“Hợp lực” ổn định giá xăng dầu, góp phần bảo đảm tăng trưởng hai con số

Việt Nam duy trì được mặt bằng giá xăng dầu thấp hơn đáng kể so với nhiều nước trong khu vực

Theo số liệu được cung cấp về kỳ điều hành ngày 15/10/2026, giá xăng tại Việt Nam không cao hơn 27.029 đồng/lít, trong khi mức giá quy đổi tại Thái Lan là 32.471 đồng/lít, Campuchia 34.026 đồng/lít, Trung Quốc 35.017 đồng/lít và Lào 52.104 đồng/lít. Mức giá giữa các nước còn chịu ảnh hưởng của chính sách thuế, trợ giá và cơ chế quản lý riêng, nhưng sự chênh lệch ấy cho thấy nỗ lực giảm áp lực giá nhiên liệu trong nước.

Điều đáng quan tâm không chỉ ở chỗ, giá xăng dầu thấp hơn bao nhiêu, mà là vì sao chúng ta có thể duy trì mặt bằng giá ấy giữa những biến động khó lường? Câu trả lời nằm ở sự “hợp lực” giữa chính sách điều hành của Nhà nước, các công cụ tài khóa, cơ chế bình ổn giá và năng lực bảo đảm nguồn cung của doanh nghiệp năng lượng. Mỗi giải pháp đảm nhiệm một phần việc, khi được phối hợp đồng bộ, chúng tạo thành sức chống chịu cho nền kinh tế.

Trước hết là chính sách thuế, phí và điều hành vĩ mô. Giá bán lẻ xăng dầu không chỉ phụ thuộc vào giá thành phẩm thế giới mà còn chịu tác động của thuế và các chi phí liên quan. Vì vậy, điều chỉnh chính sách thuế đúng thời điểm có thể giảm bớt áp lực tăng giá từ thị trường quốc tế vào trong nước.

Nghị quyết số 43/2026/NQ-CP ngày 30/9/2026 kéo dài đến hết ngày 31/12/2026 về việc áp dụng một số chính sách thuế đối với xăng dầu, nguyên liệu sản xuất xăng dầu và nhiên liệu bay yêu cầu: mức thuế bảo vệ môi trường đối với các mặt hàng thuộc diện áp dụng được duy trì ở mức 0 đồng/lít; xăng dầu thuộc diện không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng vẫn được khấu trừ thuế đầu vào.

Những chính sách này giúp giảm gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng, hạn chế nguy cơ giá nhiên liệu kéo theo giá hàng hóa leo thang. Tất nhiên, giảm thuế đồng nghĩa ngân sách phải chấp nhận giảm một phần nguồn thu trước mắt. Nhưng trong bối cảnh cần duy trì sức mua và nhịp sản xuất, đây là bài toán cân đối giữa lợi ích ngân sách ngắn hạn với yêu cầu ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng bền vững.

Nếu chính sách thuế góp phần giảm cấu thành giá thì Quỹ bình ổn có thể chia sẻ một phần áp lực trong những thời điểm thích hợp, hạn chế những cú tăng giá quá mạnh. Tuy nhiên, Quỹ không phải nguồn lực vô hạn và không thể thay thế các giải pháp căn cơ về nguồn cung. Bình ổn hiệu quả đòi hỏi sử dụng đúng thời điểm, minh bạch, có tính toán và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp với người tiêu dùng.

Bởi giá có thể được điều chỉnh bằng một quyết định, nhưng xăng dầu không thể xuất hiện chỉ bằng một mệnh lệnh. Nếu nguồn hàng thiếu hụt, mọi nỗ lực bình ổn đều khó bền vững. Vì vậy, nền tảng vật chất của sự ổn định chính là năng lực khai thác, chế biến, nhập khẩu và tổ chức cung ứng.

Xuất sản phẩm cho xe bồn tại kho xăng dầu của PVOIL

Từ thực tiễn điều hành tại Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM), đại biểu Quốc hội Lê Ngọc Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn, cho biết, trong chín tháng đầu năm 2026, bên cạnh nguồn khai thác trong nước, PETROVIETNAM đã cung ứng bổ sung 25 triệu thùng dầu thô cho hai nhà máy lọc dầu. Trước nguy cơ đứt gãy nguồn cung liên quan đến xung đột tại Trung Đông, Tập đoàn tranh thủ sự hỗ trợ của Chính phủ để mở rộng thị trường và mua thành công 18 triệu thùng dầu từ nước ngoài. Nhờ đó, hai nhà máy lọc dầu có thêm nguồn nguyên liệu để duy trì hoạt động ở công suất cao.

Trong chín tháng năm 2026, sản lượng dầu thô khai thác trong nước tăng trên 10% so với cùng kỳ. Hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Dung Quất đang vận hành ở mức khoảng 120 - 125% công suất thiết kế, đáp ứng trên 70% nhu cầu xăng dầu cả nước. Đây là những kết quả có ý nghĩa trực tiếp đối với an ninh năng lượng, nhất là khi thị trường quốc tế tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn nguồn cung.

Đóng góp của PETROVIETNAM không chỉ nằm ở sản lượng dầu khai thác hay xăng dầu thành phẩm, mà còn ở khả năng tìm kiếm nguồn nguyên liệu thay thế, mở rộng thị trường và tổ chức chuỗi cung ứng trong điều kiện bất định. Một nguồn dầu được bổ sung đúng lúc, một nhà máy duy trì được công suất cao có thể giúp tránh những xáo trộn lớn hơn cho thị trường trong nước.

Từ câu chuyện xăng dầu, có thể thấy tầm quan trọng của việc chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động tạo dư địa an toàn. Nguồn cung trong nước, các nhà máy lọc dầu và mạng lưới nhập khẩu đa dạng giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào một nguồn hàng hoặc tuyến vận chuyển. Tuy nhiên, lợi thế ấy cần tiếp tục được củng cố bằng các phương án dự phòng, hệ thống dự trữ phù hợp và cơ chế phối hợp đủ nhanh khi tình huống bất thường xuất hiện.

Nhà máy Lọc dầu Dung Quất vận hành ở công suất cao, góp phần quan trọng đảm bảo nguồn cung cho thị trường, đặc biệt trong giai đoạn biến động

Vậy ổn định giá xăng dầu đóng góp như thế nào vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số? Có thể xem đây là một “điểm tựa của điểm tựa”. Tuy không trực tiếp tạo ra toàn bộ mức tăng trưởng, nhưng góp phần giữ vững những điều kiện cần thiết để các động lực kinh tế phát huy hiệu quả.

Trước hết, xăng dầu là “máu” của nền kinh tế. Từ vận tải, logistics đến nông nghiệp, xây dựng, sản xuất công nghiệp và phân phối hàng hóa, nhiều hoạt động đều chịu tác động trực tiếp hoặc gián tiếp của giá nhiên liệu. Khi giá tăng mạnh, chi phí vận chuyển và nguyên vật liệu có thể tăng theo, làm thu hẹp biên lợi nhuận của doanh nghiệp, giảm sức cạnh tranh của hàng xuất khẩu hoặc buộc doanh nghiệp tăng giá bán. Ngược lại, giá nhiên liệu ổn định giúp doanh nghiệp dễ tính toán giá thành, xây dựng kế hoạch sản xuất và ký kết hợp đồng; người dân cũng bớt áp lực chi tiêu.

Thứ hai, ổn định giá nhiên liệu góp phần kiềm chế lạm phát chi phí đẩy. Giá xăng dầu tăng có thể truyền qua nhiều tầng nấc của chuỗi cung ứng, từ vận chuyển nguyên liệu đến phân phối hàng tiêu dùng. Nếu biến động kéo dài, giá cả tăng sẽ bào mòn sức mua, làm doanh nghiệp khó dự báo chi phí và khiến quyết định đầu tư, tiêu dùng trở nên dè dặt hơn.

Bởi vậy, giữ giá nhiên liệu trong giới hạn có thể kiểm soát góp phần bảo vệ sức mua và ổn định mặt bằng giá. Đây là điều kiện quan trọng để tăng trưởng cao không phải trả giá bằng những bất ổn vĩ mô. Tăng trưởng và ổn định không đối lập nhau; ổn định chính là nền móng để tăng trưởng duy trì được nhịp độ và chất lượng.

Thứ ba, sự phối hợp giữa thuế, phí, Quỹ bình ổn và bảo đảm nguồn cung tạo ra một “tấm đệm giảm sốc” trước biến động quốc tế. Khi giá dầu tăng nhanh, các công cụ này có thể giúp tránh việc toàn bộ áp lực lập tức dồn lên người tiêu dùng và doanh nghiệp, đồng thời tạo thời gian để thị trường thích nghi và cơ quan điều hành triển khai các giải pháp tiếp theo.

Muốn tăng trưởng hai con số, nền kinh tế cần nhiều động lực cùng vận hành: đầu tư được khơi thông, năng suất lao động cải thiện, thị trường mở rộng, doanh nghiệp có điều kiện phát triển và chi phí đầu vào được kiểm soát tốt hơn. Ổn định giá xăng dầu không thay thế những động lực ấy, nhưng giúp chúng hoạt động trong môi trường thuận lợi hơn. Một lít xăng không làm nên tăng trưởng, song hàng triệu lít xăng dầu được cung ứng ổn định, đi cùng chính sách hợp lý và hoạt động sản xuất hiệu quả, sẽ góp phần giữ cho các bánh xe của nền kinh tế tiếp tục quay.

Trong hành trình hướng tới tăng trưởng hai con số, “hợp lực” ổn định giá xăng dầu không phải chiếc đũa thần có thể hóa giải mọi khó khăn. Đó là sự kết nối giữa chính sách và thực tiễn, giữa điều hành và sản xuất, giữa nguồn lực quốc gia và trách nhiệm doanh nghiệp. Khi Nhà nước tạo dư địa chính sách, PETROVIETNAM và các doanh nghiệp năng lượng chủ động bảo đảm nguồn cung, các khâu phân phối vận hành thông suốt và toàn nền kinh tế nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, sự ổn định của dòng năng lượng sẽ góp phần giữ nhịp sản xuất, củng cố niềm tin thị trường và tạo nền tảng cho tăng trưởng.

ĐBQH Lê Ngọc Sơn: Bảo đảm nguồn năng lượng tin cậy cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Bộ Công Thương xây dựng cơ chế cảnh báo biến động giá xăng dầu bất thường

Hải Đường