ bài toán kinh doanh và sản xuất, sau đó mới lựa chọn công nghệ.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐQT Văn Tiến Thanh và Tổng Giám đốc PVCFC Nguyễn Thanh Tùng kiểm tra công tác bảo dưỡng sửa chữa Nhà máy Đạm Cà Mau năm 2026.

Đưa Nghị quyết đến từng vị trí việc làm

Ngày 24/7/2025, Đảng bộ bộ phận Nhà máy Đạm Cà Mau tổ chức sinh hoạt chuyên đề về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ban Chấp hành Đảng bộ bộ phận, các chi bộ trực thuộc và Đoàn Thanh niên cùng cam kết triển khai các mục tiêu của Nghị quyết 985-NQ/ĐU.

Ông Văn Tiến Thanh cho hay: “Đây là một nguyên tắc mà Đảng ủy PVCFC rất coi trọng: nghị quyết không thể chỉ dừng ở phòng họp của cấp ủy. Muốn chuyển đổi số thành công thì phải đưa được chủ trương từ cấp Tổng Công ty xuống từng đơn vị, từng dây chuyền, từng vị trí việc làm. Đó là quá trình ‘dịch’ một nghị quyết chiến lược thành những việc cụ thể mà người lao động có thể nhìn thấy, thực hiện và đo lường được. Đối với Đảng bộ bộ phận Nhà máy Đạm Cà Mau, việc tổ chức sinh hoạt chuyên đề ngày 24/7/2025 về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một ví dụ rõ. Tại đây, Ban Chấp hành Đảng bộ bộ phận, các chi bộ trực thuộc và Đoàn Thanh niên đã cùng cam kết triển khai các mục tiêu của Nghị quyết 985-NQ/ĐU”.

Để chuyển đổi số không trở thành nhiệm vụ riêng của bộ phận công nghệ, sự phối hợp giữa các lực lượng trong nhà máy có vai trò quan trọng. Bí thư Đảng ủy PVCFCnhấn mạnh: “Tôi đánh giá rất cao cách làm này, bởi chuyển đổi số không thể chỉ do một phòng ban thực hiện. Kỹ sư công nghệ thông tin không thể một mình xây dựng Nhà máy thông minh nếu thiếu kỹ sư sản xuất; cán bộ sản xuất không thể tối ưu dữ liệu nếu thiếu người hiểu công nghệ; và lãnh đạo cũng không thể ra quyết định tốt nếu dữ liệu từ hiện trường không chính xác.

Do đó, các chi bộ có vai trò tập hợp, tuyên truyền, tạo đồng thuận; cán bộ, đảng viên phải đi đầu trong thay đổi; đội ngũ kỹ thuật phải là lực lượng nòng cốt về chuyên môn; Đoàn Thanh niên phải là lực lượng tiên phong trong tiếp nhận công nghệ mới”.

Ban Chấp hành Đảng bộ bộ phận và các chi bộ trực thuộc, Đoàn Thanh niên cam kết triển khai thực hiện các mục tiêu của nghị quyết tại buổi sinh hoạt chuyên đề về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày 24/7/2025.

Việc phân định trách nhiệm còn được đặt ra với dữ liệu, nhằm bảo đảm thông tin được quản lý và sử dụng đúng mục đích. Theo ông Thanh: “Ở cấp quản trị doanh nghiệp, chúng tôi cũng từng bước phân định rõ trách nhiệm, dữ liệu và quyền hạn. Việc xác định Data Owner, Data Steward không đơn thuần là kỹ thuật mà còn là trách nhiệm giải trình trong quản trị. Tôi cho rằng khi mỗi người hiểu rằng dữ liệu mình tạo ra hôm nay có thể trở thành thông tin giúp một đồng nghiệp ở một khâu khác ra quyết định ngày mai, thì lúc đó chuyển đổi số mới thực sự trở thành văn hóa làm việc”.

Dự án Nhà máy thông minh giai đoạn 1 được gắn biển ngày 1/10/2025 là một dấu mốc trong quá trình triển khai. Thử thách tiếp theo là đưa dữ liệu tham gia sâu hơn vào quản trị hằng ngày, nâng cao khả năng làm chủ công cụ số của người lao động và đánh giá hiệu quả bằng những thay đổi có thể kiểm chứng trong vận hành.

Đón đọc Kỳ 2: Khi nghị quyết được đo bằng hiệu quả sản xuất