Nghị quyết 260: "Đòn bẩy thể chế" mở khóa không gian phát triển mới của TP HCM

Từ “cơ chế đặc thù” đến nền tảng phát triển mới

Với quy mô kinh tế chiếm khoảng 23% GDP cả nước và gần 27% tổng thu ngân sách quốc gia, TP HCM từ lâu đã giữ vai trò đầu tàu tăng trưởng của nền kinh tế. Tuy nhiên, sau khi mở rộng không gian phát triển, cấu trúc kinh tế của thành phố thay đổi đáng kể.

Nghị quyết 260 được kỳ vọng tạo ra một hành lang thể chế mới, phù hợp hơn với quy mô và yêu cầu phát triển của TP HCM sau mở rộng (Ảnh minh họa)

Nếu trước đây TP HCM chủ yếu phát triển theo mô hình đô thị dịch vụ - công nghiệp nhẹ, thì hiện nay thành phố đang dần hình thành cấu trúc tích hợp đa trung tâm, kết nối giữa đô thị trung tâm, khu công nghiệp chế biến - chế tạo, cảng biển, logistics và các cực phát triển năng lượng.

Sự tích hợp này tạo ra lợi thế cạnh tranh mới nhưng cũng làm gia tăng “độ phức tạp hệ thống”. Hạ tầng không còn chỉ là giao thông nội đô mà là kết nối chuỗi giá trị; năng lượng không chỉ là cung ứng điện mà là nền tảng cho hệ sinh thái công nghiệp; còn dịch vụ không chỉ phục vụ tiêu dùng mà phải hỗ trợ sản xuất ở trình độ kỹ thuật cao.

Trong bối cảnh đó, những hạn chế của cơ chế cũ dần bộc lộ: quy hoạch còn phân mảnh; nguồn lực đầu tư chưa được huy động hiệu quả; nhiều dự án lớn chậm triển khai do vướng mắc thủ tục; đặc biệt là bài toán năng lượng chưa có lời giải căn cơ cho giai đoạn tăng trưởng cao.

Đây chính là lý do Nghị quyết 260 được kỳ vọng tạo ra một hành lang thể chế mới, phù hợp hơn với quy mô và yêu cầu phát triển của TP HCM sau mở rộng.

Khác với cách tiếp cận trước đây, Nghị quyết 260 không chỉ bổ sung các chính sách riêng lẻ mà hướng tới hoàn thiện một “hệ sinh thái thể chế” cho TP HCM. Điểm cốt lõi nằm ở việc tăng quyền chủ động cho thành phố trong các lĩnh vực then chốt: quy hoạch, tài chính, đầu tư và tổ chức thực thi.

Trong lĩnh vực hạ tầng, cơ chế mới cho phép TP HCM linh hoạt hơn trong triển khai các mô hình PPP, TOD và khai thác quỹ đất để tạo nguồn lực. Trong lĩnh vực năng lượng, Nghị quyết 260 mở ra dư địa phát triển cho các dự án điện khí LNG, năng lượng tái tạo, hạ tầng lưu trữ và truyền tải điện.

Đặc biệt, cơ chế thu hút nhà đầu tư chiến lược và phát triển khu thương mại tự do cho thấy sự chuyển dịch trong tư duy phát triển: từ thu hút vốn đơn thuần sang thu hút công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hiện đại.

Petrovietnam - “lực đẩy” cho không gian phát triển mới

Tuy nhiên, chính sách dù tạo thuận lợi đến đâu cũng cần một lực lượng đủ mạnh để triển khai. Và trong cấu trúc phát triển mới của TP HCM, các doanh nghiệp đầu tàu như Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) được kỳ vọng sẽ đóng vai trò “lực đẩy” giúp thành phố hình thành các trục tăng trưởng chiến lược mới.

Trong nhiều năm, Petrovietnam đã khẳng định vai trò trụ cột trong bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh kinh tế, an ninh lương thực, an ninh quốc phòng và an sinh xã hội, góp phần to lớn vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và tái cấu trúc kinh tế, Petrovietnam đang dần chuyển mình sang mô hình công nghiệp - năng lượng - dịch vụ, với mức độ tham gia ngày càng sâu vào chuỗi giá trị.

Đáng chú ý, Petrovietnam hiện không chỉ cung cấp năng lượng mà còn phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp tương đối hoàn chỉnh trong các lĩnh vực khí - điện - LNG, dịch vụ kỹ thuật dầu khí, cơ khí chế tạo, logistics năng lượng và hạ tầng công nghiệp.

Đối với TP HCM và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đây là lợi thế đặc biệt quan trọng khi thành phố đang chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào thương mại - bất động sản sang mô công nghiệp công nghệ cao, năng lượng và logistics.

Một trong những đóng góp rõ nét nhất của Petrovietnam hiện nay là trong lĩnh vực hạ tầng năng lượng. Các dự án khí - điện - LNG không chỉ cung cấp điện mà còn tạo ra một “hệ sinh thái công nghiệp năng lượng".

Kho cảng LNG Thị Vải do PV GAS, đơn vị thành viên Petrovietnam đầu tư.

Đơn cử, Kho cảng LNG Thị Vải do Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) - đơn vị thành viên của Petrovietnam đầu tư hiện là kho LNG đầu tiên tại Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển điện khí khu vực phía Nam. Dự án không chỉ phục vụ cung ứng khí cho các nhà máy điện mà còn mở ra khả năng hình thành chuỗi logistics LNG quy mô lớn.

Trong tương lai, với cơ chế mở từ Nghị quyết 260, Petrovietnam có cơ hội tham gia sâu hơn vào việc phát triển các trung tâm LNG quy mô lớn, hệ thống kho dự trữ, phân phối khí, các tổ hợp điện khí hiện đại cũng như hạ tầng phục vụ năng lượng tái tạo ngoài khơi.

Những dự án này không chỉ giải bài toán năng lượng mà còn kéo theo sự phát triển của các ngành cơ khí chế tạo, logistics, dịch vụ kỹ thuật và công nghiệp hỗ trợ.

Dịch vụ kỹ thuật cao: Dư địa tăng trưởng mới

Một lợi thế đáng chú ý khác của TP HCM và khu vực lân cận là hệ sinh thái dịch vụ kỹ thuật dầu khí - năng lượng tương đối hoàn chỉnh, với sự đóng góp của các doanh nghiệp thành viên của Petrovietnam như PTSC, PV Drilling…

Đây là những doanh nghiệp có năng lực trong các lĩnh vực EPCI, chế tạo công trình ngoài khơi, khoan và dịch vụ giếng khoan, vận hành - bảo dưỡng công trình năng lượng.

Đáng chú ý, PTSC thời gian qua đã tham gia chế tạo chân đế điện gió ngoài khơi cho các dự án xuất khẩu sang thị trường quốc tế. Điều này cho thấy doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Trong bối cảnh Nghị quyết 260 mở rộng cơ chế thu hút đầu tư chiến lược và phát triển khu thương mại tự do, các dịch vụ kỹ thuật này hoàn toàn có thể trở thành ngành xuất khẩu dịch vụ giá trị cao, đồng thời mở rộng ra thị trường khu vực.

Một trong những thách thức lớn nhất của TP HCM hiện nay là làm thế nào để kết nối các trục phát triển thành một hệ thống đồng bộ. Và đây chính là điểm mà Petrovietnam có thể đóng vai trò “mắt xích”.

Với chuỗi giá trị trải dài từ khai thác ngoài khơi đến vận chuyển, chế biến và phân phối, Petrovietnam có khả năng kết nối năng lượng với công nghiệp, công nghiệp với logistics và logistics với thương mại.

Trong mô hình này, năng lượng không chỉ là đầu vào mà trở thành “trục liên kết” của toàn bộ hệ sinh thái kinh tế.

Đặc biệt, trong bối cảnh các trung tâm như Singapore hay Bangkok đang đẩy mạnh phát triển chuỗi logistics - năng lượng - công nghiệp công nghệ cao, TP HCM nếu không có bước đi đủ nhanh sẽ đối mặt nguy cơ mất lợi thế cạnh tranh khu vực.

Không gian phát triển mới của TP HCM đã hình thành. Nghị quyết 260 đang mở ra một khung thể chế phù hợp hơn. Nhưng để biến tiềm năng thành hiện thực, cần có sự kết hợp giữa chính sách đúng đắn và lực lượng thực thi đủ mạnh.

Trong không gian phát triển mới, động lực tăng trưởng của TP HCM sẽ đến từ hạ tầng hiện đại, năng lượng ổn định và hệ sinh thái công nghiệp - dịch vụ kỹ thuật cao. Và Petrovietnam, với vai trò ngày càng rõ nét trong chuỗi công nghiệp - năng lượng - logistics, sẽ trở thành một trong những lực lượng quan trọng giúp thành phố bước sang giai đoạn phát triển mới: tăng trưởng nhanh hơn, bền vững và có chiều sâu hơn.

"Cần để người dân, doanh nghiệp hiểu Nghị quyết 98 tác động tới họ ra sao"

Cần khung thể chế đủ mạnh để tích hợp các ngành, kiểm soát rủi ro và tránh “bẫy” tăng trưởng nóng

Lực đẩy chuỗi năng lượng tại Bà Rịa - Vũng Tàu hướng tới mục tiêu Net Zero

Huy Tùng