Mở ra nguồn thu ngân sách thế hệ mới cho “siêu đô thị” TP Hồ Chí Minh

TSKH Trần Quang Thắng - Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TP HCM: “Khi các dự án năng lượng và công nghiệp quy mô lớn phát triển, thành phố sẽ tạo thêm nhiều việc làm chất lượng cao, gia tăng thu nhập người lao động, mở rộng tiêu dùng đô thị và tăng nguồn thu từ các hoạt động dịch vụ”.

Vừa qua, tại Tọa đàm “TP Hồ Chí Minh: Sức bật từ Công nghiệp - Năng lượng - Dịch vụ kỹ thuật cao” do Tạp chí Năng lượng Mới/PetroTimes tổ chức, TSKH Trần Quang Thắng - Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TP HCM phân tích, TP HCM muốn đạt được tốc độ tăng trưởng mới thì phải “tấn công vào những điểm cốt lõi” của mô hình phát triển. Trong đó, trọng tâm là đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng dựa trên ba động lực chính gồm tài chính, công nghệ và logistics thông minh; đồng thời mở rộng không gian phát triển và tăng cường liên kết vùng.

Ông cho rằng, thành phố không thể tiếp tục phụ thuộc vào các động lực tăng trưởng truyền thống như bất động sản hay thương mại đơn thuần. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các đô thị lớn trong khu vực ngày càng gay gắt, TP HCM cần chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo, kinh tế số và các ngành công nghiệp công nghệ cao.

Không gian phát triển mới của thành phố hiện cũng không còn bó hẹp trong địa giới hành chính mà đang mở rộng theo hướng liên kết với toàn vùng Đông Nam Bộ. Theo TSKH Trần Quang Thắng, đây sẽ là nền tảng để hình thành hệ sinh thái phát triển quy mô lớn kết nối công nghiệp, cảng biển, logistics, năng lượng và dịch vụ tài chính công nghệ cao.

Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất vẫn là thể chế. Theo ông, cải cách thể chế sẽ quyết định khả năng tạo đột phá tăng trưởng của TP HCM trong giai đoạn tới. Hiện nay, thành phố đang thực hiện phân quyền mạnh mẽ sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính với 168 phường, xã, đặc khu và thử nghiệm nhiều mô hình tự chủ cho chính quyền cơ sở. Đây được xem là điều kiện quan trọng để rút ngắn quy trình xử lý công việc, tăng tính chủ động và mở rộng không gian phát triển.

“Cơ chế, chính sách phải đủ rộng để thành phố và các địa phương có không gian phát triển; đồng thời làm rõ hơn liên kết vùng để hình thành hệ sinh thái phát triển chung của Đông Nam Bộ”, TSKH Trần Quang Thắng nhấn mạnh.

Cùng với cải cách thể chế, TP HCM cần đẩy nhanh đầu tư hạ tầng liên kết vùng, phát triển kinh tế số, đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Nếu cải cách chậm, tốc độ tăng trưởng của thành phố cũng như mục tiêu phát triển chung của quốc gia sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp.

Khu vực cảng dịch vụ năng lượng, dầu khí biển của Petrovietnam và các đơn vị thành viên tại TP HCM.

Từ yêu cầu tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, bài toán lớn tiếp theo là hình thành các nguồn thu ngân sách mới có tính bền vững hơn cho thành phố. Theo TSKH Trần Quang Thắng, trong không gian phát triển mới gắn với liên kết vùng, các dự án năng lượng và công nghiệp của Petrovietnam hoàn toàn có thể trở thành động lực quan trọng tạo ra nguồn thu ngân sách thế hệ mới cho TP HCM.

Ông cho rằng, xu hướng phát triển của các “siêu đô thị” hiện đại không còn chỉ dựa vào bất động sản hay thương mại truyền thống mà đang chuyển mạnh sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như LNG, năng lượng tái tạo, hydrogen xanh, hóa dầu, logistics và dịch vụ kỹ thuật công nghệ cao.

Hiện nay, Petrovietnam đang mở rộng sang nhiều lĩnh vực mới như điện khí LNG, năng lượng tái tạo, hóa dầu, dịch vụ kỹ thuật cao và công nghệ xanh. Với lợi thế về khoa học công nghệ, nguồn nhân lực, kinh nghiệm quản trị và mạng lưới đối tác quốc tế, Tập đoàn được đánh giá có đủ nền tảng để triển khai các dự án quy mô lớn, tạo động lực tăng trưởng mới cho thành phố.

Theo TSKH Trần Quang Thắng, nguồn thu ngân sách thế hệ mới mà các dự án này mang lại không chỉ đến từ thuế và phí trực tiếp mà còn đến từ hệ sinh thái doanh nghiệp vệ tinh đi kèm như cơ khí, xây lắp, logistics, bảo dưỡng kỹ thuật, tài chính, bảo hiểm hay công nghệ thông tin.

“Khi các dự án năng lượng và công nghiệp quy mô lớn phát triển, thành phố sẽ tạo thêm nhiều việc làm chất lượng cao, gia tăng thu nhập người lao động, mở rộng tiêu dùng đô thị và tăng nguồn thu từ các hoạt động dịch vụ”, ông nhấn mạnh.

Đây cũng là điểm khác biệt của cấu trúc nguồn thu mới so với mô hình tăng trưởng cũ. Nếu trước đây, nguồn thu phụ thuộc nhiều vào đất đai và giao dịch bất động sản thì trong mô hình mới, nguồn thu sẽ đến từ các chuỗi giá trị công nghiệp - công nghệ - dịch vụ có hàm lượng tri thức và giá trị gia tăng cao hơn.

Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành hiện thực, TP HCM cần giải quyết nhiều điểm nghẽn về cơ chế và hạ tầng dữ liệu. Hiện, nhiều dự án phát triển xanh như hệ thống trạm sạc xe điện, hạ tầng giao thông xanh hay các mô hình số hóa quản trị đô thị vẫn gặp nhiều rào cản thủ tục, khiến cơ hội đầu tư bị kéo dài hoặc bỏ lỡ. Ông cho rằng thành phố cần mạnh dạn đổi mới cơ chế quản lý, tăng quyền tự chủ và rút ngắn quy trình hành chính để tạo điều kiện cho các mô hình hợp tác công - tư phát triển mạnh hơn, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng và hạ tầng công nghiệp xanh.

Bên cạnh đó, thành phố cũng cần chuẩn bị đồng bộ về quy hoạch không gian, hạ tầng logistics, cơ sở dữ liệu số và khung pháp lý minh bạch để thu hút các nhà đầu tư lớn. Theo ông, dữ liệu số hóa hiện vẫn là điểm yếu khi nhiều cơ sở dữ liệu chưa được kết nối và chia sẻ đầy đủ, ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng thuyết phục nhà đầu tư về tính khả thi và pháp lý của các dự án lớn.

TP HCM hoàn toàn có thể hướng tới phát triển các trung tâm chế biến sâu hóa dầu, trung tâm điều hành năng lượng xanh, dịch vụ kỹ thuật dầu khí và các dịch vụ công nghệ cao liên quan đến năng lượng. Đây đều là những lĩnh vực có giá trị gia tăng lớn và tạo nguồn thu bền vững trong dài hạn.

“Nếu được tổ chức và vận hành đúng hướng, Petrovietnam hoàn toàn có thể trở thành động lực tạo nguồn thu ngân sách thế hệ mới cho TP HCM, góp phần đưa thành phố phát triển thành trung tâm tài chính - công nghệ - năng lượng hàng đầu khu vực Đông Nam Á”, TSKH Trần Quang Thắng nhấn mạnh.

Cần đột phá cơ chế để TP HCM tự chủ tài chính tương xứng với vai trò đầu tàu

Tọa đàm “TP Hồ Chí Minh: Sức bật từ Công nghiệp - Năng lượng - Dịch vụ kỹ thuật cao”

TP Hồ Chí Minh: Từ Nghị quyết 98 đến khát vọng hình thành trục Công nghiệp - Năng lượng - Dịch vụ kỹ thuật cao

Diệu Phương