Kỳ 7: Thứ còn lại sau những công trình

Những người từng làm việc ở Bạch Hổ trong những năm đầu hiểu rất rõ giá trị của kinh nghiệm thực tế khi câu hỏi lớn nhất của những người trên công trình ngoài khơi là làm sao nhanh chóng tìm ra dầu.

Ngày ấy, nhiều thứ chưa có sẵn. Không có một thế hệ kỹ sư dầu khí ngoài khơi đủ đông để có thể dựa vào kinh nghiệm của người đi trước. Không có hệ thống công nghệ được phát triển hoàn chỉnh trong nước. Không có những quy trình được xây dựng từ hàng chục năm vận hành.

Con người phải học ngay trong quá trình làm việc. Mỗi sự cố trở thành một bài học. Mỗi lần thử nghiệm tạo thêm một lớp kinh nghiệm. Mỗi công trình lại để lại một phần tri thức cho công trình sau. Đó là cách một tổ chức xây dựng ký ức nghề nghiệp.

Dây chuyền sản xuất phân bón Cà Mau

Nhìn từ hôm nay, có thể dễ dàng thấy một chuỗi phát triển: từ khai thác dầu khí đến khí, điện, phân bón, lọc hóa dầu, dịch vụ kỹ thuật, nghiên cứu và những lĩnh vực năng lượng mới. Nhưng nếu chỉ nhìn vào các công trình, người ta có thể bỏ qua mối liên hệ quan trọng nhất giữa chúng. Đó là con người.

Người từng làm ngoài biển mang kinh nghiệm về đất liền. Người từng vận hành một nhà máy truyền lại kinh nghiệm cho lớp kỹ sư trẻ. Người từng tham gia một dự án lớn mang phương pháp quản trị sang dự án khác.

Một chuyên gia có thể mất nhiều năm để tích lũy kinh nghiệm, nhưng chỉ cần một tổ chức không có cơ chế truyền lại, phần kinh nghiệm ấy có thể mất theo người nghỉ việc.

Vì vậy, sự kế thừa trong một ngành công nghiệp không phải là câu chuyện tình cảm giữa các thế hệ. Đó là một yêu cầu về quản trị. Một tổ chức muốn đi xa phải biết mình đang có những năng lực nào, năng lực nào đang nằm trong tay một số ít chuyên gia, năng lực nào cần được chuẩn hóa, đào tạo và chuyển giao cho thế hệ tiếp theo.

Đặc biệt với ngành năng lượng, nơi một sai sót có thể gây hậu quả lớn và một kỹ năng vận hành có thể chỉ được hình thành sau nhiều năm, vấn đề này càng quan trọng.

Đây cũng là lúc cần hiểu lại khái niệm “giữ lửa di sản”. Di sản không phải là những gì đã được đóng khung trong quá khứ. Nếu chỉ giữ nguyên cách làm cũ, di sản sẽ trở thành ký ức. Một di sản sống phải tạo ra khả năng mới. Người đi sau không nhất thiết phải làm đúng những gì người đi trước đã làm. Họ phải biết người đi trước đã giải quyết vấn đề bằng cách nào, đã sai ở đâu, đã học được điều gì và từ những bài học đó có thể giải quyết vấn đề mới ra sao.

Bạch Hổ là một ví dụ. Giá trị của phát hiện đá móng không chỉ nằm ở lượng dầu được khai thác sau đó. Giá trị lớn hơn là thế hệ sau học được rằng trong khoa học, một giả thuyết phải được kiểm nghiệm bằng thực tế; khi thực tế không phù hợp, phải dám xem xét lại giả thuyết.

Dung Quất cũng vậy. Giá trị không chỉ nằm ở nhà máy. Nó nằm ở đội ngũ được đào tạo để vận hành một nhà máy lọc dầu hiện đại, rồi từ đó tiếp tục tích lũy kinh nghiệm cho những bài toán sau.

Cà Mau cũng không chỉ để lại một cụm khí - điện - đạm. Nó để lại kinh nghiệm tổ chức một chuỗi công nghiệp sử dụng khí đồng bộ.

Cán bộ, kỹ sư, người lao động PTSC tại dự án Gallaf 1 ở Qatar.

PTSC không chỉ để lại những công trình ngoài khơi. Nó để lại năng lực chế tạo, lắp đặt, quản lý dự án và làm việc trong môi trường biển có thể tiếp tục được nâng cấp cho những thị trường mới.

Như vậy, sau mỗi công trình là một lớp năng lực. Và sau mỗi thế hệ là một lần lớp năng lực ấy được chuyển giao.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh yêu cầu đào tạo, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho đội ngũ PETROVIETNAM trong bối cảnh ngành năng lượng thay đổi. Đây là một yêu cầu có ý nghĩa vượt ra ngoài công tác cán bộ. Bởi chuyển dịch năng lượng sẽ tạo ra những công việc mà thế hệ trước chưa từng làm.

Một kỹ sư dầu khí có thể phải hiểu thêm về điện, dữ liệu, tự động hóa hoặc các công nghệ giảm phát thải. Một đội ngũ kỹ thuật ngoài khơi có thể phải tiếp cận những tiêu chuẩn và công nghệ mới của điện gió. Một người làm khí có thể phải hiểu thêm về LNG, hydrogen, ammonia hoặc các giải pháp carbon.

Những thay đổi ấy không phủ nhận kinh nghiệm cũ. Ngược lại, kinh nghiệm cũ là nền móng để tiếp nhận cái mới. Nhưng nếu không tiếp tục học, kinh nghiệm sẽ biến thành giới hạn. Đây chính là bài toán khó của mọi tổ chức đã thành công trong một giai đoạn dài: làm thế nào để giữ được những năng lực đã được kiểm chứng nhưng không bị đóng khung bởi chính những thành công đó.

Kỷ niệm 65 năm ngày truyền thống PETROVIETNAM vì vậy không chỉ là câu chuyện của những người đã đi qua một chặng đường. Đó còn là câu chuyện về những gì họ để lại cho người đi sau. Một bản thiết kế. Một quy trình. Một kinh nghiệm xử lý sự cố. Một phương pháp vận hành. Một bài học quản trị. Một phát hiện khoa học. Một cách tiếp cận mới. Hay đơn giản là một lời nhắc rằng có những vấn đề không thể giải quyết bằng cách làm quen thuộc.

Những thứ ấy không phải lúc nào cũng được nhìn thấy. Nhưng chúng chính là phần “di sản” làm nên khả năng đi tiếp. Vì thế, điều cần giữ lại sau 65 năm không phải chỉ là ký ức về những công trình. Cần giữ lại khả năng tạo ra công trình mới. Không phải chỉ giữ những công nghệ đã từng thành công mà giữ năng lực làm chủ công nghệ. Không phải chỉ giữ những người đã có kinh nghiệm mà xây dựng một thế hệ mới có khả năng tiếp nhận và phát triển kinh nghiệm ấy.

Đó là cách di sản không bị biến thành quá khứ. Nó trở thành năng lực của tương lai. Và khi năng lực ấy được truyền lại, câu chuyện 65 năm không còn là câu chuyện về một hành trình đã hoàn thành. Nó trở thành câu hỏi về lựa chọn tiếp theo.

Xem tiếp kỳ 8:65 năm và một lần nữa lựa chọn

	Kỳ 1: Khi phía trước chưa có con đường
	Kỳ 2: Bạch Hổ và lựa chọn đi tiếp khi lời giải chưa rõ
	Kỳ 3: Khi tài nguyên phải đi xa hơn lòng đất
	Kỳ 4: Khi dòng khí trở thành chuỗi giá trị
	Kỳ 5: Từ tài sản đến năng lực
	Kỳ 6: Khi giá trị của PETROVIETNAM vượt ra ngoài một doanh nghiệp

Thanh Ngọc